Schizofreen circus

De mythe van Cannes - meiden, oesters en feestjes - is onuitroeibaar. Maar het echte festival, een droom voor cinefielen, vindt plaats in het donker....

Cannes bestaat uit sexy vrouwen, opgefokte premières, schreeuwende fotografen en breedgeschouderde bewakers - tenminste, in Brian De Palma's Femme Fatale. De Palma begint zijn nieuwste film, aan het slot van het 55e festival te zien in een nachtvoorstelling, met een patserige scène. Daarin voeren criminelen een spectaculaire roof uit. Zij bestelen de partner van een regisseur vlak voor de galapremière van haar jurk - een gouden slang bezet met diamanten die wonderwel om het lijf blijft zitten. De jurk verandert van eigenaar als de vrouw zich in de wc laat verleiden door een fotografe. Tijdens een woeste vrijpartij wordt de gouden jurk verwisseld voor een kopie. Welkom in de hoofdstad van de glamour.

Woensdag werd het filmfestival van Cannes geopend met Woody Allens Hollywood Ending, en inderdaad: op de rode loper verschenen dames en heren die zo uit De Palma's Femme Fatale leken weggelopen. Peperdure sieraden, blote ruggen en trotse décolletés baanden zich een weg door flitslichten. Zo ziet Cannes eruit. Zo gaat het filmfestival de wereld over. Een parade van haute couture en ranke vrouwenlijven.

In de film Histoires de festival, voorafgaand aan Hollywood Ending vertoond, probeert bestuursvoorzitter en oud-directeur Gilles Jacob greep te krijgen op de ziel van het festival. Dat lukt Jacob, die 38 festivals van begin tot eind meemaakte, niet. Ook hij blijft steken bij de buitenkant. Histoires de festival is een komen en gaan van sterren - in 1946 arriveren de beroemde acteurs en actrices nog met de trein, later met privéjets.

Het International Festival du Film - de naam suggereert dat er geen andere festivals zijn - begon in 1939, als antwoord op het fascistische festival van Venetië. Maar door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd de filmweek na de openingsfilm al afgebroken, om in 1946 opnieuw te beginnen.

'De straten zijn hier zo verstopt dat het wel Parijs lijkt', rapporteerde een Frans dagblad. 'Dit is een rendezvous van sterren en bekenden, een wereld op zich, half ontbloot en prachtig gebruind'.

De pikante reputatie van Cannes wordt definitief gevestigd als in 1954 Simone Silva het bovenstukje van haar bikini uittrekt en zich ten overstaan van een horde fotografen laat omhelzen door Robert Mitchum. Naar een kopie van dat moment, onder anderen vastgelegd door de Nederlandse fotograaf Sem Presser, zoeken jaarlijks honderden fotografen. De opdracht die zij van hun baas krijgen: blote borsten, bekende koppen, daarna misschien een regisseur.

Door de overal opduikende beelden van de premières en feesten wordt nogal eens vergeten dat het filmfestival van Cannes in de eerste plaats een plek is waar de belangwekkendste films worden vertoond - in de competitie om de Gouden Palm, in het tweede programma Un Certain Regard, in de Semaine de la Critique, of in de Quinzaine des Réalisateurs, een alternatief, onafhankelijke festival binnen het festival.

Cannes is, met zijn ongekend brede aanbod, een droom voor cinefielen. Het brede aanbod is een erfenis van de culturele revolutie. Ook in Cannes stonden ze in mei 1968 op de barricaden. Uit protest werd er gestaakt. Geregeld ging voor een paar uur het licht uit. Op de laatste dag brandde het echt los. François Truffaut, Jean-Luc Godard en Jean-Pierre Léaud leidden een persconferentie die moest gaan over de politiek van cultuurminister André Malraux, maar die uitliep op een aanklacht tegen burgerlijkheid, waarvan het festival volgens de revolutionairen een schoolvoorbeeld was. Weg met de commercie! Leve de kunst! De juryleden Louis Malle en Roman Polanski verklaarden zich solidair, filmmakers als Milos Forman en Carlos Saura trokken hun films in.

Het antwoord van Cannes was doeltreffend. Een jaar later ging het festival gepaard met de alternatieve Quinzaine des Réalisateurs. De Quinzaine biedt sindsdien de mogelijkheid onbekende namen te ontdekken; Spike Lee en Tod Solondz maakten er hun Europese debuut.

In 1978 breidt Cannes opnieuw uit. Un Certain Regard, een non-competitief programma, stelt het festival in staat nog meer producties te selecteren - in 2002 onder anderen van de Chinese regisseur Dai Sijie, de Taiwanees Chen Ko-fu, de Argentijn Pablo Trapero, de Iraniër Bahman Ghobadi.

Het werk van deze regisseurs - onbekenden voor de paparazzi bij de rode loper - vormt het kloppende hart van het festival. Want de commercie, de in- en verkopers, de dvd-handelaren en de porno-producenten komen naar Cannes omdat 'iedereen' in Cannes is. En 'iedereen' is in Cannes omdat Cannes voor kwaliteit en eigenzinnigheid staat, ook al blijven juist de eigenzinnige, kunstzinnige films buiten het zicht van de televisiecamera's.

Door de mengeling van kunstzinnigheid en handel heeft het festival veel weg van een schizofreen circus. In de badplaats (70 duizend inwoners, tijdens het festival ruim 100 duizend) vragen hotels voor een royal suite een dagprijs van $ 8500 ('be in the middle of the business, be far from the noise'). Voor wie niet van hotels houdt, zijn er jachten te huur - de Octopussy ('een luxe megajacht,' meldt de folder) is beschikbaar voor 15 duizend dollar. Per dag.

In die omgeving van snel geld en schreeuwende billboards kijken filmjournalisten - ruim vierduizend zijn er dit jaar geaccrediteerd - even nieuwgierig naar de ingelaste promotievertoning van Star Wars: The Attack of the Clones als naar Ten van grootmeester Abbas Kiarostami. Hier is een quote van jurylid Sharon Stone net zoveel waard als het laatste nieuws over het Franse enfant terrible Gaspar Noé, wiens competitiefilm schokkende beelden zou bevatten.

De mythe van Cannes - meiden, oesters en feestjes - is onuitroeibaar. Maar het echte festival vindt plaats in de zalen, waar de komende twaalf dagen nieuw werk wordt gepresenteerd van onder anderen Ken Loach, Paul T. Anderson, Aki Kaurismäki, David Cronenberg, Aleksandr Sokoerov en Jia Zhangke.

In het donker. Alleen toegankelijk voor genodigden en geaccrediteerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden