Scholen hebben kritiek op eindtoetsen basisvorming

De eindtoetsen in de basisvorming zijn te moeilijk, klagen bijna alle scholen. Behalve op het Stedelijk Gymnasium in Arnhem, daar zijn de toetsen juist weer te simpel....

Van onze verslaggeefster

Xandra van Gelder

AMSTERDAM

De meeste scholen morren. De Cito-testen sluiten niet aan bij het onderwijs, ze zijn te ingewikkeld voor zwakke leerlingen, te makkelijk voor de snelle pupillen, het afnemen kost te veel tijd, en het vermenigvuldigen van de testen is te kostbaar. Uit angst dat de verplichte toetsen te veel verzet tegen de basisvorming zullen genereren, heeft het Procesmanagment Basisvorming de staatssecretaris gisteren geadviseerd de scholen zelf te laten kiezen of zij de testen willen afnemen. Staatssecretaris van Onderwijs Netelenbos neemt spoedig een besluit. Omdat zij dit jaar als een experimenteel jaar beschouwt, is het mogelijk dat ze de toetsdwang alsnog afschaft.

Sinds de invoering van de basisvorming krijgt elke scholier tussen de twaalf en vijftien jaar les in vijftien vakken. Na twee jaar wil de overheid weten hoeveel de leerlingen hebben opgestoken van de wettelijk vastgelegde kerndoelen van elk vak. Daarvoor moet jaarlijks elke school dezelfde eindtoets aan de leerlingen voorleggen. Jongeren van alle niveaus, van gymnasium tot voorbereidend beroepsonderwijs, krijgen dezelfde vragen. De test dient voor de overheid als een soort evaluatie voor het effect van de basisvorming. Voor de individuele leerling biedt de test een mogelijkheid te zien hoe goed hij is.

Dit jaar zijn 27 van de 38 toetsen verplicht. Het lijkt niet waarschijnlijk dat veel scholen hun leerlingen vrijwillig aan nog meer testen zullen blootstellen. M. van Haeringen, onderwijsdirecteur van het Lienward College in Leeuwarden, noemt de toetsen moeilijk. De docenten hebben de indruk dat de zwakste leerlingen de toets nauwelijks kunnen maken. Bij navraag bleek een uitgebreide instructie geoorloofd. Voor kinderen met leesproblemen is het toegestaan alle vragen, en de multiple-choice antwoorden, klassikaal voor te lezen, en zo nodig aan te vullen. Daardoor kunnen de kinderen beter presteren, maar een nadeel is dat het afnemen van de toets zo veel tijd kost.

Omdat de testen sinds begin vorig jaar beschikbaar zijn, blijkt nu pas dat sommige onderdelen waar wel over wordt gevraagd, in de lessen niet behandeld zijn. M. Korsten, conrector op het Rijnlands Lyceum in Wassenaar, vindt het niet terecht dat iedere school de basisvorming op zijn eigen manier mag invullen, maar dan aan het eind wel alle kinderen dezelfde toets moet voorleggen. 'Je moet van kinderen niet verwachten dat ze vragen kunnen beantwoorden over stof die ze niet gehad hebben. Dat werkt demotiverend.'

K. Joosten, rector van het Stedelijk Gymnasium in Arnhem, heeft minder problemen met de toesten. In plaats van moeilijke opgaven, verwachtten de gymnasiumdocenten juist makkelijke toetsen. Dat valt mee. 'We vreesden dat de toetsen helemaal niet bruikbaar zouden zijn.' Maar ze sluiten toch wel enigszins aan bij de reguliere proefwerken.

Belangrijkste bezwaar van Joosten is de tijd die het kost om de testen af te nemen, zoals bij de test spreekvaardigheid in de moderne vreemde talen. 'Als je dat serieus doet, ben je er, per klas, wel een maand mee bezig. '

Over één ding zijn alle schoolleiders het eens. De testen zijn veel te duur. Iedere school ontvangt per test drie exemplaren, de rest moeten ze zelf vermenigvuldigen. Vijftienduizend gulden heeft alleen het Rijnlands Lyceum al nodig om voor alle leerlingen kopieën te kunnen maken.

Bij de plannenmakers voor de basisvorming groeit het idee dat de huidige toetsvorm niet deugt. Zij overwegen of het niet verstandiger is een toetswinkel op te zetten waaruit elke school kan kiezen welke testen het best bij het eigen onderwijs passen. Voor scholen zou die opzet een grote verbetering betekenen. Maar als niet langer alle scholen precies dezelfde testen afnemen, kan het ministerie niet meer zien hoe het er met de basisvorming voor staat. De scholen vrezen dat zij eerst proefondervindelijk moeten aantonen dat dit systeem niet deugt, voor de staatssecretaris een minder eenvormige opzet kiest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.