Reportage

Scheurtjesreactoren, hoe lang nog?

Bewoners en bestuurders in grensregio's van Limburg, Brabant en Zeeland maken zich steeds meer zorgen over de veiligheid van de Belgische kerncentrales in Doel en Tihange. Na het zoveelste incident - afgelopen zaterdag werd in Doel reactor 1 stilgelegd, amper drie dagen nadat die opnieuw was opgestart - roepen burgemeesters in West-Brabant milieuminister Melanie Schultz van Haegen op om in overleg te treden met haar Belgische collega.

Beeld anp

Burgemeester Frank Petter van Bergen op Zoom gaat samen met zijn collega's van Roosendaal, Woensdrecht en Steenbergen een brief schrijven aan Schultz, waarin wordt aangedrongen op 'een zorgvuldige vergunningverlening' voor de Belgische kerncentrale. Doel ligt slechts enkele kilometers van de Nederlandse grens. Petter hamert op een grensoverschrijdende milieu-effectrapportage, waarbij ook de gevolgen voor de Brabantse grensregio worden meegenomen.

Lekkages, belletjes, brandjes en noodstops

Van de zeven atoomcentrales in België zijn Doel3 en Tihange2, niet eens de oudste kernreactoren in het land, de meest problematische. Tijdens een inspectie in 2012 werden scheurtjes ontdekt in het reactorvat van de derde reactor in Doel, die uit 1982 stamt. Eenzelfde dikstalen vat zit in de tweede reactor in Tihange, ook uit 1982. Beide vaten werden destijds geleverd door de Nederlandse RDM-werf. In het gebruikte metaal zitten microscopische belletjes waterstofgas die de constructie in een noodgeval te bros zouden kunnen maken.

De burgemeester van het Zeeuwse Reimerswaal is eveneens ernstig bezorgd over de veiligheid van de centrale in Doel, die vier reactoren telt. In Zuid-Limburg roepen bestuurders zelfs openlijk op tot zo snel mogelijke sluiting van de kerncentrale in Tihange (drie reactoren), 40 kilometer van de Nederlandse grens bij Maastricht.

'Wij hebben al vele malen aangedrongen op sluiting Tihange bij diverse geledingen van de Belgische overheid', twitterde de Limburgse gouverneur Theo Bovens vorige week. Dat was weer een reactie op het alarm dat milieuminister Johannes Remmel van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen had geslagen over de veiligheid van Tihange. Remmel meent dat de Belgische regering 'Russische roulette speelt' door de verouderde kernreactoren langer open te houden.

Want er is steeds weer iets aan de hand met één of meerdere van de zeven Belgische kernreactoren, waarvan de oudste dateren van 1975. Zaterdag werd Doel 1 automatisch uitgeschakeld na problemen bij een 'alternator'. Een week eerder was Doel 3 al stilgelegd wegens een lek aan een lasnaad. Tihange kwam met Kerst even tot stilstand na een brand. Tihange 2 is pas sinds medio december weer operationeel, na maanden te hebben stilgelegen.

'Brokkenreactoren'

In Duitsland, waar is besloten alle kerncentrales te sluiten, worden de Belgische centrales al 'brokkenreactoren' genoemd. In Nederland wordt ook wel gesproken over 'scheurtjesreactoren'. In minstens twee reactoren zijn bij onderzoek inderdaad duizenden scheurtjes ontdekt. Bij andere reactoren is sprake van lekkage of andere problemen.

Het was de bedoeling dat de drie oudste reactoren (Doel 1 en 2 en Tihange 1) al in 2015 zouden worden gesloten. Maar de Belgische regering heeft besloten de termijn te verlengen tot 2025.

Zeker in Zuid-Limburg heerst al enkele jaren grote onrust over de veiligheid van de oude kerncentrale aan de Maas ten zuiden van Luik. 'Het is gewoon wachten op de klap', zei een demonstrant in 2013 bij een grote demonstratie in Maastricht tegen Tihange. En met de overwegend zuidwestenwind waait de radioactiviteit gewoon Nederland binnen. 'Tihange dicht=Limburg veilig', luidde de leus op een spandoek.

Een huis met een zwembadje in de tuin, tegenover de kerncentrale Tihange in België.Beeld reuters

Petitie voor sluiting

Afgelopen maand werd nog een petitie voor sluiting van Tihange, ondertekend door 160 duizend mensen uit Nederland, Duitsland en België, overhandigd aan de Belgische minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Jan Jambon. Actievoerders onderzoeken ook de mogelijkheden om een juridische procedure te beginnen tegen de 'gevaarlijke beslissing' van België om de 'scheurtjesreactoren' Tihange 2 en Doel 3 weer op te starten.

Volgens Gert-Jan Krabbendam, fractievoorzitter van GroenLinks in Maastricht, is het wrang dat politiek Den Haag nu pas lijkt te worden wakker geschud door de problemen in Doel. Want behalve burgemeesters in West-Brabant en Zeeland vinden nu ook meerdere Kamerleden dat het kabinet in actie moet komen. 'Doel ligt dichter bij Den Haag dan Tihange', verzucht Krabbendam.

Hij voert al jaren actie tegen sluiting van de Belgische kerncentrales, plus de Nederlandse centrale in Borssele. 'Twee reactoren in Tihange en Doel, waarvan de reactorvaten zijn gemaakt door de Rotterdamse Droogdok Maatschappij, vertonen duizenden scheurtjes', aldus Krabbendam. 'De RDM heeft ook het reactorvat in Borssele gemaakt, en toch houdt Nederland vol dat in Borssele geen scheurtjes kunnen zitten. Hoe veilig is Borssele eigenlijk?'

Resultaten

De acties in Zuid-Limburg hebben al wel enige resultaten opgeleverd. Zo is in de provincie een regionaal depot voor jodiumpillen gekomen. Ook is de calamiteitenzone rond Tihange uitgebreid tot 80 kilometer, waardoor meerdere Limburgse gemeenten daaronder vallen.

Om tegemoet te komen aan de onrust hebben Nederland en België onlangs besloten elkaars kerncentrales te gaan inspecteren. De eerste gezamenlijke inspectie vindt 20 januari in Doel plaats, waarbij ook minister Schultz aanwezig zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden