'Schaf verbod op betalen voor eicel af'

AMSTERDAM - Nederland moet het verbod op betalen voor eicellen opheffen. Dat zegt hoogleraar voortplantingsgeneeskunde Bart Fauser van het UMC Utrecht. Volgens hem zijn de tekorten aan eicellen nu zo groot dat onvruchtbare stellen steeds vaker naar het buitenland uitwijken. 'Wij doen hier alsof we een eiland in de Stille Zuidzee zijn.'


Een op de zes paren krijgt te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Soms kan dat worden opgelost door eicellen van een andere vrouw te gebruiken. In Nederland is het echter niet toegestaan hiervoor te betalen, zodat het aanbod vrijwel nihil is.


Vrouwen die wel eicellen vinden, doen dat vrijwel altijd via vrienden of familie, zegt Fauser. 'Maar het is nogal wat om dat aan iemand te vragen. Ik heb meerdere vriendschappen verstoord zien raken. Weigeren wordt vaak opgevat als een belediging, zelfs als iemand alleen maar zegt dat ze erover na wil denken.'


Eiceldonatie is ingrijpend: een eiceldonor moet het meest belastende deel van een ivf-behandeling ondergaan. Bovendien zijn er risico's, zoals overstimulatie. Als er wordt betaald, blijken vrouwen echter eerder bereid te zijn het risico te nemen: in Spanje, waar eiceldonoren 900 euro per donatie krijgen, is geen tekort. In de VS zijn bedragen tot 10.000 dollar (7.200 euro) toegestaan. Vaak ligt dat nog hoger.


Nederland loopt achter, vindt Fauser. 'Als we het hier niet goed regelen, zullen steeds meer vrouwen naar het buitenland gaan. Dat wordt zelfs in toenemende mate door de verzekering vergoed. We zijn hier vreselijk ethisch en terughoudend, maar de wereld verandert. Daar moeten we onze ogen niet voor sluiten. Wij willen onze eigen regels bepalen, maar tegelijkertijd worden we links en rechts ingehaald.'


Fauser ziet dagelijks vrouwen die moeten accepteren dat ze onvruchtbaar zijn. 'Het geestelijke effect daarvan is volgens wetenschappelijk onderzoek vergelijkbaar met de gevoelens van mensen die kanker krijgen op jonge leeftijd.'


Omdat nieuwe vruchtbaaheids-technieken in razend tempo worden ontwikkeld, zou Nederland een adviesorgaan in het leven moeten roepen. Fauser: 'Elke nieuwe ontwikkeling roept veel nieuwe vragen op, maar in Nederland wordt er alleen ad hoc over gediscussieerd. En vervolgens gebeurt er meestal niets. Je zou, net als Engeland, een orgaan moeten hebben dat de minister structureel adviseert.'


Nieuwe vruchtbaarheidstechnieken komen in Nederland pas zeer laat ter beschikking van patiënten, zegt hij. Neem ICSI, waarbij een zaadcel rechtstreeks in de eicel wordt gespoten. 'ICSI werd overal al toegepast voordat wij het eindelijk introduceerden. Nederland was een van de laatste landen ter wereld waar dit mocht. Mensen die het zich konden permitteren gingen toen al in groten getale naar het buitenland.'


Ook was er in Nederland tien jaar lang een verbod op het uitnemen van zaad uit testikels van mannen zonder zaad in hun ejaculaat. 'In België doen ze het al vijftien jaar, maar wij discussiëren nog steeds over de veiligheid. Inmiddels is het hier toegestaan om het uit de bijbal te halen. Maar uit de teelbal mag het nog steeds niet.'


Volgens Fauser gebruikt Nederland het buitenland als proefkonijn. 'Pas als we zien dat het daar goed gaat, doen wij het ook.'


Fauser pleit echter niet voor een vrijbrief. 'Ik zeg niet dat we alles maar moeten toestaan. Maar we kunnen beter van tevoren nadenken over ontwikkelingen in plaats van steeds achter de feiten aan te lopen en nieuwe ontwikkelingen pas heel laat beschikbaar te stellen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden