Schat met dubbele bodem

In haar speurtocht naar de hoofdprijs verloor onze specialist Merel Bem zich dit keer in een fotoboekenwalhalla, waar zij op een wel heel speciaal boek stuitte. Dat kunt u winnen als zij het straks kiest en u in de prijzen valt. Aan de slag dus.

Beeld Thinkstock

Niet alle foto's eindigen ingelijst aan de muur. Er zijn verzamelaars die hun bijzondere aankopen in een la bewaren of in een archiefmap, donker en veilig weggeborgen tussen zuurvrij papier. Dat zijn dan meestal zeldzame en kwetsbare vintage prints, zoals de foto van de New Yorkse paparazzo Ron Galella uit de aflevering van vorige week. Maar daar hebben we het nu niet over. Deze week gaat het om het soort foto's dat je koopt en vervolgens in de boekenkast schuift.

Juist: het fotoboek. Een serie over de aanschaf van een foto is niet compleet zonder een bespreking van dit fenomeen. Nooit was het fotoboek zo belangrijk als de laatste vijftien jaar.

Er worden fotoboektentoonstellingen gemaakt. Er zijn prijzen voor het beste fotoboek, iemands eerste fotoboek, iemands dummy voor een nog te maken en vooral nog te financieren fotoboek.

Sommige fotografen geven hun boeken zelf vorm, maar de meeste laten het doen door vormgevers die zich specialiseerden in fotoboeken en die vooral in Nederland floreren. Dat laatste komt doordat fotografie en vormgeving, beide geschaard onder drukwerk, hier vanaf het begin van de 20ste eeuw hand in hand zijn gegaan. Het fotoboek is uitgegroeid tot een officiële kunstvorm, met verzamelaars en handelaren.

Zoeken we dus een fotoboekenwalhalla. Dat bestaat, en wel in de vorm van de Johan Deumens Gallery in Amsterdam. De gelijknamige eigenaar, galeriehouder sinds 1984, handelt in kunst en kunstenaarsboeken met een conceptuele, onderzoekende en vaak literaire inslag en de boeken van 'zijn' fotografen vallen daar ook onder. Deumens is een vaste leverancier van belangrijke bibliotheken in de Verenigde Staten, zoals die van het MoMA in New York en de universiteitsbibliotheek van Yale.

Hoe werkt het?

Is het een meerkeuzevraag, dan noteert u de letter die staat vóór het door u gegeven antwoord. Is het een open vraag, dan noteert u de eerste letter van het antwoord, tenzij iets anders van u verlangd wordt. Van de aldus verkregen 12 letters maakt u een woord. Wellicht handig om te weten: het onderwerp van de quiz is cultureel erfgoed in brede zin; de 12-letterwoorden hebben alle iets uitstaande met de hoofdprijs. Na 6 afleveringen mailt u de 6 woorden naar: zomerquiz@volkskrant.nl. Inzenders van de juiste (lees: door ons bedoelde) woorden maken kans op een van de prijzen. Inzenden vóór donderdag 27 augustus. Uitslag: maandag 31 augustus in V en, uitgebreider, op volkskrant.nl.

Taking off

Een van zijn nieuwste special editions is een bijzondere uitgave van fotograaf Mariken Wessels. Haar boek Taking Off. Henry my neighbor verscheen onlangs als 'gewoon' boek (54,99 euro) en ook als een boek met allerhande extra's. Een soort Happy Meal voor boekverzamelaars. Van die uitgave werden 25 edities gemaakt en elke editie kost 450 euro.

Dat is niet veel geld voor wat je allemaal krijgt. Taking Off is een overweldigend boek over een bezeten man en zijn al even obsessieve blik op zijn vrouw. Het zit vol geheimen en duisternis en onuitgesproken gevoelens en verlangens - en wat ervan waar is, daar kom je niet helemaal achter. Het boek moet je overspoelen en dat is precies wat het doet.

De special edition speelt intelligent in op de geheimzinnigheid. Ontwerper Liesbeth Visser stopte het boek in een grijze doos van dik karton met een dubbele bodem in de vorm van een laatje. Het zit (excuus: spoiler alert) verstopt achter een kartonnen flap, zodat het even duurt voor je het hebt gevonden. Trek het open en je vindt er allerlei schatten, zoals losse fotootjes, enveloppen, mysterieuze handleidingen en kledinghaakjes, dingen die duidelijk worden, of in elk geval ietwat, na het bekijken van het boek. De doos herbergt ook nog een uitvouwposter, een fotoprint en een afdruk van een collage. Het is een prachtig ding.

Johan Deumens verkocht twee exemplaren. In het najaar staat hij op de beurs Unseen in Amsterdam en de Editions/Artists' Books Fair in New York. Hij heeft goede hoop voor dit kunstwerk, dat voorlopig nog even niet in de boekenkast dient te worden geschoven.

1. Kunstenaar op reis.

J
Kandinsky

M Van Gogh

E Picasso

P Gauguin

Beeld .

2. Cultureel verschijnsel: jonge vrouwen in oude klederdracht. Zoals deze In...

2. Cultureel verschijnsel: jonge vrouwen in oude klederdracht. Zoals deze In...

A
Zimbabwe

B Pennsylvania

U Bunschoten

R Bretagne

Beeld .

3. Je had niet alleen Einstein, je had ook Zweistein. Wiens of wier bijnaam was dat?

A
Wolfgang Pauli (van het uitsluitingsprincipe van Pauli)

B Werner Heisenberg (van de onzekerheidsrelatie van Heisenberg)

C Boris Podolski en Nathan Rosen (van de Einstein-Podolsky-Rosen-paradox)

D Emmy Noether (van het theorema van Noether)

4. Wereldberoemde tapijten, van een nomadenvolk waarnaar een auto genoemd is.

V Kangoo

W Touareg

Y Yaris

T Qashqai

Beeld .

5. Schenkt u even in? Zet ze in de juiste volgorde:

A Orval, Kwak, Trappistes Rochefort, Wilderen Goud

M Wilderen Goud, Kwak, Orval, Trappistes Rochefort

N Trappistes Rochefort, Kwak, Orval, Wilderen Goud

C Duvel, Trappistes Rochefort, Wilderen Goud, Kwak

Beeld .

6. In 1991 werd Ötzi de ijsman gevonden, meer dan 5.000 jaar geleden om het leven gebracht in het Ötztal. Een stokoud, bijzonder geconserveerd lichaam. Wat bleek. De dag dat hij overleed had hij...

O Gojibessen en tarwegras gegeten

A Sabeltandtijger en cranberries gegeten

E Pterodactylus en quinoa gegeten

I Steenbok, hert en speltbrood gegeten

7. Hij had houtskool bij zich om vuur mee te maken, Ötzi, en een bijl. Zijn kleren waren van pelzen en huiden en hij droeg...

U Zwijnenleren handschoenen

D Een gebreide muts van yakwol

A Een gevoerd rieten mandje op zijn rug

P Geitenleren broekspijpen met jarretelles

8. Zijn schoenen zien er onooglijk en onpraktisch uit. Maar de Tsjechische voet- en schoendeskundige Václav Pátek maakte ze na en kwam erachter dat ze comfortabeler waren dan alle moderne bergschoenen die hij had gedragen. Zie fotootje. Goede grip, geen blaren, effectief tegen kou. Dus vraagt u voortaan om wandelschoenen met zolen van verhard(e)

F Oerosvacht

E Berenleer

G Geitenleer

H Walvishuid

Beeld .

9. Nee, aan belangstelling heeft het fotograaf Cor Jaring noch de Provobeweging dit jaar ontbroken. Bovendien ontdekte conservator Anneke van Veen van het Amsterdamse Stadsarchief iets opmerkelijks.

L De foto is niet gemaakt rond het huwelijk van Beatrix en Claus

D Hij was oorspronkelijk in kleur

I Jarings beroemdste foto is niet van Jaring

G Allemaal goed

Beeld .

10. Twee standbeelden van zeevaarders, een in De Rijp, een in Gorinchem. En allebei beroemd in het verre...

R Korea

S Newfoundland

T Nieuw-Zeeland

V West-Indië

Beeld .

11 Als cultuurkenner kunt u ongetwijfeld een Sancerre van een Chablis onderscheiden. Dus...

K Loire van Bourgogne

S Sauvignon blanc van Chardonnay

Q Houten vaten van stalen vaten

P Klopt allemaal

12 Leuk hoor. Van welke roman hebben ze een museum gemaakt?

O Het Museum van Eterna's Roman (Macedonio Fernández)

B Het Museum van de Onschuld (Orhan Pamuk)

J Het Museum van Zonderlinge Zaken (Alice Hoffman)

E Wolf Hall (Hilary Mantel)

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden