'Schokkend dat amper discussie wordt gevoerd over korten armste landen'

Het nieuwe kabinet bezuinigt een miljard euro op ontwikkelingshulp. Nederland behoort daardoor niet meer tot de koplopers in de wereld waar het gaat om overheidsinvesteringen in arme landen. Is dat erg? En waarom is het zo stil?

Ton Dietz, hoogleraar en directeur Afrika Studie Centrum:

'Het is zo stil omdat de media er geen aandacht aan schenken. De verhoging van de zorgpremie eist alle aandacht op. Er zijn nog veel meer pijnlijke dossiers. Maar ik had wel verwacht dat er vanuit hulporganisaties feller geprotesteerd zou worden. Ik zie voornamelijk boze teksten op websites. Dat is niet zo betekenisvol.'


Thijs Berman, PvdA-europarlementari¿r:

'Het is schokkend dat hier amper discussie over wordt gevoerd. De bezuiniging heeft verwoestende gevolgen voor de armste landen.'


Farah Karimi, directeur Oxfam Novib:

'Ik ben nu in het noorden van Bangladesh waar de allerarmsten wonen. Ik zie elke dag hoe hard onze steun nog nodig is. Zo was ik in een dorp omringd door water waar de meeste kinderen niet naar school gaan omdat de ene basisschool die er is te klein is. Hoe kunnen kinderen die geen onderwijs krijgen zich omhoog werken uit de armoede?'


Arend Jan Boekestijn, ex-VVD-Kamerlid, criticaster traditionele ontwikkelingssamenwerking:

'De verhoudingen in de wereld zijn ingrijpend aan het veranderen. In het Westen neemt de groei af, in Azië en Afrika neemt die toe en worden de inkomensverschillen groter. Portugal leent nu geld van Angola! De grote opdracht is om de rijke elites die in deze continenten ontstaan aan te spreken op hun verantwoordelijkheid hun rijkdom te verdelen. Ze moeten oog krijgen voor de noden op het platteland.'


Farah Karimi:

'Mede dankzij ontwikkelingshulp heeft Bangladesh de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt, maar het blijft een van de armste landen van de wereld, 40 procent leeft onder de armoedegrens. De middenklasse die hier is ontstaan mag inderdaad worden aangesproken op zijn verantwoordelijkheid bij te dragen aan ontwikkeling. Dat betekent niet dat wij ons achter onze dijken kunnen verschuilen, onze kennis blijft nodig.'


Adriaan Schouten, Instituut Clingendael:

'In tijden van recessie is ontwikkelingssamenwerking kwetsbaar. Als er moet worden bezuinigd gaan politici scherper dan voorheen kijken naar de opbrengsten van uitgaven. Bij ontwikkelingshulp zijn de effecten erg tegengevallen. Daardoor is zo'n bezuiniging nu goed te verkopen. Als er een land is dat nu behoefte heeft aan ontwikkelingsgeld dan is dat Griekenland. Dat kan zijn eigen onderwijs en gezondheidszorg niet meer financieren. Daar gaat heel veel geld naar toe. Als we Griekenland meerekenen besteedt Nederland nog heel veel euro's aan ontwikkelingshulp.'


Ton Dietz:

'Er heerst al langere tijd grote twijfel of de grote bedragen die Nederland aan arme landen schenkt, effect hebben. Met overdracht van kennis en kunde om structurele ontwikkelingen op gang te brengen kun je meer bereiken dan met grote geldstromen. Als dat effectief gebeurt kan er meer worden bereikt met minder geld. Er zijn nieuwe geldstromen op gang gekomen die hun effect sorteren. Landen als Braziliëen China doen grote investeringen, evenals private investeerders en migranten. Nederland bezuinigt op ontwikkelingshulp maar maakt ook extra honderden miljoenen vrij voor niet-traditionele ontwikkelingshulp om bijvoorbeeld bedrijvigheid in arme landen te stimuleren. Dat past meer bij deze tijd.'


Thijs Berman:

'Bezuinigen is een enorm slecht signaal richting de wereld. Nederland had altijd een voortrekkersrol in ontwikkelingshulp. Andere landen zullen ons volgen.'


Farah Karimi:

'Collega's uit andere landen die ik hier spreek, vrezen een domino-effect.'


Ton Dietz:

'Als koploper heeft Nederland veel prestige en hoge functies in internationale organisaties als de Wereldbank, de ILO en de FAO. Nederland drong altijd bij andere landen erop aan ook 0,7 procent van zijn Bruto Nationaal Product aan ontwikkelingslanden te schenken. Maar schroeft het nu terug naar 0,55. Dat levert imagoschade op. Maar die hadden we al opgelopen door Geert Wilders en het gedoogkabinet. Dit kan er nog wel bij.'


Arend Jan Boekestijn:

Hulporganisaties konden al zien aankomen dat het feestje over is. Wat ze kunnen doen is naar Europa rennen, daar is nog veel geld. En meer aan fondswerving doen, zoals charitatieve instellingen in Amerika dat zo succesvol kunnen.'


NEDERLAND WAS JARENLANG EEN VAN DE GULLE GELDSCHIETERS

Het kabinet-Rutte II bezuinigt ruim 1 miljard euro op ontwikkelingshulp. Dat betekent dat er jaarlijks nog 3,3 miljard overblijft. Nederland voldoet daarmee niet langer aan de internationale afspraak om 0,7 procent van het nationaal inkomen te besteden aan hulp. Het percentage daalt tot 0,55 procent. Jarenlang stond Nederland in de topvijf van gulste geldschieters, maar een zesde plaats lijkt nu de hoogst haalbare. Het is nog onduidelijk hoe de pijn verdeeld wordt over de verschillende 'hulpkanalen'. De zogeheten partnerlanden ontvangen dit jaar ruim 1,2 miljard, internationale organisaties (VN, Wereldbank, EU) een vergelijkbaar bedrag. Maatschappelijke organisaties zoals Oxfam Novib en hun partners in ontwikkelingslanden krijgen een kleine 900 miljoen.


Minister Lilianne Ploumen (PvdA) voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zal ook meer moeten bijdragen aan de kosten van vredesoperaties. In het 'wereldje' van hulporganisaties wordt gesproken over vervuiling van de hulp ten koste van armoedebestrijding. De scepsis geldt ook een nieuw fonds waarvan zowel bedrijven in Nederland als in ontwikkelingslanden zouden moeten profiteren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden