Schildpad

'Hoe is het met die zakkenvuller van Soest?'Huiselijk tafereeltje tussen vader en zoon Den Uyl, halverwege de jaren zeventig, in Den Uyl en de affaire Lockheed. Zondag zond de VARA het tweede deel uit van de driedelige dramaserie. Een 'gedramatiseerde interpretatie van historische feiten', van scenaristen Hans Hylkema en Ger Beukenkamp.

Daarin is het een vrolijke bende in huize Den Uyl te Buitenveldert. De kinderen zijn republikein en feminist en maken de hele dag herrie in een bandje. Onderwijl moet vader Joop (door zijn kinderen steeds meer beschouwd als salonsocialist) zich staande houden met zijn kabinet en de affaire die de monarchie doet wankelen.


Dankbaar materiaal: ministeriële crises en verwikkelingen rond het koningshuis zijn geliefde onderwerpen voor drama, waarin feit en fictie (aannemelijke) werkelijkheid worden. Beukenkamp heeft een lange reeks op zijn naam staan, van Klem in de draaideur tot De Kroon, De prins en het meisje, en De Troon. Zoals Beukenkamp schrijft in 609, een tijdschrift over cultuur en media: 'Er is zo ontzettend weinig waarheid te vinden in de tijden die achter ons liggen, dat ik concludeer dat de geschiedenis er is om vervalst te worden.'


Het leverde mooie televisie op, met naast bovenstaande voorbeelden ook het goed bekeken Schavuit van Oranje van Thomas Ross als een van de hoogtepunten. De vraag wat geoorloofd is, hangt af van de kijker. Wie de betreffende dossiers niet (meer) nauwgezet op rij heeft, zal niet altijd zien waar feit en fictie in elkaar overgaan. Maar wie de zaak tot in de puntjes kent, zal zich eerder storen aan de dichterlijke vrijheden die de schrijvers zich hebben gepermitteerd.


Mij bevalt bij dergelijke producties het best de knipoog die constant op de loer ligt. De grondig vloekende minister Vredeling. Liesbeth den Uyl die een joint rookt. Waar je in Schavuit van Oranje prinses Juliana een dikke eikenboom zag omarmen, zat ze in de eerste aflevering van 'Den Uyl' achter een breiwerkje - fel oranje. De regeringsleider zien we met enige regelmaat in het gras van zijn achtertuin liggen, pratend tegen zijn schildpad.


Joop Keesmaat zet een geloofwaardige en herkenbare Den Uyl neer. Ook Debbie Korper speelt een goede Liesbeth. Daarentegen wisten Eric Schneider en Daan Schuurmans prins Bernhard in Schavuit van Oranje raker te treffen dan Hugo Fermin in 'Den Uyl'. Catherina ten Bruggencate steekt daarentegen Ellen Vogel (in Schavuit) naar de kroon in haar rol van Juliana.


De uiterlijke gelijkenis is soms ver te zoeken. Hier en daar wordt dat opgelost door de spelers in dialogen te laten aanspreken met hun naam: 'Dan gaat het dus over jou, Lubbers'. Dries van Agt in handen van Hein van der Heyden is een te opzichtige poging, met nadrukkelijke zachte g en archaïsch taalgebruik - 'De vraag is veeleer, hoe we thans verder moeten.'


Wat overheerst is een met liefde en zorg gemaakt tijdsbeeld, dat in elk geval geloofwaardig is. Aan de echtelijke bedrand in huize Den Uyl, zegt Liesbeth: 'En?'


Joop: 'Ja¿. Zakkenvuller.'


Noem dat maar fictie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden