Schandelijke zelfverlaging

Met zulke kleuters als politici heb je helemaal geen populisme nodig om de politiek te verlagen

Het populisme is een blijvertje. Het heeft zich comfortabel in ons midden genesteld. Een beetje meehuilen over de islam, de politiek of de grote graaiers maakt populisme niet onschadelijk, maar slechts belangrijker. Dat besef begint langzaam door te dringen. Daarom staat het populisme zo in de belangstelling.

Media
Hoezeer het populisme onder ons is, en hoeveel meer het is dan islam-bashing, wordt duidelijk via twee trivialiteiten die al wekenlang de media beheersen: de huisvestingskosten van de Utrechtse burgemeester Wolfsen en de plek en inrichting van het Nationaal Historisch Museum.

Arme Wolfsen, tot voor kort zo veel geprezen. Politici en bestuurders vallen zelden over een echte zaak, maar meestal over een bananenschil – dat zal mij niet gebeuren, moet Wolfsen gedacht hebben. Als er iets over mijn huisvestingsdeclaraties in de krant komt (maakt niet uit wat, maakt niet uit in welke krant), dan gaat het wekenlang alleen maar daarover, in plaats van over mijn eigenlijke werk.

Al heb ik niets misdaan, toch zal mijn naam bezoedeld raken. Uiteindelijk zal ik alleen daarom mijn biezen moeten pakken. Dus moet ik dat non-nieuws over mijn rechtmatige declaraties buiten de berichtgeving houden. Ik moet voorkomen dat ik slachtoffer word van populistische ophitserij.

Meehuilers
Arme Wolfsen onderschatte echter de kracht van het populisme. Onder populistisch gesternte wordt het voorkomen zelf een affaire die je naam bezoedelt. Populisten en anti-populistische meehuilers stortten zich erop. Nu wil zelfs het anti-populistische GroenLinks in Utrecht een onderzoek naar de kwestie. Opdat het een keer ophoudt. Naïef of vals? Zo houdt het natuurlijk nooit op.

Omdat nergens blijkt dat de burgemeester iets onoirbaars heeft gedaan, verschuift de kwestie steeds. De huisvestingskosten waren niet schandelijk genoeg, dus verschoof de aandacht naar het bellen en mailen van een hoofdredacteur. Ook dat bleek zo ernstig niet. Dus verschoof de aandacht naar Wolfsens bewering dat een journalist hem een mailtje had gestuurd dat inderdaad was gestuurd, maar dan wel onder druk van diens leidinggevende.

Welke trivialiteit volgt? Journalisten kunnen nog uitpakken over de computer waarop de burgemeester het mailtje schreef: heeft hij hem wel zelf betaald? En wanneer schreef hij het: was het niet laat op de avond? Wie garandeert dat de burgemeester geen glas wijn op had?

Alcoholist
Kan bloedonderzoek dat uitwijzen? Zo nee, dan blijft de verdenking dat hij een alcoholist is. Zijn huisarts kan verklaren dat dit niet zo is, maar wie is helemaal zijn huisarts? Zeker een vriendin van hem, of anders door de burgemeester onder druk gezet.

Dat is populistische politiek bij uitstek: niet over de hoofdlijnen van beleid, maar over een onnozel detail uit het privéleven van een politicus of bestuurder. Want dat kan iedere krantenlezer volgen. Van de declaratieregels van het ministerie begrijpen we geen snars, maar we begrijpen wel dat een van die ‘Hoge Heren uit Den Haag’ in het beklaagdenbankje staat. Dat is altijd lekker.

Al even stupide is de deining rond het Nationaal Historisch Museum. Uit (mijn) onderzoek komt naar voren dat Nederlanders veel waarde hechten aan het Nederlanderschap, maar niet goed kunnen benoemen wat het is. Uit de affaire rond het Arnhemse museum spreekt die verlegenheid ook. Politici willen het dolgraag hebben over de nationale identiteit en het belang van het Nederlanderschap, maar ze weten er niks over te zeggen. Dus storten ze zich maar op de aankleding en de beoogde buren van het museum.

Canon
‘Het zou naast het Openluchtmuseum komen!’ huilt Marijnissen. ‘Het was mijn idee! Als het zo gaat vind ik het niet meer leuk!’ De hele Tweede Kamer huilt mee en stort zich ook nog schaamteloos op de vormgeving: staat de canon wel centraal, en leidt men de bezoeker wel langs een tijdbalk? Het móet met de canon en langs een tijdbalk, anders vinden ze het in Den Haag niet meer leuk. Dan doen ze niet meer mee.

Met zulke kleuters als politici heb je helemaal geen populisme nodig om de politiek te verlagen. Uit angst dat populistische partijen hun kiezers afpakken, doen ze onderling een wedstrijdje zelfverlaging.

Vroeger ging politiek nog wel eens om volksverheffing. Nu durft niemand dat meer. Dus verkleint men de kloof tussen burgers en politiek vanaf de andere kant: via zelfverlaging. Naast de kleuter-burger op de knieën. Hoe intens treurig. Hoe verder? Daarover volgende week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden