Schildering Govert Flinck in Paleis op de Dam is klad in waterverf

Geen blijvend olieverfdoek maar een tijdelijke feestdecoratie; dat is een schildering van Govert Flinck in het Paleis op de Dam in Amsterdam.

AMSTERDAM - Tot deze conclusie komen kunsthistorica Margriet van Eikema Hommes en restaurator Emilie Froment na onderzoek van het schilderij. Flincks duistere beeltenis, De nachtelijke samenzwering van Claudius Civilis in het Schakerbos, is volgens hen niet meer dan een overgewaardeerd waterverfschilderij.


Het tweetal deed onderzoek naar alle schilderijen in het Paleis. Daar stuitten ze op de sterk verwaarloosde schildering van Flinck waarvan nooit duidelijk was geworden waarom het er zo slecht uit zag. Inspectie van de schildering en raadpleging van bronnenmateriaal heeft nu uitgewezen dat het schilderij een noodoplossing was.


Het is nooit de bedoeling geweest dat het nog steeds in het Paleis zou hangen.


Govert Flinck (1615-1660), een leerling van Rembrandt, kreeg de opdracht voor het maken van het doek in 1659. In dat jaar bezocht Amalia van Solms, weduwe van stadhouder Frederik Hendrik, het Paleis in Amsterdam. Om het kale interieur wat op te sieren schilderde Flinck snel een goedkope kladversie in waterverf, met de bedoeling dat het later door een permanent olieverfschilderij zou worden vervangen.


Dat is nooit gebeurd: de schilder stierf een jaar later, waarna de opdracht naar zijn leermeester Rembrandt ging.


Ook zijn versie van hetzelfde onderwerp heeft niet lang in het Paleis gehangen. Door onenigheid met het stadsbestuur, waarschijnlijk over de betaling, haalde Rembrandt zijn schilderij na een jaar weer van de muur. In plaats daarvan werd het eerdere, provisorische exemplaar van Flinck weer teruggeplaatst, bijgewerkt door zijn tijdgenoot Jürgen Ovens.


In de loop van eeuwen is het schilderij, waarvan niemand besefte dat het met waterverf was gemaakt, gerestaureerd en verdoekt. Veelal met olieverf, op nieuw linnen dat met lijm en water werd aangebracht. Volgens Van Eikema Hommes met desastreuze gevolgen: 'Je lost de helft van de verf er mee op.'


De onderzoekers menen dan ook dat het schilderij nooit meer in zijn vroegere vorm kan worden hersteld.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden