SCHAKEN: Spelen en baden aan zee en meer

De zomer is voor de schaker de drukste tijd van het jaar. Wie een combinatie van strand en toernooizaal prettig vindt, kan terecht in vele kustplaatsen in Spanje en Italië of ook in het Zwitserse Biel waar het meer van Biel verkoeling biedt na teleurstellingen op de 64 velden....

Dichter bij huis begint het zomerseizoen volgende week als tegelijkertijd open toernooien in Leeuwarden en Antwerpen worden gehouden. De onvermoeibaren gaan meteen door naar Amsterdam waar op 11 augustus het tweede Donner-memorial begint. Het is het mooiste toernooi van de drie met een sterke invitatiegroep als blikvanger en daarnaast open toernooien voor spelers van alle categorieën.

Min of meer dezelfde formule had het in het afgelopen weekeinde geëindigde toernooi in Dortmund. Ook daar konden alle schakers terecht maar de aandacht ging toch vooral uit naar de goed bezette grootmeestergroep. Met Karpov, Ivantsjoek, Kramnik en Lautier onder de deelnemers was het toernooi nog aanzienlijk sterker dan vorig jaar toen Jeroen Piket in Dortmund de mooiste overwinning van zijn carrière behaalde.

In het zware veld speelde Piket ditmaal geen rol van betekenis. Met één overwinning (op de Duitser Lobron), zes remises en nederlagen tegen Lautier en Kramnik eindigde hij op een met Nigel Short gedeelde zesde plaats. De twee uitblinkers van het toernooi scoorden aanzienlijk hoger. Karpov deed het voortreffelijk met 6,5 uit 9 maar genoeg voor de eindzege was het niet want Vladimir Kramnik haalde nog een half punt meer.

Kramnik begon het toernooi indrukwekkend met een serie van 4,5 uit 5. Heel snel won hij in de vijfde ronde van Short:

Kramnik - Short

Dortmund 1995

1. Pg1-f3 d7-d5 2. d2-d4 Pg8-f6 3. c2-c4 e7-e6 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Dd1-c2 0-0 6. Lc1-g5 h7-h6 7. Lg5xf6 Le7xf6 8. Ta1-d1 g7-g6

Vroeger speelde men hier 8 . . . c5 9. dxc5 Da5 10. cd5 ed5, een pionoffer dat bij mijn weten nooit overtuigend is weerlegd. Wat Short doet, is te passief.

9. e2-e3 c7-c6 10. Lf1-d3 d5xc4 11. Ld3xc4 Pb8-d7 12. h2-h4 Lf6-g7 13. a2-a3 Dd8-e7 14. Lc4-a2 b7-b6 15. La2-b1

De dreiging 16. h5 dwingt de volgende zet af, waarna veld g5 beschikbaar is voor het witte koningspaard.

15 . . . h6-h5 16. 0-0 Lc8-b7 17. Pf3-g5 Tf8-d8 18. Lb1-a2 Pd7-f6

Het is begrijpelijk dat Short gezien zijn nijpend ruimtegebrek afziet van het zeer passieve 18 . . . Pf8. Toch zou dat een taaiere verdediging zijn geweest.

19. e3-e4 Pf6-g4 20. e4-e5 Td8-d7 21. Pc3-e2 Ta8-d8

zie diagram volgende kolom

(...)

22. La2xe6

Een combinatie die weinig berekening vereist. Zwarts koning is weerloos tegen de gecombineerde kracht van de witte stukken.

22 . . . f7xe6 23. Dc2xg6 Pg4xe5 24. Dg6-h7+ Kg8-f8 25. Pe2-f4 . . .

Zwart geeft op.

Het toernooi leverde nog een miniatuur op. Short zat aan de goede kant van het bord tijdens de volgende partij:

Short - Beljavski

Dortmund 1995

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e4xd5

Dit is altijd veroordeeld als slap. Ten onrechte misschien. De laatste tijd hebben de witspelers er veel succes mee.

4 . . . e6xd5 5. Lf1-d3 Pb8-c6 6. a2-a3 Lb4xc3+ 7. b2xc3 Dd8-f6

Dit verdient geen navolging.

8. Ta1-b1 Pg8-e7 9. Pg1-e2 Pe7-g6 10. O-O O-O 11. f2-f4

Met voor de hand liggende zetten is zwarts opbouw weerlegd. Beljavski had het kunnen weten want vorig jaar had Sax in een toernooi in Catania al laten zien dat zwarts stelling hopeloos is. In een partij tegen Naumkin volgde 11 . . . Lg4 12. f5 Pge7 13. Txb7 Tab8 14. Txc7 Tb1 15. Dd2 en zwart had geen enkele compensatie voor de verloren pionnen.

11 . . . Lc8-f5 12. Ld3xf5 Df6xf5 13. Pe2-g3 Df5-d7

Nu hoeft wit zich niet tevreden te stellen met een pionnetje op b7. De aanval slaat achter elkaar door.

(...)

14. f4-f5 Pg6-e7 15. f5-f6 Pe7-c8 16. f6xg7 Tf8-e8 17. Pg3-h5 Te8-e6 18. Dd1-g4 . . .

Zwart geeft op.

Beljavski was een van de eerste grootmeesters die gebruik maakte van een computer met databank. Het op zich zelf nuttige hulpmiddel brengt de excellente openingskenner van weleer de laatste tijd weinig profijt.

Tegen Short was hij slecht op de hoogte van de actuele theorie en in de volgende partij blijkt een variant die vijftien jaar geleden populair was gedeeltelijk uit zijn geheugen te zijn gewist:

Lautier - Beljavski

Dortmund 1995

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 0-0 7. e2-e3 b7-b6 8. Dd1-b3 Lc8-b7 9. Lh4xf6 Le7xf6 10. c4xd5 e6xd5 11. Ta1-d1 Tf8-e8 12. Lf1-d3 c7-c5 13. d4xc5 Pb8-d7 14. c5-c6 Lb7xc6 15. 0-0 Pd7-c5 16. Db3-c2

Tot zover kon Beljavski het zich herinneren. Het sterkst is nu 16 . . . Tc8, waarna zwart volgens de theorie gemakkelijk spel heeft. De volgende zet is niet goed.

16 . . . Lc6-b7 17. Ld3-b5 Te8-e7

Met 17 . . . Te6 zou zwart de volgende zet hebben verhinderd maar ook dan staat wit duidelijk beter na 18. Pd4.

18. Pc3xd5! Lb7xd5 19. Dc2-f5 Lf6xb2 20. Td1xd5 Dd8-c8 21. Df5-c2 Lb2-f6 22. Tf1-d1 a7-a6 23. Lb5-f1

Niet onmiddellijk 23. Lc4 wegens 23 . . . Pe4 en zwart heeft de grootste moeilijkheden overwonnen.

23 . . . Te7-e8

Beter lijkt mij 23 . . . Dc7.

24. Lf1-c4! Ta8-a7 25. Td5-d6 b6-b5

Of 25 . . . Pe4 26. Tc6! (niet 26. Txb6 Pc3) 26 . . . Db8 (26 . . . Dxc6 27. Lxf7+) 27. Ld5 Tae7 28. Tb1 en zwart raakt bij slechte stand een pion kwijt.

(...)

26. Td6xf6 g7xf6

Zwart laat de storm over zich heen komen. Na 26 . . . bc4 27. Tf4 blijft hij een pion achter.

27. Dc2-g6+ Kg8-f8 28. Dg6xh6+ Kf8-e7 29. Lc4xf7! Te8-h8 30. Dh6-g6 Ta7-d7 31. Pf3-d4 Th8-f8 32. Pd4-f5+ Ke7-d8 33. Dg6xf6+ Kd8-c7 34. Td1-c1 . . .

Zwart geeft op.

Te lichte kost? Geniet dan van het subtiele spel dat Karpov in de slotronde etaleerde tegen een van zijn beste klanten. Na 19 (serieuze) onderlinge partijen tegen Lautier staat hij het 13-6 voor.

Karpov - Lautier

Dortmund 1995

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. e2-e3 e7-e6 5. Pg1-f3 Pb8-d7 6. Dd1-c2 Lf8-d6 7. Lf1-e2 0-0 8. 0-0 Tf8-e8 9. Tf1-d1 Dd8-e7 10. h2-h3 h7-h6 11. a2-a3 d5xc4 12. Le2xc4 e6-e5 13. Pf3-h4 Pd7-f8 14. d4xe5 Ld6xe5 15. Lc1-d2 Le5-c7 16. Ph4-f5 De7-e5 17. Pf5-g3 Lc8-e6 18. Lc4-d3 Ta8-d8 19. Pc3-e2 Lc7-b6 20. b2-b4 Pf8-g6 21. a3-a4 a7-a6 22. Ld2-c3 De5-g5 23. Lc3-d4 Lb6xd4 24. Pe2xd4 Le6-d5 25. e3-e4 Ld5-e6 26. Pd4-f3 Dg5-f4 27. b4-b5 a6xb5 28. a4xb5 Pg6-e5 29. Pf3xe5 Df4xe5 30. b5xc6 b7xc6 31. Ta1-c1 Td8-d6 32. Dc2-c3 Pf6-d7 33. Ld3-e2 Td6xd1+ 34. Le2xd1 De5xc3 35. Tc1xc3 Te8-c8 36. f2-f4 f7-f6 37. Pg3-e2 c6-c5 38. Pe2-d4

(...)

Vanuit een volkomen gelijke stelling na de opening is zwart geleidelijk aan overspeeld. Met 38 . . . Kf7 zou hij nu nog weerstand hebben kunnen bieden.

38 . . . Le6-f7 39. Ld1-g4 Tc8-e8 40. Pd4-b5 Pd7-b6 41. Pb5-d6 Pb6-a4 42. Tc3-a3 Te8-a8 43. e4-e5 Lf7-d5 44. e5-e6!

En zwart gaf op. Niet te vroeg want na 44 . . . Kf8 beslist 45. Te3 Ta7 46. Pc8.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden