Nieuws

Schijnzelfstandigheid aangepakt: minimumloon voor tienduizenden Britse chauffeurs van Uber

Uber gaat zijn Britse chauffeurs minimumloon, pensioen en vakantiegeld betalen. Zij zullen voortaan worden geclassificeerd als ‘workers’, een werkvorm die tussen een zzp’er en werknemer in zit.

Twee vrouwen wachten op een Uber-taxi op het vliegveld van Sydney in Australië.  Beeld Getty Images
Twee vrouwen wachten op een Uber-taxi op het vliegveld van Sydney in Australië.Beeld Getty Images

Het is de grootste aanpassing aan het traditionele arbeidsrecht die het techbedrijf ooit heeft gedaan. De aankondiging volgt een maand na de uitspraak van het Britse hooggerechtshof. Dat oordeelde in een zaak die werd aangespannen door 35 Uber-chauffeurs dat de platformwerkers geen zelfstandigen zijn, maar recht hebben op minimale arbeidsvoorwaarden.

Het vonnis was een klap voor het Amerikaanse techbedrijf: het Verenigd Koninkrijk is met 70 duizend chauffeurs de grootste Europese markt. De hogere loonkosten die met de nieuwe werkstatus zouden komen, kunnen het bedrijfsmodel nog weleens flink onder druk zetten. Uber haastte zich na de uitspraak dan ook te zeggen dat die zich uitsluitend toespitste op ‘een klein aantal chauffeurs die de Uber-app gebruikten in 2016’. Maar uit angst voor meer juridisch geharrewar gaat het platform nu dus toch overstag.

Dat wil zeggen gedeeltelijk: Uber gaat het minimumloon namelijk alleen garanderen over de tijd dat chauffeurs daadwerkelijk ritten rijden, niet voor de momenten waarop zij zijn ingelogd op het platform, zoals de rechter wilde. ‘Een sigaar uit eigen doos’, noemt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp van de Universiteit van Amsterdam de stap daarom. ‘Dat minimumloon verdienen ze toch al tijdens de ritten, het probleem zit hem juist in de wachttijd waarin ze niets verdienen.’ Volgens een Amerikaans onderzoek zouden chauffeurs eenderde van hun werktijd kwijt zijn aan wachten.

Dat verklaart wellicht waarom Uber geen significante effecten verwacht van deze wijziging op de verdiensten over komend kwartaal. Volgens een Uber-woordvoerder is voor deze aanpak gekozen omdat een deel van de chauffeurs op meerdere apps tegelijk online is en Uber daarom geen zeggenschap over hen heeft. ‘Maar ik denk dat dit wel degelijk een belangrijke stap is’, stelt hij. ‘Met name voor chauffeurs die hebben aangegeven meer bescherming te willen terwijl ze hun flexibiliteit behouden.’

De positie van Uber-chauffeurs staat wereldwijd al jaren ter discussie. Volgens het techbedrijf zijn zij zelfstandig ondernemers. Maar vakbonden, verschillende buitenlandse rechters en overheden stellen dat er sprake is van een verkapt dienstverband. De Uber-chauffeurs werven immers niet hun eigen klanten en bepalen niet hun eigen prijzen en arbeidsvoorwaarden. Dat doet het algoritme van Uber.

Toch zal de nieuwe werkstatus van de Britse chauffeurs waarschijnlijk weinig navolging krijgen. Veel landen kennen niet zo’n unieke classificatie als ‘workers’. Zo kent het Nederlandse arbeidsrecht volgens Verhulp alleen werknemers en zelfstandigen, daar zit niets tussenin. Volgens de commissie-Borstlap, waarin hij zitting had, zouden Uber-chauffeurs in die eerste categorie moeten vallen, maar het kabinet liet na hier duidelijke regels over te formuleren.

Daarom probeert vakbond FNV via de rechter af te dwingen dat het techbedrijf zijn 4.000 Nederlandse chauffeurs in dienst neemt en verloont volgens de taxi-cao. Deze zomer staan de eerste zittingen gepland. Eerder boekte FNV al een overwinning op een andere grote speler uit de platformeconomie: Deliveroo. Daardoor hebben de koeriers van de maaltijdbezorgdienst recht op een arbeidsovereenkomst.

Uber in Californië

De Britse rechter was zeker niet de eerste die zich boog over de status van Uber-chauffeurs. Onder meer in Frankrijk, Zwitserland en Amerika stond het techbedrijf al in het beklaagdenbankje. In Californië, de thuisstaat van Uber, leidde dat tot een opmerkelijke juridische strijd. Nadat de rechter op basis van nieuwe arbeidsmarktwetgeving had bepaald dat Uber en concurrent Lyft hun chauffeurs in dienst moesten nemen, schreven die bedrijven zélf een nieuw wetsvoorstel. Die zogenoemde ‘Prop 22’ werd tijdens de presidentsverkiezingen voorgelegd aan de inwoners van de staat. De platformen pompten 200 miljoen dollar in hun ‘ja’-campagne. Het bleek niet voor niets: 58 procent van de Californiërs stemde voor. Als onderdeel van die overwinning bood Uber zijn chauffeurs een aantal nieuwe voordelen, waaronder een ziektekostenverzekering. Een deel van die kosten wordt doorberekend aan de klanten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden