Schemergebied tussen orthodoxie en tolerantie

De inkt van de excuusbrief van de Rotterdamse imam sheik El Moumni en zestien moskee-organisaties was nog niet droog, of een andere imam veroorzaakt commotie met de uitspraak dat homoseksualiteit een psychische aandoening is....

De nieuwe uitspraak doet de vraag rijzen hoe oprecht de verontschuldigingen uit islamitische hoek zijn. Is de excuusbrief niet meer dan een doekje voor het bloeden en vinden de moslimorganisaties en woordvoerders toch dat de homoseksuele medemens niet deugt? Is er sprake van slechte public relations van een handjevol onhandige islamitische leiders? Vinden de omstreden opvattingen breeduit steun in de islamitische gemeenschap? Of moeten we de commotie zoeken in wederzijds onbegrip, in botsende meningen over vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en discriminatie?

Veel vragen, waarop nauwelijks een eenduidig antwoord is te krijgen. Wel duidelijk is dat de islam en homoseksualiteit botsen. 'Bij die opmerking had El Moumni het moeten laten', reageert Y. Hartog van Islam en Burgerschap, een organisatie die het debat over botsende normen en waarden wil aanzwengelen. Hij en veel moslims hebben het gevoel dat de affaire onnodig wordt aangescherpt.

De paus en kardinaal Simonis zeggen immers ook dat homoseksualiteit niet is toegestaan. In de collegedictaten van bisschop Eijk van Groningen omschreef deze homoseksualiteit als een 'neurotische ontwikkelingsstoornis'. Verlichte moslims steekt het dat uitlatingen van orthodoxe moslims een hele bevolkingsgroep stigmatiseren. Alsof elke moslim homofoob is. Hartog: 'Wij krijgen hatemail: als u geen afstand neemt van de imam, weten we u te vinden.'

In protestant-christelijke en katholieke kring wordt gedifferentieerd gedacht over homoseksualiteit, zo is het ook in de islamitische gemeenschap. Twee weken voor de gewraakte uitspraken , kwam op het hoofdkantoor van Islam en Burgerschap een groep jonge moslims bijeen om te praten over de positie die ze moeten innemen in de Nederlandse maatschappij. Ze zitten klem, zo voelen veel islamitische jongeren het, tussen de orthodoxe preken in de moskee en de westerse tolerantie.

De Stichting Yoesuf geeft al drie jaar voorlichting over homoseksualiteit en de islam. Projectleider J. Moors stuit in zijn werk op 'islamfobie'. Veel Nederlanders, zegt hij, denken ongenuanceerd over de islamitische houding jegens homo's. Ze interpreteren de opvattingen van moslims onmiddellijk als fundamentalisme.

El Moumni cs. stellen homoseksualiteit gelijk aan 'andere plagen', zoals het gebruik van alcohol, drugs, roken en gokken. Hartog wijst erop dat imams, die niet goed zijn ingevoerd in de Nederlandse samenleving, vaak prediken voor de eerste generatie allochtonen. Ze doen dat 'op Arabische wijze': overdrachtelijk en noemen de verboden plagen, ziekten. Dergelijke bewoordingen komen in de Nederlandse context ernstiger over dan ze zijn bedoeld.

Homo-organisatie COC accepteert deze verzachtende omstandigheden niet. Wie in Nederland het woord voert, moet kennis hebben van de samenleving en kan niet zomaar roepen dat homoseksualiteit een besmettelijke ziekte of een psychische aandoening is.

COC heeft zich inmiddels aangesloten bij Stichting Yoesuf en Islam en Burgerschap. De drie organisaties grijpen de ongelukkige uitspraken van de imams aan om een 'breed maatschappelijk debat' te entameren over de verhouding tussen religie - ook christelijke en joodse - en homoseksualiteit.

Uiteindelijk moet zo'n debat, dat volgende week begint met een gesprek over normen en waarden tussen minister van Boxtel van Integratiebeleid en de moskee-organisaties, meer duidelijkheid bieden in een lastig schemergebied: dat tussen vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en het verbod op discriminatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden