Column

Schippers' lezing langs de pijnlat gelegd

In de liberale gelijkstelling van geloven loopt de lezing van de VVD-minister vast.

Edith Schippers for president... Beeld anp

Iedereen is blij met Edith Schippers en haar H.J. Schoo-lezing. Ze wil 'een vrijheidscoalitie' tegen de radicale islam; we moeten onze vrijheden 'never nooit niet' opgeven; onze cultuur is de beste en ze kan niet slapen van de parallelle werelden die hier zijn ontstaan. Goed gebruld leeuw; zelfs de lui die tien jaar geleden hun gal spuwden over Ayaan Hirsi Ali hingen aan haar lippen. Mijn vraag is: rara hoe kan dat?

Een goed stuk moet pijn doen, leerde ik van een journalistieke vriend. Laten we de lezing van Schippers eens langs de pijnlat leggen. Dan springen de krachtige woorden maar ook de handige gelijkstellingen in het oog. Ze wil geen voorgeschreven levens volgens Bijbel of Koran. Hm, dat bevalt mij niet. De Bijbel is niet de Koran en christenen zijn geen moslims, maar het is makkelijk om godsdiensten op een hoop te gooien. Dan ben je vóór gelijkheid en geen islamhater.

Schippers sprak vanuit het perspectief van vrouwen, belangrijkste slachtoffers van de patriarchale islam. Prima. Maar dan. 'Overal waar culturen botsen moeten vrouwen iets aan- of uittrekken.' Hier wordt de hoofddoek gelijk gesteld aan het Franse boerkiniverbod. Een demonstratie van voorgeschreven kuisheid is dus hetzelfde als een overheidsmaatregel die juist de emancipatie wil verdedigen. Kennelijk vergeten dat die maatregel volgde op een islamitisch bloedbad in Nice, dat inmiddels miraculeus is omgekat in een aanklacht tegen de Franse staat. Dat boerkiniverbod was ongelukkig, inderdaad. De gelijkstelling met de hoofddoek is nog ongelukkiger.

U vindt dat ik spijkers op laag water zoek en blij moet zijn dat een minister zich stevig uitlaat over een serieus probleem. Dan rijst toch halverwege de lezing de vraag wat we aan die radicalisering gaan doen. Rotterdammers willen gewoon dat dat salafistencentrum er niet komt; heel Nederland vraagt zich af wat decennia gezwoeg op integratie voorstelt in het licht van de parallelle Turkse wereld die zich onder onze ogen ontrolt. Wat is de praktische betekenis van het vrijheidspleidooi van Edith Schippers?

Dan volgt haar vrijheidsparadox. Om de vrijheid te redden, moeten we grenzen stellen. Betekent dat verbieden? Liever niet, zegt Schippers. We gaan moslims overtuigen dat onze cultuur de beste is. Dat wij een betere propositie hebben. Tsja. Ik hoorde het en dacht aan een cartoon van Jos Collignon (25 augustus). De hippe besnorde gastarbeider met wijde pijpen die hier vijftig jaar geleden kwam. Daarna liet hij zijn vrouw overkomen, en ging zijn baardgroei gelijk op met haar ingepaktheid. In het Jaarboek parlementaire geschiedenis 2005 las ik een stuk over de bekostiging van moskeeën (1960-1990). Daarin stond dat de subsidie uit Arabische landen destijds steeds verder afnam. Een kwart eeuw later zitten we met een steeds agressievere islam, van Java tot Senegal en van Ankara tot Almere, betaald uit enge landen. Overtuigen is beslist niet overtuigend.

Rotterdam wil geen salafisten... Beeld Nederlandse Freelancers

Waar gaat het mis? Dat is toch in het liberale staatsbeginsel. Wat niet verboden is, is toegestaan. Ze wil de zeer radicale Hizb ut-Tahrir-beweging niet verbieden. Vanwege de vrijheid van meningsuiting en vereniging. We moeten voldoende zelfvertrouwen hebben, aldus Schippers. Raar argument. Hebben ze in Duitsland, waar deze club wel verboden is, geen zelfvertrouwen? In februari kwam de regering, Schippers incluis, met een salafismebrief. Ook die was wazig over verbieden.

Ik denk dat het minder met zelfvertrouwen dan met de Nederlandse traditie te maken heeft. De overheid is angstvallig neutraal en alle geloven of scholen zijn haar even lief. Juist die gelijkstelling is een probleem. Als we islamitische scholen willen aanpakken, moeten we niet uit angst voor ongelijke behandeling meteen de hele vrijheid van onderwijs overboord willen gooien. Dan moeten ondeugdelijke schoolbesturen worden aangesproken, door een steviger inspectie dan we nu hebben.

Schippers van de VVD wil financiering uit het buitenland verbieden. Schippers de minister niet. Donderdag viel de FIOD weliswaar binnen bij twee moskeeën, maar dat was vanwege witwassen. In de godsdienstvrijheid wil de regering niet treden en dus blijft buitenlandse betaling toegestaan. In de salafismebrief stond als concrete maatregel dat moskeeën hun jaarrekening op het net moeten zetten. Vanwege de transparantie. Ik heb er een handvol bekeken: niet één specificeerde de herkomst van giften. De indruk blijft van fluwelen handschoenen óók bij Schippers die het in haar lezing heeft over het stoppen van subsidie aan verder niet aangeduide 'religieuze clubjes'. Daar kan dus ook het Leger des Heils bij zijn.

Baard moet nog op gang komen... Beeld Jos Collignon

Wij worden geconfronteerd met de paradox van de onvrijheid: onze vrijheid wordt misbruikt om de onvrijheid te vestigen. Het antwoord is een overheid die minder angstig is voor staatspedagogiek (overigens een stokpaardje van H.J. Schoo). Die durft aan te wijzen wat goed is, en tegenhoudt wat slecht is. Wat ongelijk is, moet ongelijk worden behandeld. Inderdaad met wat meer zelfvertrouwen. Dat is niet liberaal maar ook Schippers moet erkennen dat we de problemen met de islam met een neutrale overheid niet oplossen. Dat doet ze impliciet ook, omdat ze wel hardop zei dat ze de weigering handen te schudden afwijst.

Verplicht handen schudden staat niet in de wet. Vandaar dat het College voor de Mensenrechten de weigeraars altijd weer in het gelijk stelt, omdat de godsdienstvrijheid prevaleert. Tegelijk is handenschudden een historisch en krachtig symbool van gelijkwaardigheid in de omgang. Wat had ik graag gezien dat de minister dat even deftige als politiek correcte College de oren had gewassen. Jammer. Nu baarde deze berg alles bij elkaar een muis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden