Scheidingsrel rond het Poesjkin

Het Poesjkin Museum in Moskou, dat grootschalig wil uitbreiden, zal niet meer samenwerken met toparchitect Norman Foster. Wie heeft het contract opgezegd?

AMSTERDAM - Wie verliet wie? Rond een van de grootste museumuitbreidingen van Europa - die van het Poesjkin Museum in Moskou ter waarde van een half miljard euro - is een luidruchtig conflict uitgebroken. Feit is dat het ontwerp voor de uitbreiding niet meer van de hand zal zijn van de gelauwerde Britse architect Norman Foster.


Het museum, vernoemd naar de beroemde Russische dichter Poesjkin, is het grootste centrum voor Europese kunst van Moskou. Het klasssieke gebouw herbergt werken van onder anderen Rembrandt, Van Gogh en Renoir. Het gebouw ligt tegenover de beroemde kathedraal van Christus Verlosser in het centrum van de Russische hoofdstad. Vorig jaar vierde het museum zijn honderdjarige bestaan.


De renovatie en uitbreiding van het museum is een van de meest prestigieuze en controversiële bouwprojecten van Rusland. In 2009 trok de Russische regering 500 miljoen euro uit voor het ontwerp 'Museum Stad' van Foster. Het plan voorziet in de vergroting van het museumoppervlak naar 125 duizend vierkante meter. Ook is de bouw voorzien van een concerthal en een bibliotheek. Het als megalomaan beschouwde plan roept veel weerstand op. Mede daardoor heeft het project veel vertraging opgelopen.


Nu blijkt dat het plan van Foster niet zal worden uitgevoerd. De Moskouse bouwcommissie, onder leiding van stadsarchitect Sergej Kuznetsov, vindt dat Foster te weinig persoonlijke betrokkenheid bij het project toont. 'Of Foster werkt zelf aan het project en verdedigt het face to face of hij moet ermee stoppen', zei Kuznetsov tegen het Britse The Art Newspaper. Hij stelde Foster een ultimatum; de Brit moest zich binnen een maand melden in Moskou.


Foster maakte daarop bekend dat zijn bedrijf, Foster + Partner, zich twee maanden geleden uit eigen beweging al heeft teruggetrokken. Hij kaatst de bal terug en stelt dat de Moskouse autoriteiten hem te weinig in de uitvoering van het plan betrokken.


De verwijten aan Foster vallen samen met het aftreden van Irina Antonova, de 91-jarige Poesjkin-directeur. Zij stopte onlangs na een conflict met president Poetin. Antonova was een bewonderaar van Foster en groot voorstander van zijn plan. Kuznetsov heeft inmiddels aangekondigd dat er een nieuwe ontwerpwedstrijd komt.


Irina Antonova (91) was tot voor kort de oudste museumdirecteur ter wereld. Sinds 1945 werkte ze voor het Moskouse Poesjkin Museum. In 1961 werd ze door Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov benoemd tot directeur.


Antonova toonde grote belangstelling voor het impressionisme en moderne Europese kunst. Regelmatig tartte ze de autoriteiten door het werk te tonen van gevluchte Russische kunstenaars. Even controversieel was haar weigering om tijdens de Tweede Wereldoorlog buitgemaakte kunst terug te geven. Ze vond het een gerechtvaardigde compensatie door de Duitsers.


Antonova overleefde alle Sovjetleiders en groeide uit tot de grande dame van de Russische kunstwereld. In juli dit jaar kwam ze in conflict met president Poetin over het Staatsmuseum voor Moderne Westerse Kunst. In 1948 was dit centrum afgebroken door Sovjetdictator Josef Stalin omdat het immoreel zou zijn. De collecties werden verdeeld tussen het Poesjkin Museum en de Hermitage in Sint Petersburg. Antonova wilde het museum, dat zij in haar jeugd dagelijks bezocht, nieuw leven inblazen. De Hermitage weigerde de kunstwerken af te staan. In april dit jaar deed Antonova een beroep op president Poetin tijdens zijn jaarlijkse call-in televisieshow. De Russische regering besloot vervolgens een virtueel museum op te richten. Een slap aftreksel, vond Antonova. Zij stelde de beslissers op één lijn met Stalin. Hierop werd de directeur uit haar functie ontheven en tot 'ceremonieel president' gemaakt.


grande dame


Lord Norman


Lord Norman Foster (78) wordt gezien als een van de meest invloedrijke Britse architecten van zijn generatie. Bekende gebouwen van zijn hand zijn het nieuwe Wembleystadion en de toren 'De Augurk' in Londen.


Behalve het Poesjkin-project strandde in Moskou al eerder een groot plan van Foster. In 2007 ontwierp hij het Kristal Eiland, een gigantisch glazen gebouw. Het moest het grootste bouwwerk op aarde worden, maar in 2009 werd het plan voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden