Schipholland

De vakantie is voorbij, het Schipholseizoen kan weer beginnen. Geluidsoverlast is het jongste bewijs dat het onbehagen van Fortuyn nog krachtig leeft....

Assendelft is een lintdorp met zijn achterste tegen het Noordzeekanaal.

Stolpboerderijen in het groen, koeien op het land, een bord dat de automobilist waarschuwt dat de scholen weer beginnen. Arcadinder de rook van Amsterdam. Tot vorige zomer de vijfde baan van Schiphol openging. De idylle werd letterlijk verscheurd, door vliegtuigen die de bewoners er om de drie minuten aan herinneren dat Nederland geen waterland maar herrieland is.

Een van de bewoners is Gert van Zon. Hij kwam in 1971 uit Amsterdam, voor zijn rust. Nu windt hij zich op over de isolatie van zijn huis. Zijn bejaarde buurman in de antieke boerderij aan de overkant kan alleen nog maar huilen. Euge de Bruijn van nummer 3 heeft de isolatiemannen 'het erf afgetrapt'. Zo kwaad was ze. Eerst kwam er een brief met een mededeling. Haar huis zou geleerd worden, op kosten van Schiphol. Geen overleg, geen inspraak. Veertig centimeter isolatiepakket tegen je dak. 'Je bent volkomen machteloos. In mijn slaapkamer had ik twee ramen die open konden. Eis genoeg, zeiden ze.'

Gert van Zon en Euge de Bruijn zijn querulanten in de ogen van de politiek en de technocratie. Honderden miljoenen euro's zijn er immers in het isolatieproject gestoken. Zoveel dat de Algemene Rekenkamer over een paar dagen met een rapport komt over de vraag hoe het zo uit de hand kon lopen. Hoe dan ook, Schiphol moet blijven groeien. Daar is heel Nederland het over eens, vooral als het niet te dichtbij woont. Klagers zijn nimbyburgers die moeten inschikken in het nationale belang het blaadje van Schiphol heet niet voor niets Schipholland.

Probleem afgedaan? Toch niet. Juist deze week wordt in Praag een congres gehouden over geluidsoverlast waarvoor Christian Breen paper schreef. Bris promovendus sociologie aan de Universiteit van Amsterdam, en doet onderzoek naar de beleving van vliegtuiggeluid. In Praag wordt een speciale werkgroep aan Schiphol gewijd, zegt hij, omdat het spectaculair afwijkt van andere vliegvelden. Omwonenden van Schiphol blijken tweemaal zoveel last te hebben als buurtbewoners in vergelijkbare omstandigheden rondom luchthavens in Europa. Waar wereldwijd gemeten een kwart van de bewoners klaagt, laat de helft van de Nederlanders zich horen met slaapgebrek en ander ongemak.

Reden voor de staatssecretaris om zich te ergeren en te zeggen dat 'het lawaai van Schiphol er nu eenmaal bij hoort.' Maar als je de klachten, juist omdze zo subjectief zijn, zoals Brbekijkt als 'betekenis geven aan geluid', dan worden die Nederlandse klagers ineens een graadmeter voor een algemener onbehagen. Objectief bestonden de wachtlijsten in de zorg immers ook niet, net zo min als de onveiligheid op straat. Zo steekt het ongenoegen van Fortuyn nu in een andere gedaante de kop op in een straal van dertig kilometer rond Schiphol. In Assendelft zegt Euge de Bruijn: 'We zijn totaal in de steek gelaten. Je bent volkomen machteloos. Je hebt geen verhaal. Geen Kamerlid, geen gemeente, geen ombudsman wil ons horen.'

Schiphol, zegt Christian Br is een verhaal van geschapen verwachtingen en onmogelijke compromissen. Er komt een vijfde baan een beter milieu. We gaan ernstig onderzoeken of een vliegveld in zee kan. U moet veel klagen want we nemen u serieus. We gaan groeien maar u krijgt er geen last van. De conclusie: Nederlandse politici beloven nogal wat, kennelijk meer dan hun buitenlandse collega's, en zeker meer dan ze waar kunnen maken. De overheid zal het wel oplossen, zelfs als het onmogelijke moet worden gedaan. Soms lukt zelfs dat onmogelijke, zoals bij de doorlaatbare Oosterscheldedam. Soms mislukt het dramatisch, zoals in Srebrenica, waar zou worden beschermd en toch niet geschoten.

Schiphol hoort bij de afdeling onmogelijk. Lang is volgehouden dat forse uitbouw en tegelijk de Club van Rome aanroepen uitstekend samengaan. Daarvoor moesten wel de groeicijfers stelselmatig te laag worden ingeschat, milieu-en veiligheidsnormen stilzwijgend worden overschreden, decennia lang worden volgehouden dat overlast niet te meten valt. Nu de wal het schip heeft gekeerd, is het resultaat algemene onvrede en grondeloos cynisme onder de bevolking, en politici die zich andere kiezers toewensen. Zij hebben immers hun best gedaan. Precies zoals ruim twee jaar terug, toen Fortuyn zijn opwachting maakte.

Over anderhalf jaar moet de luchtvaartwet worden gelueerd waarin de bescherming van de bevolking is geregeld. De staatssecretaris heeft alweer gezegd dat uw inspraak van levensbelang is. Een cynische opmerking, want er liggen kasten, wanden, kilometers klachtendossiers op haar te wachten. Euge de Bruijn en haar vriend schreven onlangs een brief aan de klachtencommissie Schiphol. Ze kondigden aan: we stoppen met klagen. Helpen doet het toch niet.

Ze kregen een brief. Of ze alsjeblieft wilden doorgaan, want uw bijdrage is zo belangrijk voor ons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden