'Schippers maakt zelf de zorg duurder'

Alweer een onzalig plan in de zorg: ziekenhuizen mogen niet meer alle behandelingen verrichten. Geënt op een goede gedachte, maar overhaast, slecht doordacht en autoritair uitgevoerd.

Minister Edith Schippers Beeld anp

Zorgverzekeraars mogen over een half jaar al bepalen welk ziekenhuis nog wel borstkanker- of slokdarmoperaties mag verrichten en welk ziekenhuis niet meer. Dat is goedkoper, denkt minister Schippers.

Zinvol
Verdere concentratie en specialisatie van ziekenhuizen is wenselijk. Dure machines als PET-MRI scans moet je concentreren om te voorkomen dat ze ongebruikt stil staan. Veel medische ingrepen zijn hoogtechnologisch, zeer complex en vereisen niet alleen dure apparatuur, maar ook gespecialiseerde artsen die voldoende ervaring met moeilijke, zeldzame ingrepen hebben. Dat vinden artsen en inspectie ook en daarom stellen ze steeds vaker minimale eisen aan de frequentie. Enige concentratie en specialisatie van ziekenhuizen is dus zinvol. Bij het vertrouwde ziekenhuis om de hoek kun je dan nog steeds terecht, maar meestal voor simpele frequente behandelingen zoals staar- of heupoperaties. Voor levens redden heb je dat ziekenhuis om de hoek niet meer nodig: dat kan de ambulance sneller en beter.

Deze ontwikkeling was al gaande, en het zou goed zijn als de minister hem goed zou begeleiden om te voorkomen dat er gaten vallen. Maar van goed begeleiden is nog nooit een minister beroemd geworden. Dus gaat Schippers hier eigenhandig in roeren en gooit er een kleffe saus van kostenbesparing en marktwerking overheen. Resultaat is een stinkend brouwsel.

Riskant en troebel
Verzekeraars laten bepalen in welk ziekenhuis welke behandeling mag worden verricht, is riskant en troebel. Verzekeraars zijn niet deskundig op dit gebied en oordelen op basis van tegenstrijdige criteria van kwaliteit, kosten en bedrijfsbelangen. Wat wordt de overweging van Achmea om Purmerend te verbieden slokdarmoperaties te doen? Dat Purmerendse specialisten er te weinig ervaring mee hebben en het dus minder goed doen? Of dat ze (het wel vaak en goed doen maar) te duur zijn? Of dat het ziekenhuis te weinig Achmea-verzekerden heeft?

Ik kan er als patiënt niet op vertrouwen dat het werkelijk vanwege de kwaliteit is dat ik niet meer voor slokdarmkanker naar Purmerend mag. Waarom dit zo autoritair opleggen, in extern afgedwongen tempo? En als verzekeraars verordonneren dat ziekenhuizen hierover onderling moeten onderhandelen, hoe vertrouwenwekkend is dan het kwartetten: 'mag ik van jou de nierdialyse, dan krijg je van mij behandeling tegen baarmoederhalskanker?' (NRC, 4 juli)

Beter wordt de zorg door concentratie en specialisatie alleen wanneer medische criteria volstrekt leidend zijn. Vooral ook omdat medische specialismen elkaar nodig hebben. Het wordt voorgesteld alsof medische behandelingen op zichzelf staan en artsen in hun eigen koninkrijkjes werken. Maar afstemming en samenwerking tussen specialismen is cruciaal voor de kwaliteit.

Stel dat Achmea slokdarmoperaties aan Purmerend geeft omdat de chirurgen het daar excellent doen, maar de beste internisten en hematologen vertrekken naar Amsterdam, omdat de moeilijke (uitdagende, statusrijke) behandelingen op hun vakgebied daar geconcentreerd worden. Dan zijn de Purmerendse slokdarmoperaties zo goed niet meer.

Duur
Het is ook een duur plan. Zo gaat de overheid gederfde inkomsten betalen, via een 'herstructureringfonds'. Dat compenseert instellingen voor behandelingen waarop ze gerekend hadden maar nu niet meer mogen doen. Gevolg is dat we met zijn allen die behandelingen dubbel betalen. Zowel aan artsen die deze behandelingen mogen verrichten als aan artsen die dit niet meer mogen.

Ook duur is dat artsen en patiënten meer reizen voor behandelingen. Autorijden tegen uurtarief van een specialist, dat is lekker prijzig. En voor armlastige patiënten gaan de linkse partijen (terecht) reiskostenvergoeding eisen. Wederom kassa. Om nog maar te zwijgen van de reorganisatiekosten voor ziekenhuizen en de vele uren onderhandelen en ruziën in plaats van behandelen. Allemaal niet nodig als je concentratie en specialisatie geleidelijk en behoedzaam laat verlopen en uit ziekenhuizen en artsen zelf laat voortkomen.

Ik neem de komende weken vakantie. Ik hoop dat Schippers dat ook doet en dan inziet dat haar plannen tot kostenstijging en verhoogde medische risico's leiden. U kunt mij weer lezen vanaf 17 augustus.

Evelien Tonkens is bijzonder hoogleraar actief burgerschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden