Schilders staan voor totale cultuuromslag

Sjaak (40) is al twintig jaar onderhoudsschilder. Hij doet veel binnenwerk. Twee jaar geleden kreeg hij gezondheidsklachten. Hij raakt snel geïrriteerd, wordt vergeetachtig, lijdt aan concentratieverlies en hoofdpijn en is bij het opstaan al moe....

Oplosmiddelen

in verf vanaf

2000 verboden

Van onze verslaggever

Peter van den Berg

DEN HAAG

OPS staat voor Organisch Psycho Syndroom, een ziekte die veel voorkomt bij mensen die werken met oplosmiddelen. Het voorbeeld van Sjaak werd dinsdag aangehaald door J. van Duivenbooden, bedrijfsarts gespecialiseerd in beroepsziekten. Van Duivenbooden sprak in het Haagse Congrescentrum op de manifestatie Schilder Anders, waar het startschot werd gegeven voor een totale cultuuromslag in het schildersvak. Want vanaf januari 2000 worden alle oplosmiddelen in verf voor beroepsschilders verboden.

Meer dan vijftienhonderd schilders en werknemers uit de verfindustrie werden in Den Haag uitgeroepen tot ambassadeur van het 'nieuwe' schildersvak. Zij zullen het komende jaar de totale branche overtuigen van de noodzaak te stoppen met oplosmiddelen in verf, omdat die een bedreiging vormt voor de gezondheid. De 34 duizend schilders in Nederland moeten vanaf 2000 werken met verven op waterbasis, vooral als het om binnenschilderwerk gaat.

Is het echt zo erg? Vraag het aan Arnoud Pouwels, 25 jaar en vijf jaar onderhoudsschilder in Rotterdam. Hij heeft zelf geen last van de oplosmiddelen, zijn vriendin wel. 'Echt waar, als je die troep de hele dag inademt, begin je uit je mond te ruiken. Vergelijk het maar een beetje met een knoflookgeur. Dat is echt opmerkelijk.'

Bert de Brabander (43), zelfstandig schilder in Den Haag, zit 27 jaar in het vak. 'Als je er jaar in, jaar uit mee te maken hebt, ga je het gagarandeerd merken, zeker als je werkt op plaatsen waar niet goed gelucht kan worden', zegt hij. 'Je krijgt hoofdpijn, minder eetlust. Het probleem wordt pas de laatste jaren serieus genomen. Toen ik begon, trok je de terpetine gewoon nog door het toilet. Dacht niemand bij na, maar dat wordt nu door een bewustwordingsproces gelukkig anders.'

'Uw gezondheid staat op het spel', had staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de zaal 's morgens al laten weten. 'De ziekte OPS is een sluipend proces. Elk jaar krijgen naar schatting honderd tot tweehonderd schilders klachten die te maken hebben met verf waarin allerlei oplosmiddelen zitten. Dat kan uiteindelijk tot de WAO leiden. Is het dat waard?', vraagt Hoogervorst.

De staatssecretaris wil ook de klusser thuis zo ver krijgen dat hij of zij kiest voor milieuvriendelijke producten. Samen met de industrie werkt de overheid aan een logo voor nieuwe verven. Daardoor moeten vakman en klusser in een oogopslag kunnen zien in welke verf geen oplosmiddelen meer zitten. 'Anders schilderen moet gezond schilderen worden', meent Hoogervorst.

Het probleem is 65 jaar geleden, in 1933, voor het eerst aangekaart, maar is pas de laatste jaren een echt issue geworden. Het geldt niet alleen voor de schilderbranche', licht A. van Valkenburg van de Bouw- en Houtbond FNV toe. 'Ook in de metaalnijverheid, in drukkerijen, bij vloerbedekkingleggers, autoschadeherstelbedrijven en zelfs schoenmakerijen wordt veel met oplosmiddelen en lijmen gewerkt. Het probleem moet dus ook breder worden aangepakt.'

Dat vindt ook T. Schrijver, voorzitter van de Vereniging OPS, die steun geeft aan slachtoffers van de ziekte. Schrijver vermoedt dat er circa drieduizend mensen in Nederland zo ernstig aan OPS lijden dat genezing uitgesloten moet worden geacht. Het aantal werknemers dat blootstaat aan oplosmiddelen loopt tegen het half miljoen. 'De vereniging kan mensen niet genezen, maar we proberen patiënten en hun partners zo goed mogelijk op te vangen. En preventie is natuurlijk ons belangrijkste doel. Ook de consument moet nog kritischer worden.'

En schilder Sjaak? In het ziekenhuis constateerden doktoren dat hij leed aan stadium 2 van OPS. Dat houdt in dat genezing nog mogelijk is, mits blootstelling aan de oplosmiddelen onmiddellijk eindigt. Sjaak zat anderhalf jaar ziek thuis en warempel: de klachten verdwenen. Hij deed een beroepskeuzetest en liet zich omscholen en zit nu in het slagersvak. Bedrijfsarts Van Duivenbooden: 'Sjaak vraagt nu regelmatig ''mag het een onsje meer zijn''. Dat geldt uitdrukkelijk niet voor de oplosmiddelen in de verven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden