Schilder Jan van der Kooi redt op zijn eigen manier bedreigde dieren

Caspar loopt

Aflevering 87: schilder Jan van der Kooi probeert op zijn eigen manier bedreigde dieren te redden.

Bij Bergum kan ik het niet laten even over De Centrale As heen te lopen, met het Prinses Margrietkanaal en een smalle natuurverbinding mee. Het is alsof er een moeras boven op de weg ligt. In de relatieve verte verdwijnen auto's geleidelijk onder de grond, alsof ze wegzakken in het moeras.

Maar even later, in Bergum zelf, helpt Jan van der Kooi me graag uit de droom van de technische oplossingen. Leuk en aardig, die hoogstandjes, zegt de vermaarde schilder, maar intussen is er gewoon een snelweg dwars door een mooi en waardevol landschap heen gelegd. 'Daar zijn bomen voor gesneuveld, waarin uilen en vleermuizen leefden. Al die toegangswegen, al die rotondes, al die bruggen, viaducten en aquaducten, al die verrommeling. En waarom? Omdat Dokkum ook zo graag een halfleeg bedrijventerrein wil met een weg ernaartoe.'

Vraag mensen waar ze gelukkig van worden en niemand zegt: dat ik in 5 minuten sneller van Drachten naar Dokkum kan, meent Van der Kooi. 'Maar wel: dat er vogels zijn als ik in het voorjaar een fietstochtje maak.'

De tragiek is, vat hij samen: 'Steeds meer wegen, steeds minder plekken om naartoe te gaan.'

Zo voelt hij het in ieder geval. 'Als ik twintig jaar geleden ging schilderen bij De Veenhoop trok ik bij wijze van spreken mijn capuchon over mijn hoofd om me te beschermen tegen de weidevogels. En nu? Er is helemaal niets. Geen grutto meer te bekennen.'

Hij zocht een manier om, als schilder, iets te doen. Om te beginnen liet hij de natuur welig tieren in de enorme tuin achter zijn voormalige notariswoning. 42 vogelsoorten leven er nu, door het jaar heen. Maar ook binnenshuis creëerde hij 'een refugium voor bedreigde diersoorten'. Hij schilderde ze op de muren. Een kemphaan die op een plint lijkt te staan, een grutto op een deursponning, een steenuil op een raamkozijn, een winterkoninkje, een olifant. Een collectie diersoorten waarvan sommige er straks niet meer zijn. Bedriegertjes. Je zou zomaar even kunnen denken: verdomd, er zit een dwerguil op de lichtschakelaar. Maar nee. Van der Kooi: 'Binnenkort begin ik aan de neushoorn.'

Caspar Janssen loopt een jaar lang door Nederland en brengt al doende het landschap in kaart, en daarmee de planten, dieren, mensen en kwesties van het Nederlandse land.

Foto .
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.