Schijnwereld van gewichtloosheid en schoonheid liefdevol onderuit gehaald

Edward Gorey (1925-2000) was een Amerikaanse auteur en illustrator van 'kinderverhalen die niet voor kinderen zijn bedoeld'. Zijn mysterieuze, maar tevens morbide en sinistere toon tekent ook The Gilded Bat....

Mirjam van der Linden

Monco is één groot commentaar op klassiek ballet. Op allerlei manieren maakt Tuerlings er een zielloze, doelloze trucendoos van. Een soort hard work for nothing, een gebed zonder eind.

Het thema is afgezaagd. Maar Tuerlings breekt de illusie van gewichtloosheid en schoonheid zo liefdevol, secuur en beheerst af - hij blijft de meester van de selectie: geen pas, woord of klank is overbodig of verkeerd getimed - dat je het venijn bijna vergeet. En dat maakt het weer spannend.

'She was only 5 years old when she was discovered gazing at a dead bird for hours. It was decided that her temperament would be perfect for studying ballet.' Met deze eerste zin zet Raz-verteller Karl Schappell de toon. Monco belooft een sprookje te worden (de grote balletklassiekers zijn het allemaal), maar dan wel mét zwarte ondertoon.

Naarmate we op gezette tijden meer over het meisje horen - ze komt bij het corps de ballet, maar blijft eeuwig panties wassen; ze schopt het tot soliste, maar verongelukt doordat een vogel in de propeller van haar vliegtuig vliegt - brokkelt de schone schijn verder af.

De ballerina had, zo gaat het verhaal verder, evengoed stewardess kunnen worden en op een andere manier aan haar niet-happy end kunnen komen.

De dansers, drie mannen in KLM-blauwe overhemden met rode stropdassen en vijf vrouwen, waarvan drie in neutraalgrijze mantelpakjes, 'praten' de boel door middel van strakke, maar expressieve groepsformaties aan elkaar.

De verschijning van de hoofdpersoon werkt onthullend, als een climax: een kuikengele tutu laat genadeloos zien hoe lang en gespierd, maar ook mager Erika Winkler is. Het afgekloven schoonheidsideaal uit het ballet wordt anders belicht en we zien een bonenstaak die ontroering maar ook afschuw oproept.

Monco, Italiaans voor eenarmig of verminkt, is een ode aan de danser die persoonlijk, die anders durft te zijn. Niet voor niets eindigt het stuk met een spot op een gebeeldhouwde mannentorso. Een gemankeerd lichaam, zonder hoofd, zonder benen, zonder armen. Het gevolg van de crash wellicht. Maar ook een andere kijk op perfectie. Letterlijk en figuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden