Scheiding treft ook pensioen

Onplezierige verrassing voor velen: na een scheiding moet je niet alleen een deel van je inkomen afstaan aan je ex-partner. Ook je pensioen moet eraan geloven.

Akkoord, het is misschien niet het gezelligste onderwerp voor de komende kerstdagen, zo met de schoonfamilie erbij, maar toch: veel mensen weten niet dat ze bij een scheiding niet alleen een deel van hun inkomen moeten inleveren bij hun ex, maar ook een deel van het pensioen. En dat kan een onaangename verrassing opleveren op je - nu nog - 65ste. Vooral ook doordat de gemiddelde leeftijd waarop mensen uit elkaar gaan, stijgt. Was het begin deze eeuw nog 42 jaar bij de mannen en 39 jaar bij de vrouwen, vorig jaar was het al opgelopen naar 46 respectievelijk 43 jaar. Dat betekent niet alleen dat over een groter deel van het pensioen geld naar de ex moet - de verplichting geldt alleen het pensioen dat tot de scheiding werd opgebouwd - maar ook de tijd om het door de scheiding ontstane pensioengat goed te maken, wordt korter.

Om scheidende stellen te helpen, is het probleem sinds deze maand in kaart gebracht. Op Mijnpensioenoverzicht.nl kan de pensioengerechtigde zien hoeveel pensioen naar de ex moet op basis van de afspraken die bij de scheiding zijn gemaakt. Voor de duidelijkheid: die ex kan niet zien op hoeveel hij of zij straks recht heeft. Alleen de partner kan zien hoe groot de pensioenschade is.

In de praktijk gaat het vooral om mannelijke kostwinners die hun ex-vrouw zonder inkomen en pensioen moeten bijstaan. Tweeverdieners hebben beiden een pensioen, waardoor het niet of minder zal spelen - zij mogen zo nodig het verschil naar eigen inzicht delen. Maar wie denkt dat mannelijke kostwinners een verschijnsel uit een ver verleden zijn, leest in de jongste Emancipatiemonitor zijn ongelijk. Nog steeds is de helft van de vrouwen niet economisch zelfstandig, wat betekent dat ze in financiële problemen kunnen komen als hun man ervandoor gaat. Niet alleen direct, maar ook als de AOW-gerechtigde leeftijd is bereikt.

Wat zijn de regels van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding? Beide partners hebben normaal gesproken recht op de helft van het pensioen dat tussen het huwelijk (of het geregistreerd partnerschap) en de scheiding is opgebouwd. Althans, als er meer is te verdelen dan de ondergrens van 438,44 euro per jaar. Daaronder vindt de wetgever het sop de kool niet waard. Gemeenschap van goederen, huwelijkse voorwaarden of partnerschap maakt niet uit. Alleen als er uitdrukkelijk een uitzondering is afgesproken voor de pensioenen, gelden deze regels niet.

Een eigen verdeling maken mag ook, als beide ex-partners dat willen. 60/40 bijvoorbeeld, in plaats van fifty-fifty, of ervan afzien, want dat is ook mogelijk. De ex-partners mogen samen besluiten ook de periode van samenwonen voor het huwelijk mee te tellen. De AOW valt erbuiten, want die krijgt iedereen.

Beide ex-partners krijgen ieder hun deel uitbetaald door de pensioenuitvoerder. De 'vereveningsplichtige' levert pensioen in ten gunste van de 'vereveningsgerechtigde'. Vut-regelingen, voor zover ze nog bestaan, tellen ook niet mee. Datzelfde geldt voor lijfrenten, invalidenpensioen en eventuele tijdelijke vormen van pensioen. Ook bij ongehuwd samenwonen hoeft de degene met het meeste pensioen niks af te staan.

Ook het eventuele nabestaandenpensioen, opgebouwd voor als een van de partners overlijdt, valt buiten de vereveningswet voor echtscheidingen. Het is echter wel de bedoeling dat ook deze vorm bij de verdeling van de pensioenrechten wordt betrokken. Mijnpensioenoverzicht.nl wil de verevening van dat nabestaandendeel van het pensioen eind volgend jaar ook een op een rijtje hebben voor mensen die gescheiden zijn. Dat is van groot belang voor het geval een van de ex-partners overlijdt voor het pensioen is ingegaan. In dat geval stopt de uitkering en valt er niets meer te verdelen. Maar voor het eventueel opgebouwde nabestaandenpensioen is dat mogelijk anders. Dat keert misschien nog wel uit.

Vierhonderd pensioenfondsen, de pensioenverzekeraars en de Sociale Verzekeringsbank begonnen bijna twee jaar geleden Mijnpensioenoverzicht.nl . De pensioensector wil zo iedere Nederlander op een simpele manier inzicht geven in zijn pensioen, zoals de overheid dat graag ziet. Inmiddels hebben bijna vijf miljoen mensen de site bezocht. Hoeveel daarvan hebben bekeken hoeveel pensioen ze straks moeten inleveren, is onbekend. Maar het is wel belangrijk dat die mogelijkheid er is, meldde voorzitter Francine Giskes eerder deze maand bij de lancering. 'Het komt geregeld voor dat mensen op een hoger pensioen rekenen, omdat ze vergeten zijn welke afspraken er tijdens de scheiding met de ex-partner zijn gemaakt. Als je net gescheiden bent, heb je vaak nog wel op je netvlies staan wat je moet afdragen aan je ex-partner, maar jaren later niet meer. Wie wil weten hoe hij er straks werkelijk voor staat, kan dat nu met één druk op de knop zien door met zijn DigiD in te loggen op Mijnpensioenoverzicht.nl', aldus het voormalig D66-Kamerlid, tegenwoordig burgemeester van Texel.

Dat blijft handig, want het aantal scheidingen in Nederland ligt nog altijd rond de 32.500 per jaar. Er was een even een dipje in 2009, waarschijnlijk door de schrik van de kredietcrisis die in 2008 uitbrak, maar sindsdien loopt het aantal weer op. Uit eerder onderzoek bleek dat in 55 procent van de gevallen het pensioen wordt verevend. Of bij die andere 45 procent vrijwillig is afgezien van het verdelen van het pensioengeld, is onduidelijk. Maar als de ex haar deel wil, moet het van de wet ook worden geregeld.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden