REPORTAGEWinkeliers Rotterdam

Schipperen met mondkapjes en klanten: ‘In mijn eigen zaak zie ik er de meerwaarde niet van’

Een barbershop op de Nieuwe Binnenweg in Rotterdam. Zowel de klant als de kapper draagt een mondkapje. Verder heeft de zaak plexiglas, extra ventilatie en wordt er alleen gekapt op afspraak.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Winkeliers worstelden er al mee: hoe hou je de boel toegankelijk? Het ging, met afstand houden en potten gel. Nu vier veiligheidsregio’s oproepen tot een soort vrijwillige mondkapjesplicht in winkels, wordt alles nog weer lastiger. ‘Als we dat doen, raken we te veel klanten kwijt.’

Op de bakstenen gevel boven het hippe Rotterdamse koffiezaakje Lilith staat in blauwe neonletters een dichtregel van Jules Deelder. ‘De omgeving van de mens is de medemens.’ Het is, kort samengevat, het probleem van Olaf van Noord. De bebaarde en getatoeëerde ‘barmanager’ en ‘dagverantwoordelijke’ van Lilith gebaart naar de ingang, waar vijf jonge vriendinnen staan af te rekenen.

Officieel mag hij straks geen gezelschappen groter dan vier personen toelaten. ‘Maar zij claimen één huishouden te zijn.’ De barista ziet het dagelijks: zodra zijn klanten de met glimmend zwarte banken en weelderige kamerplanten ingerichte ruimte betreden, lijkt het alsof het bestaan van het coronavirus uit hun bewustzijn  wegsijpelt. Ze houden nauwelijks afstand en blijken opvallend vaak tot hetzelfde huishouden te horen. ‘Het coronavirus is aan het winnen’, zegt Van Noord (25) mistroostig, ‘door de naïviteit van de jeugd.’

Wie dacht dat in het koffiezaakje aan de Nieuwe Binnenweg juist daarom voortaan een mondkapjesplicht gaat gelden, zoals de veiligheidsregio graag zou zien, heeft het mis. Van Noord heeft nog niet de kans gehad de kwestie met zijn baas te bespreken, maar hij ziet het niet gebeuren. ‘Als we dat doen, raken we te veel klanten kwijt.’

Een rondgang langs andere horecazaken en winkels aan de Nieuwe en Oude Binnenweg in Rotterdam maakt duidelijk dat de meeste ondernemers er zo over denken. Natuurlijk vinden ze veiligheid belangrijk, benadrukken ze. Ze hebben afgelopen maanden maatregelen getroffen: van strategisch opstelde potten hygiënische handgels en een winkelmandjesplicht tot een klantenmaximum. Maar een mondkapjesplicht invoeren en het risico lopen nog meer klanten kwijt te raken? Dat gaat de meesten te ver.

Advies en oproep

Daarmee geven ze geen gehoor aan de oproep die de veiligheidsreigo’s Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden en Brabant-Zuidoost maandagavond aan ondernemers deden om mondkapjes te verplichten. Een algehele draagplicht uitroepen is volgens Femke Halsema, die namens de vier veiligheidsregio’s sprak, juridisch niet haalbaar. ‘Dan gaan we waarschijnlijk nat bij de rechter’, aldus de Amsterdamse burgemeester maandagavond bij televisieprogramma Op1. En dus geldt er voorlopig alleen een advies voor consumenten en de dringende oproep aan ondernemers.

‘Wat een gelul’, reageert Emma Verburg vanachter het plexiglazen spatscherm boven haar toonbank. ‘Daar snapt toch niemand iets van?’ De in roze gehulde eigenaar van ijzerwarenzaak De Spijkermand heeft niets tegen mondkapjes. ‘Ik draag ze zelf ook altijd naar de supermarkt’, maar in haar eigen zaak ziet ze er de meerwaarde niet van in.

Met haar 78 jaar – ‘wat moet ik anders, thuis zitten?’ – voelt Verburg zich veilig achter haar spatscherm. Klanten onderling kunnen makkelijk afstand houden: er mogen maar drie klanten tegelijk de winkel in om zich te vergapen aan de vitrinekasten vol zakmessen of de verzameling  greepjes, haakjes en scharnieren achter de toonbank.

IJzerwarenzaak Spijkermand bevindt zich, vanuit het centrum gezien, aan het begin van de Oude Binnenweg. Van daaruit loopt de straat vol boetiekjes, cafés, kappers en platenzaken het Oude Westen in, waar ze overgaat in de Nieuwe Binnenweg. 

Opgelucht

Bijna overal valt hetzelfde  te horen, met andere argumenten. Zo ziet Edward Nijhoff, mede-eigenaar van cocktailbar The Rumah, geen heil in een mondkapjesplicht omdat ‘mensen bij ons komen om het dagelijks leven even te vergeten’. Om te voorkomen dat zijn klanten aan de voortwoekerende pandemie herinnerd worden, draagt ook zijn barpersoneel geen mondkapjes. ‘Rumah betekent thuis in het Indonesisch, onze klanten moeten zich bij ons voelen alsof ze thuiskomen.’ En de kassamedewerker bij de Blokker blijkt opgelucht dat zijn werkgever, net als andere grote winkelketens als de Hema en Intertoys, geen mondkapjeslicht invoert. ‘Onze klanten zouden dat niet pikken.’

In de Witte Tandenwinkel wordt wel een mondkapjesplicht overwogen. Boven de deur van de in mondhygiëne gespecialiseerde zaak hangt een grote rode mond met een hangelwit gebit, recht daaronder, op een bord voor de drempel, staat een herinnering aan het strikte regime dat nu al in de zaak geldt: er mag maar één klant tegelijk binnen zijn. Een regel waarop eigenaar Wil van de Griend streng toeziet.

‘Zo’n mondkapje helpt misschien niet heel erg tegen het virus’, zegt Van de Griend, ‘maar het zorgt er wel voor dat mensen zich bewust blijven van hun gedrag.’ Eigenlijk zouden winkeliers niet voor dit dilemma geplaatst moeten worden, zegt de 71-jarige ondernemer. ‘Kijk naar de landen om ons heen, daar is het duidelijk: in alle winkels geldt een mondkapjesplicht.’

Anderzijds: de winkelier wil ook doen wat hij kan, vandaar dus dat plan om een mondkapjesplicht in te voeren. Plan. Want als hij hoort dat veel andere winkels in de straat geen plicht in willen voeren, begint hij te twijfelen. ‘Als ik de enige ben, heb ik er alleen mezelf mee. Dat lijkt me niet buitengewoon effectief.’

Verder lezen

Zijn mondkapjes een goed idee of niet? Dit zijn we inmiddels wijzer
Het kabinet adviseert mondkapjes te dragen in winkels in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam, terwijl het OMT nogmaals kijkt naar bredere inzet van mondkapjes – een maatregel waar experts toch grote bedenkingen bij hadden. Wat is er veranderd?

De belangrijkste vragen over de nieuwe maatregelen
Premier Rutte, minister De Jonge en de Amsterdamse burgemeester Halsema maakten maandagavond nieuwe, ingrijpende coronamaatregelen bekend. Welke prangende vragen komen daarbij vanzelf op?

Een mini-lockdown, is dat wel genoeg om het virus te temmen?
Een soort mini-lockdown, met thuiswerken, vervroegde sluitingstijden en een beperking op groepen groter dan vier mensen. Het virus zal er vast niet blij mee zijn – maar zou het het tij ook keren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden