Scheuren in Groningse gebouwen veroorzaken scheuren in de ziel

Kamercommissie bezoekt het aardbevingsgebied.

Elk jaar bezoekt de Kamercommissie Economische Zaken het aardbevingsgebied van Groningen. Dit keer gaat de reis naar Huizinge en versterkingspunt Appingedam. Eerste stop is Plaats Melkema, een vijf eeuwen oude boerderij waarvan de voormuur gestut wordt met dikke balken. Veel monumenten in Noord-Groningen liepen schade op.

Dan in colonne - tien Kamerleden plus Gronings escorte - naar het onwaarschijnlijk mooie 13de-eeuwse kerkje van Huizinge, waar een aantal gedupeerden - 'bewoners' heten ze in het officiële programma - hun verhaal zullen doen.

De pers is niet welkom bij dit bezoek. Volgens de provincie, die het reisje organiseert, omdat het niet mag van de Kamercommissie. Maar volgens Erik Ziengs (VVD), voorzitter van de commissie, is dat verbod er mede op verzoek van de provincie en is het vanwege de privacy van de bewoners. De commissieleden die ik ernaar vraag, vinden dat onzin. Toch, als de bijeenkomst begint, word ik tegengehouden. Samen met de buschauffeur blijf ik achter tussen de graven rond het kerkje.

De wanhoop dringt evenzogoed door de acht eeuwen oude muren heen. Wat ik kan opvangen: 'Valse beloften', 'ondeskundige experts', 'een zeer ongelijke strijd met de Nam', 'weinig vertrouwen, ook niet in de heer Alders.' 'Groningers onderhouden hun huis niet slechter dan een ander', zegt iemand. 'Hoeveel ellende kan een mens aan', vraagt een vrouwenstem. Een man: 'De enige oplossing is een Deltaplan.'

De Kamerleden bij Plaats Melkema.

Twee uur later zwaait de kerkdeur weer open, de getuigenissen vroegen dubbel zo veel tijd als voorzien. Als de Kamerleden naar hun bus zijn, komen de bewoners naar buiten. Het zijn Ria Mulder, Mirjam Bouchier, G.J. Nijhoff en nog drie anderen. Van het mediaverbod begrijpen ze niets: 'Alles wordt hier in de doofpot gestopt, ze zijn bang dat je te veel zou horen.' Terwijl zij niets liever willen dan vertellen. Over, zoals Nijhoff het uitdrukt, de scheuren in de gebouwen die nu ook heel diep in de mensen zitten.

Noord-Groningers zijn gezagsgetrouw, had Henk Nijboer (PvdA), Kamerlid en Groninger, me verteld. Ze vertrouwen de overheid en zijn sterk gehecht aan hun grond. Ze komen niet snel in opstand.

Lang hielden ze in Noord-Groningen vast aan de gedachte Nederlanders te zijn zoals wij allemaal. Dat blijkt anders te liggen. Nu het erop aankomt, worden ze aan hun lot overgelaten.

De bewoners: alles in de doofpot.

Je hebt je leven met z'n ups en downs, en dan komt dit erbij, zeggen de gedupeerden. Dan wordt alles anders. Terwijl je met een zieke man zit of zorgen om je werk hebt, moet je procederen, rapporten lezen, contra-expertise aanvragen, deskundigen inhuren. Je moet je zorgen maken over waardevermindering van je huis, over je hypotheek, over wat je je kinderen kunt nalaten. Je wordt scheurenteller, tegen wil en dank.

Dat past allemaal niet, zegt een mevrouw uit Ten Boer. De anderen zijn routiniers, zij niet. Ze heeft vandaag voor het eerst haar verhaal publiekelijk verteld. En ze wil, als enige, anoniem blijven. 'Ik ben iemand die altijd op de achtergrond is.' Toch wilde ze haar ellende delen. Omdat ze bang is dat bij een volgende beving de eerste verdieping naar beneden komt terwijl haar gezin aan de keukentafel zit. 'Dat zit diep onder de huid, als een burn-out.'

'Er hangt een waas van vriendelijkheid om zo'n Kamerbezoek', zegt Sijthoff. Dan is het gras bij Melkema gemaaid, dan kan nationaal coördinator Alders zeggen dat het in grote lijnen allemaal goed gaat. Maar wat de Groningers denken: als de Kamerleden straks weer voorbij Zwolle zijn, schudden ze het van zich af. Net als premier Rutte, die ook onlangs naar Groningen kwam. Het is wrijven in een blinde vlek.

In het Provinciehuis, waar de dag wordt afgesloten, is de stemming zwaar. Nijboer kent de problemen van dichtbij, zijn ouders wonen in aardbevingsgebied. Hij vertelt dat de vier Groninger Kamerleden een app-groepje hebben om Groninger kwesties te bespreken. Zichzelf verwijt hij dat het niet lukte Den Haag te doordringen van het belang van dit reusachtige dossier van binnenlandse rampspoed. Nu wil hij dat de Kamer de verschillen begraaft om sneller hulp te bieden, de gaswinning te minderen en te investeren.

Scheuren in de ziel, dat vinden ze in Groningen een goede term. De bevingen maken nog andere scheuren zichtbaar. Die tussen macht en onmacht, kansrijk en kansarm, fossiele energie en duurzaamheid. Tussen Randstad en achterland vooral.

a.korteweg@ volkskrant.nl

Ziengs: media niet gewenst.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden