Schanddaden

Een staatshoofd met een zwart oog, een gebit als een fietsenrek en twee duivelse hoorntjes op z'n hoofd. Hele generaties schoolkinderen moeten in verloren uren de glamoureuze foto's van wereldleiders en andere beroemdheden in hun Rijam-agenda met de balpen hebben bijgewerkt....

De puber die een snottebel tekent aan de neus van een Hollywood-diva doet in principe hetzelfde als de Franse kunstenaarprovocateur Marcel Duchamp, die in 1919 een reproductie van Leonardo da Vinci's Mona Lisa van snor en sik voorzag.

Duchamp wilde met zijn daad de gietijzeren waarden van de westerse kunst relativeren, en ruimte scheppen voor nieuwe, onbeproefde ideeën. De schooljongen met zijn bic-pen haalt met een paar pennenstreken een hoog boven de schoolbanken verheven icoon dichterbij. Om een notabele met bloemkooloren kun je lachen, en dat voelt een stuk minder bedreigend.

Een klassieke ingreep is de Hitler-snor, die van elk gezicht een boeventronie maakt – zij het dat dit teken van het Kwaad zo vaak te pas en te onpas is gebruikt, dat het nog zelden doel treft. Een recent voorbeeld leverden de billboards bij de voorlaatste verkiezingen voor de Tweede Kamer. Daarop troonde het hoofd van de voormalige PvdA-lijstrekker Ad Melkert, dat door boze tegenstanders van een streepsnor was voorzien. Het effect was eerder machteloos dan kwaadaardig.

Uitgekookter was de vondst van een Brits reclamebureau, dat in opdracht van tegenstanders van Tony Blair de Britse minister-president afbeeldde met een paar bloeddoorlopen ogen en een flink opgerekte versie van de Blairgrijns. Over the top ongetwijfeld, maar toch fascinerend effectief: zelfs verstokte Blair-fans zullen hebben gehuiverd van het vileine resultaat.

Aan de gemutileerde portretten van Saddam Hussein in Irak zijn geen reclamebureaus of kostbare pr-campagnes te pas gekomen. Sinds Amerikaanse en Britse troepen Irak veroverden en Saddam Hussein ondergronds ging, hebben Irakezen hun opgekropte woede en afschuw over diens schrikbewind afgereageerd op de afbeeldingen van de grote leider, die op gevels en monumenten, in openbare gebouwen, kazernes en gevangenissen in het hele land te vinden zijn.

De collage op deze pagina toont maar een greep van wat buitenlandse fotografen sinds maart 2003 in Irak hebben aangetroffen, van Bagdad tot Basra, van Zubayer tot Kirkuk, Fallujah en Umm Qasr.

Met hamers, kogels, verf, zoutzuur, modder, mest en vuur zijn de portretten te lijf gegaan. Stuk voor stuk verkondigen de geblutste, versplinterde en besmeurde beelden wat we sinds gisteren pas officieel weten: Saddam heeft zijn gezicht verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden