Schijnbaar bewegen

De Amerikaanse kunstenaar Kenneth Rinaldo heeft iets gemaakt waarvan ik onder de indruk ben. Het is een vissenkom die hangt aan een constructie van armen....

Theo Jansen

Er zwemt een Siamees vechtvisje in. Met behulp van een ingenieus systeem beweegt de vissenkom in de richting waarin het vechtvisje zwemt. Het is een wonder om te zien. Het visje zwemt als het ware in een watergevulde ruimte zo groot als de kamer.

Uit diervriendelijke overwegingen vind ik dat elk aquarium zo moet worden opgehangen. Geef de vis de ruimte.

Met pompjes kun je in het aquarium een stroming op gang brengen die tegengesteld is aan de richting waarin het aquarium beweegt. Zo lijkt het voor het visje alsof het echt door het water zwemt. Virtual reality voor vissen. Moet het natuurlijk niet te hard tegen de muur aan zwemmen.

Voor mensen zou je ook zoiets kunnen maken. Ik denk aan een bootje waar een lopende band op gemonteerd is. Net als bij Rinaldo wordt de beweging van het lichaam waargenomen met sensoren. Zij sturen elektromotoren aan die het lopend bandje doen draaien in de richting tegengesteld aan de looprichting van de persoon. Het bootje gaat varen met een snelheid die gelijk is aan de snelheid waarmee je loopt. Het lijkt dan of je over het water wandelt.

Een wel zeer dubbele vorm van schijnbaar wandelen ontstaat als het bootje vervangen wordt door een karretje dat over de grond rijdt. Je wandelt op het karretje, maar het lijkt alsof je op de grond loopt.

Ooit bedacht ik een vliegsysteem. Niet in de kamer zoals bij de vis van Rinaldo, maar in een containerterminal. Wij schrijven 1984. Ik had vleugels op mijn rug. Wat wil het geval? Vliegen bestaat uit twee activiteiten:

1) Voortstuwen;

2) De zwaartekracht overwinnen.

Dat laatste is natuurlijk een probleem. Voor vogels niet, voor mensen wel. Straks zal blijken dat het probleem niet onoplosbaar is.

In tegenstelling tot het overwinnen van de zwaartekracht gaat de voortstuwing voor ons mensen alleen maar gemakkelijker. Wij kunnen ons eenvoudiger voortstuwen dan vogels. Dat heeft te maken met de verhouding tussen vermogen en luchtweerstand. Bij grotere voorwerpen wordt die verhouding gunstiger. Om dezelfde reden is een luchtschip pas rendabel als je het heel groot maakt.

Nu de zwaartekracht. Die kun je overwinnen met een draad die naar boven trekt met een kracht die gelijk is aan de zwaartekracht. Uit nieuwsgierigheid heb ik dit experiment uitgevoerd. Gehangen aan een kabel kon ik met behulp van vleugels op eigen kracht rondjes vliegen. Was leuk. Ik werd alleen een beetje misselijk.

Met het systeem van Rinaldo zou dat beter gaan. Je zou vanaf de grond kunnen opstijgen en als een vampier kunnen landen op een van de balustrades in de terminal. Je kunt je weer afzetten en naar de andere kant vliegen. Kan leuk worden. Ik hoor het fladderen van de vleugels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden