Analyse

Schippers belandt plots in zwaar weer

Het zwaar geschonden imago van de NZa ondermijnt het vertrouw- en in de hervorming van de gezondheidszorg.

Minister Schippers in debat met Slob (CU). Beeld Bart Maat ANP

Plotseling staat Edith Schippers op glad ijs. De ongenaakbare en doortastende minister van Volksgezondheid is in problemen geraakt door de misstanden bij de Nederlandse Zorgautoriteit. De Tweede Kamer maakt Schippers harde verwijten over de NZA. Die misstanden tornen aan het vertrouwen in het Nederlandse zorgstelsel dat Schippers zo voortvarend verbouwt.

Dinsdagavond debatteerde de Tweede Kamer over de misstanden bij de NZA. De NZA wordt geacht onafhankelijk toezicht te houden op de zorgmarkt waar zo'n 90 miljard euro omgaat, regels uit te werken en de minister te adviseren. Aanleiding voor het debat waren rapporten over de interne verhoudingen, het declaratiegedrag van de opgestapte NZA-top en een brief van Schippers over steun aan nieuwbouw van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

Schippers hoeft niet direct voor haar positie te vrezen. In de Tweede Kamer heeft de coalitie van VVD en PvdA een comfortabele meerderheid. Schippers belooft deemoedig verbeteringen. Daarmee kwam zij tegemoet aan de grootste ergernissen van de Kamer. Ook SP en PVV dienden geen motie van 'treurnis', 'afkeuring' of wantrouwen in.

Het debat schoot dinsdag alle kanten op. Schippers verweet de NZA niets te hebben gedaan met het rapport van een medewerker die zich, terecht, miskend en onheus bejegend voelde en uit wanhoop zelfmoord pleegde. Schippers gaf ook toe zelf fouten te hebben gemaakt. Zij belooft dat het ministerie de onafhankelijkheid voortaan zal respecteren.

100 miljoen

Als toegevoegd probleem erkende Schippers dat zij in een lastig parket zit met een toezegging van haar voorganger Ab Klink aan het Erasmus MC. Klink beloofde het ziekenhuis 100 miljoen euro extra steun voor nieuwbouw in de veronderstelling dat dit onder een algemene regeling kon. Nu, jaren later, blijkt dat niet zo te zijn. Enerzijds dreigt voor Schippers problemen omdat er sprake is van oneigenlijke staatssteun. Aan de andere kant kan de toezegging niet zomaar geschrapt omdat dan sprake is van onbehoorlijk bestuur. Dan kan het ziekenhuis een claim indienen.

Het zwaar geschonden imago van de NZA tornt aan het vertrouwen in het zorgstelsel. Zo bracht de NZA positief advies uit over de belangrijke hervormingen die Schippers doorvoert. Daar plaatst een deel van de Kamer nu vraagtekens bij. Schippers geeft immers zelf toe dat de band tussen met de NZA te innig is.

Kort na haar aantreden in oktober 2010 schreef Schippers de Tweede Kamer haar visie. Kort samengevat: meer marktwerking, meer zorg in de buurt. Ze heeft zich niet laten afleiden door de coalitiewisseling. Een rechts minderheidskabinet van VVD-CDA of een VVD-PvdA-coalitie - het maakt de rechtlijnige Schippers niet uit.

In Rutte I nam zij een reeks maatregelen om de marktwerking tussen verzekeraars en ziekenhuizen in één klap te vergroten. Tegelijk sloot ze een reeks akkoorden om de stijging van de zorguitgaven in te dammen. Onder Rutte II werden die akkoorden aangescherpt. En Schippers vergroot de marktwerking.

Het zorgstelsel nadert daarmee de voltooiing. Het beoogt marktwerking tussen burgers, zorgverzekeraars en zorgverleners. Gereguleerde marktwerking, zoals Schippers altijd benadrukt. Het vertrouwen in een markt staat of valt met de toezichthouder. In dit geval de NZA. Schippers heeft geen geluk met haar toezichthouders. Eerst raakte de Voedsel- en Warenautoriteit in opspraak, daarna de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Het kan toeval zijn of gebrek aan aandacht van haar kant.

De afgelopen jaren kregen vooral zorginstellingen en verzekeraars de gevolgen van het beleid van Schippers voor de kiezen. Burgers krijgen volgend jaar te maken met haar beleid als verzekeraars alleen zorg vergoeden van bijvoorbeeld ziekenhuizen waarmee zij een contract hebben. Dan is vertrouwen van de burger in de toezichthouder op de zorgmarkt essentieel voor het vertrouwen in het systeem.

Chefs op non-actief

De twee leidinggevenden die volgens de commissie-Borstlap medeverantwoordelijk zijn voor de slechte behandeling van een medewerker van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) staan op non-actief. Dat meldt NRC Handelsblad. Interim-voorzitter Maarten Ruys zou nagaan of het rapport van de commissie verdere personele gevolgen moet hebben. De medewerker, Arthur Gotlieb, pleegde in januari zelfmoord nadat hij misstanden binnen de NZa aan de kaak had gesteld.

Drie 'tijdbommetjes'

De kloof tussen de Haagse boodschap 'de zorgkosten lopen uit de klauwen' en de stijgende rekening voor de burger kan Schippers opbreken.

Dinsdag moest Schippers zich in de Kamer verantwoorden over de dood van een baby doordat het ziekenhuis te ver bleek. Dan gaat het om de concentratie van specialistische zorg in geselecteerde ziekenhuizen.

Op 1 januari 2015 worden zorgverzekeraars verantwoordelijk voor thuisverpleging en korte verblijven in instellingen. Dit is in de praktijk nog niet geregeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden