Schapenvirus in Mongolië doodt duizenden zeldzame saiga-antilopen

Een virus dat in Mongolië eerst schapen en geiten teisterde, heeft ondanks massale vaccinatiecampagnes voor het eerst de overstap naar wilde dieren gemaakt. Zeldzame saiga-antilopen worden gedecimeerd.

Zeldzame saiga-antilopen Beeld afp

Alles hebben ze overleefd: de ijstijden, de jachtpartijen van Dzjengis Khan, de collectivisatie van de landbouw, de markteconomie en de stroperij. Maar nu lijkt het laatste uur van de saiga-antilopen in Mongolië toch geslagen. Door een vanuit schapen en geiten overgewaaid virus sterven ze bij duizenden.

De eerste dode antilopen werden eind december op de bevroren steppen van westelijk Mongolië ontdekt. Inmiddels zijn er in Khovd en Gobi-Altai al vierduizend gevonden en geruimd, voor 70 procent kalveren. De werkelijke sterfte in het onherbergzame, ontoegankelijke gebied ligt vermoedelijk veel hoger.

Boosdoener is PPR (Peste des Petits Ruminants) of schapenpest, een agressief virus dat in 1942 in Ivoorkust opdook en zich sindsdien vooral in het armere deel van de wereld heeft verspreid. Eind vorig jaar besloten de Food and Agricultural Organization FAO en de World Organization for Animal Health OIE 900 miljoen euro te steken in een poging de ziekte in 2030 uit te roeien.

De antilopen in Mongolië zijn door zieke schapen besmet met een uit China afkomstig virus, zegt de Britse zoöloog Eleanor Milner-Gulland, voorzitter van de Saiga Conservation Alliance. Volgens Femke Hilderink van WWF, dat een saigaproject in Mongolië heeft, is de enige manier om de uitbraak te beperken het ruimen van dode dieren en het vaccineren en niet verplaatsen van vee.

De prognose is echter slecht. De ziekte treft de dieren op een kritiek moment, nu ze al verzwakt zijn door de winter. De sterfte zal doorgaan tot de lente komt. 'Eerdere uitbraken wezen uit dat 80 procent van de zieke dieren sterft, dus de populatie zal gedecimeerd worden', zegt Milner-Gulland. Het kan de nekslag zijn voor de prehistorisch ogende saiga-antiloop. Die is al ernstig bedreigd omdat hij wordt gestroopt vanwege zijn hoorns, die geliefd zijn in de Chinese traditionele geneeskunst, en het gras op de steppen moet delen met miljoenen schapen en geiten. En hoewel ze goed zijn aangepast aan het leven op de steppen zijn ze kwetsbaar voor klimaatverandering.

Experts vrezen dat het virus kan overslaan naar andere populaties, met name een andere saiga-ondersoort in Kazachstan. Die is nog aan het herstellen van een grote epidemie in 2015. Toen stierven binnen een maand 211.000 dieren, de helft van de wereldpopulatie, ditmaal door een bacteriële infectie.

Vruchtbaarheid

Andere wilde dieren kunnen ook getroffen worden. Er zijn al dode gazellen en steenbokken gevonden. De bijna uitgestorven Bactrische kameel loopt gevaar. En wolven en sneeuwluipaarden komen in problemen als ze bij gebrek aan prooidieren overstappen op vee en in conflict raken met de mens.

De enige hoop is de grote vruchtbaarheid van de saiga-antilopen. Vrouwtjes werpen meestal tweelingen en aantallen kunnen terugveren. 'Als we de dieren tegen stropers en concurrerende grazers kunnen beschermen en er niet te veel extreem weer is, kan de soort wellicht herstellen', zegt Milner-Gulland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden