Schaduw van Brexit valt nu al over het Binnenhof

Het Centraal Planbureau (CPB) laat er in de nieuwste ramingen geen misverstand over bestaan: de Brexit is een domper voor de Nederlandse economie. De rekenmeesters van het kabinet voorspellen voor volgend jaar 0,4 procent minder groei door de uitkomst van het Britse referendum.

Een protest tegen de Brexit in het centrum van Londen, vorige maand.Beeld afp

De aangekondigde Brexit kost Nederland daarmee 3 miljard euro, al onderstreept het CPB wel dat die prognose nóg onzekerder is dan gebruikelijk.

In een verkiezingsjaar gaan die nuances snel verloren. D66 opende gisteren meteen de aanval op Geert Wilders. 'Door de Brexit verliezen we banen en welvaart', constateerde Kamerlid Steven van Weyenberg. 'Onbegrijpelijk dat Wilders stond te juichen toen de Britten uit de EU stapten. Ik moet er niet aan denken wat er gebeurt bij een Nexit die de PVV bepleit.'

Nexit

Wilders reageerde geheel in stijl op de kritiek van 'de laffe eurofielen' van 'Eurofiel66'. 'Brexit is een zegen voor de Britten en Nexit zal een feest voor Nederland zijn. Dat het op korte termijn tot onzekerheid leidt met dito effecten doet daar niets aan af.'

Toch kan de PVV-leider, die onvermoeibaar benadrukt dat hij de grootste is in alle peilingen, de komende maanden meer kritiek verwachten op zijn Nexit-plannen. Ook minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem merkte eerder al droogjes op dat door de negatieve effecten van de Brexit moeilijk vol te houden is dat een vertrek uit de EU 'een briljant idee' is. De cijfers van het CPB bieden nieuwe munitie voor de tegenstanders van Wilders.

Voor Prinsjesdag

Regeringpartijen PvdA en VVD hebben eerst nog andere zorgen. Er liggen twee brandende kwesties die moeten worden opgelost voor Prinsjesdag: de werkloosheid wil niet echt dalen en de koopkracht van ouderen en uitkeringsgerechtigden staat onder druk.

PvdA-leider Diederik Samsom was er gisteren razendsnel bij om het kabinet tot actie te manen. Vooral bij het bestrijden van de werkloosheid zal dat lastig worden. Dit jaar zijn de cijfers nog positief met een daling van 614 duizend naar 555 duizend werklozen. Daarna is de fut eruit. Het CPB voorspelt dat 560 duizend mensen in het verkiezingsjaar 2017 zonder baan zitten.

Zeker voor de PvdA is dat een onaangename verrassing. In juni kon minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid nog beweren dat het herstel op de arbeidsmarkt doorzet. 'We verwachten dat het kabinet werk maakt van de investeringsagenda om de werkloosheid verder te laten dalen', aldus Samsom gisteren.

De mogelijkheden zijn beperkt. Volgens het CPB ligt het probleem nu buiten Nederland: 'De verwachting is dat bedrijven vanaf de tweede helft van dit jaar voorzichtiger zullen zijn met het aannemen van personeel vanwege de onzekerheid die de Brexit met zich meebrengt.'

Meer succes kan Samsom verwachten bij zijn tweede eis: extra geld voor minima en ouderen. Dankzij de lage inflatie en de loonstijgingen stijgt de koopkracht volgend jaar gemiddeld met 0,7 procent. Maar lang niet iedereen profiteert. De beter betaalden - 4.500 euro bruto per maand en hoger - gaan er het meest op vooruit: 1,2 procent. Gepensioneerden zijn de klos. Bij ongewijzigd beleid gaan ze er 0,7 procent op achteruit, vooral omdat de pensioenfondsen moeten korten door de lage rente en kwakkelende beurskoersen.

Britten met spijt van de Brexit, vorige maand tijdens een demonstratie in Londen.Beeld reuters

Er is geld

De komende weken zal de coalitie onderhandelen over aanpassingen. Vorig jaar werden gepensioneerden al eenmalig gecompenseerd en met de verkiezingen van 15 maart 2017 in aantocht zal de aandrang alleen maar groter zijn. Iedere politicus weet dat ouderen trouw naar de stembus gaan.

Het goede nieuws voor het kabinet: er is geld. Het begrotingstekort daalt door fors hogere belastinginkomsten sneller dan voorzien bij het afsluiten van het regeerakkoord. Destijds werd voor 2017 een tekort van 1,4 procent voorspeld. Volgens de laatste prognoses is het tekort dan geslonken naar 0,6 procent. Een verschil dat goed is voor zo'n 6 miljard.

Voor de PvdA zal die ruime buffer een reden zijn om te pleiten voor royale compensaties voor ouderen en ook uitkeringsgerechtigden, die er bij ongewijzigd beleid 0,1 procent op achteruit gaan. De VVD zal eerder op de rem trappen. Premier Mark Rutte wil de verkiezingen in met de boodschap dat hij financieel orde op zaken heeft gesteld, maar VVD-Kamerlid Mark Harbers zei gisteren wel dat 'ouderen er niet op achteruit mogen gaan'.

Zo maakt de coalitie zich met de finish in zicht op voor de laatste interne krachtmeting. De vraag is niet of er wordt gecompenseerd, maar hoeveel en voor welke groep. De uitkomst zal medebepalend zijn voor de verkiezingscampagne die volgt.

Bank of England neemt Brexitmaatregelen: historisch lage rente

De Bank of Engeland heeft de basisrente verlaagd naar 0.25%, het laagste niveau in de 322-jarige geschiedenis van de bank. Tevens trekt de centrale bank tientallen miljarden ponden uit om de Britse economie te stimuleren en het vertrouwen te vergroten. Hiermee anticipeert bankgouverneur Mark Carney op een lagere economische groei. Er zijn tekenen dat de economie na het Brexit-referendum stagneert, maar harde cijfers zijn nog niet aanwezig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden