NieuwsBelgië

Schokkende beelden uit Belgische politiecel leiden tot fel debat over politiegeweld

Als de beelden over de dood van de Slowaakse ondernemer Jozef Chovanec in een Belgische politiecel deze week niet naar buiten waren gekomen, was hij allang vergeten. Nu leidt zijn dood alsnog tot een felle discussie over politiegeweld in België. De weduwe wil dat de dood van haar man opnieuw wordt onderzocht.

Camerabeeld van Jozef Chovanec in zijn politiecel. Agenten leggen een blauwe doek over zijn hoofd en gaan op hem zitten.

De 38-jarige Jozef Chovanec werd in februari 2018 gearresteerd op de Belgische luchthaven Charleroi, nadat hij voor onrust zou hebben gezorgd. Hij zou een medewerker van de luchthaven hebben geduwd, oogde verward en ging in het vliegtuig zitten zonder zijn ticket te laten zien.

Op uitgelekte bewakingsbeelden is te zien dat hij zijn hoofd tot bloedens toe tegen de muur van een politiecel bonkt nadat hij is vastgezet. Daarna gaan politieagenten zeker zestien minuten lang bovenop zijn ribbenkast zitten. Volgens Het Laatste Nieuws − het Belgische medium dat de beelden woensdag naar buiten bracht − gebeurt dat ‘schaterlachend’. Een van de agenten maakt duidelijk een Hitlergroet, een ander maakt een duivelsteken met zijn pink en duim.

De man moet daarna worden gereanimeerd, belandt in een coma en overlijdt de volgende dag in het ziekenhuis. Zijn vrouw en hun destijds 2,5 jaar oude dochter staan hem die avond van 24 februari tevergeefs op te wachten op de luchthaven van Bratislava. 

George Floyd

Door het naar buiten komen van de beelden is een fel debat losgebarsten over politiegeweld in België. De weduwe van Chovanec trekt parallellen met George Floyd, een zwarte arrestant die in mei van dit jaar overleed nadat een Amerikaanse politieagent minutenlang een knie in zijn nek zette.

‘Bij de video’s van de arrestatie van de Amerikaan George Floyd dacht ik onmiddellijk: mijn man stierf op dezelfde manier’, zegt zijn echtgenote Henrieta Chovanec (40). ‘Alleen lachte de politie mijn man ook nog eens vierkant uit en bracht een agente naast hem een Hitlergroet.’

Justitieminister Koen Geens noemde de woensdag uitgelekte beelden van het politieoptreden in Charleroi ‘onbetamelijk en ongepast’. De minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem vindt ze ‘buiten alle proportie’. Beiden willen dat duidelijk wordt wat er is gebeurd. Donderdagavond besloot het hoofd van de luchthavenpolitie eieren voor zijn geld te kiezen en op te stappen.

Tuchtonderzoek

De federale politie is na crisisoverleg op woensdagavond een tuchtonderzoek gestart naar het gedrag van de agenten. De vrouwelijke inspecteur die de Hitlergroet bracht − volgens haar omdat de arrestant ‘fascisten’ zou hebben geroepen − is voorlopig overgeplaatst naar een een administratieve functie waar zij geen contact meer heeft met arrestanten. Volgens een woordvoerder van de federale politie kende de politietop de beelden niet tot zij woensdag in de media verschenen. Het interne onderzoek naar wat er is misgegaan, is nog gaande.

‘Dit is een begin’, zegt weduwe Henrieta. ‘Ik wil weten wat er is gebeurd en waarom de politie zich zo heeft gedragen.’ Van de dienstdoende artsen kreeg ze tweeënhalf jaar geleden te horen dat haar man was overleden doordat hij zijn hoofd hard tegen de muur had geslagen. Maar volgens het rapport van een tegenexpert die zij en haar advocaat hebben ingehuurd werd de ademhaling van Jozef Chovanec ‘langdurig, excessief en ernstig belemmerd’. 

Er zou onder meer een blauwe doek over het hoofd van haar man zijn gelegd terwijl agenten op hem zaten. Medische hulp bleef lang uit, terwijl de man bloedde aan zijn hoofd en overduidelijk van streek was, blijkt uit een reconstructie van Het Laatste Nieuws (betaalmuur). De advocaat dringt daarom aan op een nieuw gerechtelijk onderzoek naar de doodsoorzaak. Daarover moet nog een besluit worden genomen.

Psychose

Weduwe Henrieta denkt dat haar man plots een mentaal probleem zoals een psychose heeft gehad, waardoor hij met zijn hoofd tegen een muur begon te bonken. ‘Normaal reageert hij niet zo.’ Uit het autopsierapport bleek dat hij geen alcohol of drugs had gebruikt. 

Chovanec was eigenaar van een bedrijf dat Slowaakse arbeiders inzet op bouwlocaties in België. Voor dat werk reisde hij regelmatig heen en weer tussen beide landen. In zijn Slovaakse woonplaats verloor hij in 2015 slechts op een haar na de burgemeestersverkiezingen. Volgens zijn weduwe was hij geliefd in zijn dorp: een betrokken burger en een rustige vader die geen problemen veroorzaakte.

Inmiddels heeft de dood van haar man internationale aandacht getrokken. De BBC plaatste een artikel waarin eveneens wordt geconstateerd dat de zaak gelijkenissen vertoont met die van George Floyd. Hoewel het in dit geval gaat om een witte man, gaat het wel om een arrestant die sterft nadat agenten hem hardhandig in bedwang houden. 

Meer over politiegeweld

Vrijgegeven camerabeelden van arrestatie George Floyd in de VS
George Floyd: ‘Ik krijg geen adem’ – Agent: ‘Stop dan met praten’

Nederlands politieoptreden
Nadat Rubens Grouwels is neergeschoten door een agent, stort zijn wereld in. Zou hem dit ook zijn overkomen als hij wit was geweest? Er zijn ook vragen over de toedracht van een dodelijke arrestatie in Zwolle. 

Frankrijk verbiedt gebruik van nekklem door politie
De methode, waarbij het gevaar op verstikking aanwezig is, zal niet meer worden onderwezen aan politieacademies

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden