SCHAKEN: Topalov brengt Linares tot leven

Luis Rentero, de baas van het toernooi in Linares, is na vijf gouden jaren afgedaald van zijn troon. Het traditionele Wimbledon of Chess, zoals de kruidenier de invitatiewedstrijd in zijn woonplaats bij voorkeur noemt, heeft zijn magie verloren....

De lijst van afwezigen is lang. Kamsky en Anand zitten in Las Palmas, Gelfand, Kramnik en Barejev zijn om mij onbekende redenen niet van de partij, Piket wordt vader en met Salov heeft Rentero ruzie. Maar de belangrijkste afwezige is natuurlijk Gari Kasparov. Een jaar geleden moest die in Linares tandenknarsend toezien hoe Karpov de mooiste toernooizege van zijn carrière behaalde, ditmaal heeft de wereldkampioen de tocht naar Andalusië niet ondernomen.

Rentero heeft het verbruid bij Kasparov. De Spanjaard organiseerde vorig jaar in Ubeda een oefentweekamp tussen Karpov en de Fransman Lautier op een voor Kasparov en diens PCA bijzonder ongelukkig tijdstip. De data van de match in Ubeda vielen samen met die van de finale van de PCA-rapid Grand Prix in Parijs. Doordat Lautier daaraan niet meedeed had de Franse televisie nauwelijks belangstelling en liep het toernooi veel dringend gewenste publiciteit mis.

Onder leiding van de directeur nam de PCA gevoelig wraak. Kasparov liet weten niet naar Linares te zullen komen en om het toernooi nog meer te dwarsbomen werd de tweekamp Kamsky - Anand zorgvuldig gepland in februari. Plotseling was Linares niet langer het heilige podium waarop de topspelers maar al te graag hun kunst vertoonden.

Een revolte brak uit. Spelers die in het verleden genoegen namen met een matige honorering omdat het nu eenmaal een eer was in Linares uitgenodigd te worden, eisten plotseling forse startgelden. Even dreigde Rentero het toernooi niet door te laten gaan maar ten slotte zag hij in dat een breuk in een jarenlange traiditie waarschijnlijk nooit meer zou kunnen worden hersteld. Hij nam genoegen met een kwalitatief wat minder deelnemersveld en hoopt op een betere toekomst.

Het toernooi begon teleurstellend met twee ronden waarin opvallend veel korte remises vielen. Alsof Rentero de zweep over de spelers heeft gelegd, is de strijd vanaf de derde dag tot leven gekomen. Een van de gangmakers was Veselin Topalov, de Bulgaar die tijdens de olympiade in Moskou Kasparov zijn enige nederlaag bezorgde. Elke dag was het prijs aan Topalovs bord en niet zelden inspireerde hij ook zijn tegenstanders. Een treffend voorbeeld:

Topalov - Lautier

Linares 1995

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 d7-d6 5. c2-c3 f7-f5

De Siësta-variant die zelden tot slaapverwekkend spel leidt.

6. e4xf5 Lc8xf5 7. 0-0 Lf5-d3 8. Tf1-e1 Lf8-e7 9. c3-c4

Een oude, door de theoretici gewantrouwde zet die in de praktijk naywelijks is getest. De laatste tijd is vooral 9. Lc2 populair.

9 . . . Ta8-b8

Nooit eerder vertoond. De ervaringen na 9 . . . Lxc4 10. d4 zijn niet ongunstig voor wit en ook 9 . . . b5 10. cxb5 axb5 11. Lc2 Pb4 12. Lxd3 Pxd3 13. Te3 Pxc1 14. Dxc1 c5 15. Pc3 lost de openingsproblemen niet geheel op.

10. Dd1-b3 e5-e4 11. Pf3-g5 Pg8-f6 12. Pb1-c3

Niet 12. Pe6 Dd7 13. Pxg7+? Kf7 en het paard gaat verloren.

12 . . . 0-0!

In deze openingsvariant moet zwart niet al te zeer op het materiaal letten. Het kwaliteitsoffer is stellig correct want na 13. Pe6 Dc8 14. Pxf8 Pd4 15. Dd1 Df5(!) is wits stelling lam gelegd. Topalov neemt liever de pion op e4.

13. Pc3xe4 Pf6xe4 14. Pg5xe4 Pc6-e5

Zwart heeft de sterke loper op d3 weten te behouden en staat beter. Op wits volgende zet heeft hij een passend antwoord klaarliggen.

15. Te1-e3 b7-b5!

Veel sterker dan 15 . . . Lxc4 16. Dc3, gevolgd door d2-d4.

16. c4xb5+ d6-d5 17. Te3xd3

Een gedwongen kwaliteitsoffer.

Zwart behoudt een sterke aanval maar wit krijgt een pion op a6 die hem kansen op redding biedt.

17 . . . Pe5xd3 18. Db3xd3 d5xe4 19. Dd3xe4 Le7-f6

Principiëel. Na 19 . . . axb5 20. Lc2 g6 21. d4, gevolgd door 22. Le3 heeft wit zijn stelling geconsolideerd.

20. b5xa6 Lf6-d4 21. d2-d3 Tf8xf2 22. Lc1-e3 Tb8xb2! 23. La4-b3+ Kg8-h8 (...) Lautier zal hebben gedacht dat de winst dichtbij was. Wit verliest na 24. Lxf2 Txf2 en ook niet goed is 24. Lxd4 Txg2+ 25. Kf1 Df8+ 26. Ke1 Tbf2! en wint. Maar de volgende zet blijkt nog speelbaar.

24. Ta1-e1! Tf2xg2+ 25. De4xg2 Tb2xg2+ 26. Kg1xg2 Dd8-a8+ 27. Kg2-f2 Ld4-c3 28. a6-a7

Met fantasie gespeeld, al is het waarschijnlijk onvoldoende om de partij te redden. Na 28. Tc1 Dxa6 (29. Txc3? Df6+) heeft zwart uitstekende winstkansen. Nu blijkt het niet eenvoudig voor de zwarte dame om wits loperpaar, in combinatie met de onaantastbare pion op a7, te overmeesteren.

28 . . . Lc3xe1+ 29. Kf2xe1 Da8-h1+ 30. Ke1-d2 Dh1xh2+ 31. Kd2-c3 Dh2-g2 32. Kc3-d4 Dg2-a8 33. Kd4-e5 Da8-e8+ 34. Ke5-f4 c7-c6 35. Le3-c5 h7-h5 36. Lc5-d6 De8-d8 37. Ld6-b8 Dd8-d4+ 38. Kf4-f5 Dd4xd3+ 39. Kf5-e6 Dd3-a6 40. Ke6-d7

Zie diagram volgende kolom

Ongetwijfeld heeft zwart in de voorafgaande tijdnoodfase ergens sterker kunnen spelen. Toch zou nog niets verloren zijn geweest als hij nu met 40 . . . Db7+ 41. Kd6 h4 42. Lc2 h3 43. Le4 h2, gevolgd door . . . Kh8-g8-f7 moet zwart gewonnen staan. (...) 40 . . . g7-g5 41. Kd7-c7 g5-g4 42. Lb3-c4 Da6-a4 43. Lc4-b3 Da4-a6 44. Lb3-c4 Da6-a4

En zwart schikte zich in een remise waarmee ook de strenge Rentero vrede zal hebben gehad.

Door de vele afzeggingen kregen sommige spelers een eerste kans in Linares. Die wordt goed benut door Dreev en Tiviakov (3,5 uit 7) en vooral door Khalifman (4 uit 7). Twee anderen laten weinig zien. De Armeniër Akopjan staat onderaan met 1,5 uit 7 en ook de halve Nederlander Ivan Sokolov is matig in vorm. Vier nederlagen, twee remises en slechts een overwinning waren tot nu toe zijn deel. Die winstpartij mag overigens worden gezien.

Ljubojevic - Sokolov

Linares 1995

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. Dd1-e2 Lf8-c5 6. c2-c3 b7-b5 7. La4-b3 0-0 8. 0-0 d7-d5 9. d2-d3 d5-d4 10. Lc1-g5 h7-h6 11. Lg5xf6

Sterk lijkt 11. Ld5 maar het valt tegen na 11 . . . hxg5 12. Lxc6 Tb8 (13. Pxe5 Dd6)

11 . . . Dd8xf6 12. Lb3-d5

Nu stelt deze loperzet helemaal niets voor.

12 . . . d4xc3 13. b2xc3 Lc8-d7 14. Pb1-d2 Ta8-d8 15. a2-a4 Pc6-e7 16. a4xb5 a6xb5 17. Tf1-d1 Pe7-g6 18. g2-g3 Ld7-h3

Zwart staat duidelijk beter. Om zich te weren tegen de dreiging 19 . . . Pf4, probeert Ljubojevic een pionoffer.

19. d3-d4 e5xd4 20. c3xd4 Lc5xd4 21. Pf3xd4 Df6xd4 22. Ta1-c1

Na 22. Dxb5 Pe5 heeft wit grote problemen.

22 . . . Dd4-f6 23. Tc1-c6 Df6-e7

(...) 24. Pd2-f3

Wit kan niet profiteren van het bezit van de diagonaal a2-g8. Niet goed is 24. Txg6 Txd5 en ook 24. Dh5 leidt tot niets na 24 . . . Pe5! 25. Dxh3 Pxc6 26. Lxc6 Dc5 27. Ld5 c6.

24 . . . Kg8-h8 25. Pf3-d4 Pg6-e5 26. Tc6-c1 Lh3-g4 27. f2-f3 c7-c5

Eenvoudiger dan 27 . . . Txd5.

Zwart krijgt nu een vernietigende aanval.

28. f3xg4 c5xd4 29. De2xb5 De7-g5 30. Db5-f1 Dg5xg4 31. Df1-f4 Dg4-h5 32. g3-g4 Pe5xg4 33. Td1xd4 Pg4xh2 34. e4-e5 Ph2-f3+ 35. Ld5xf3 Td8xd4 36. Df4xd4 Dh5-g5+

Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.