Scheuren in het bastion

Handzaam overzicht van het naoorlogse debat over Europa.

Anjo G. Harryvan en Jan van der Harst (red): Verloren consensus

***


Boom; 384 pagina's; euro 24,90.


Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau is de steun voor de euro onder de bevolking gedaald naar 28 procent. Slechts 31 procent is het eens met de stelling dat bemoeienis van de Europese Unie met de begrotingen van de lidstaten goed is voor onze economie. Een ruime meerderheid vindt dat 'de politiek in Den Haag te veel macht heeft overgedragen aan Europa'.


De afwijzing van de Europese grondwet door 62 procent van de deelnemers aan het referendum van 1 juni 2005 was dus geen incident. De consensus over de Europese Unie, 'Europa is goed, meer Europa is beter', was voorgoed verbroken. De kiezers waren niet meer te porren voor uitbreiding van de EU met landen als Bulgarije en Roemenië of voor meer integratie. De gevestigde partijen, van VVD tot en met GroenLinks, hadden daar evenwel geen boodschap aan. Het vertolken van de onvrede werd overgelaten aan de SP en de PVV, die dan ook de wind in de zeilen kregen.


In Verloren consensus geven vijf historici een handzaam en leesbaar overzicht van het naoorlogse debat over Europa onder Nederlandse politici en commentatoren. Daarmee voorzien ze weliswaar in een behoefte, maar het perspectief van de eurosceptische kiezers blijft achter de horizon. De auteurs hekelen 'grote tekortkomingen in de hedendaagse informatievoorziening' en verwijten de partijen dat ze 'minder Europa' beloven, terwijl de beleidspraktijk doorgaat in de richting van 'meer Europa'. Dat laatste zien de auteurs iets te gemakkelijk als een natuurverschijnsel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden