Schadeafhandeling zonder NAM: historische dag of Pyrrusoverwinning?

Beoordeling bevingschade nu in handen van onafhankelijke commissie

'Vandaag om 12 uur is het oude systeem gesloten. De NAM is uit het systeem.' Sprak Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders vrijdagmiddag verlossende woorden voor Groningen?

Actievoerders van Schokkend Groningen protesteren bij een gaswinningslocatie. Beeld anp

Ja, het was 'een historische dag', zoals de maatschappelijke organisaties verenigd in het Groninger Gasberaad lieten optekenen. Het buitenspel zetten van schadeveroorzaker NAM in de afwikkeling van de schade is al jaren een van de belangrijkste eisen van Groningers.

Het is ook een pyrrusoverwinning. Die typering koos Annemarie Heite, de spreekbuis van Groningse onvrede die met haar gezin het bevingsleed belichaamde in de documentaire De Stille Beving. De aftocht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij was een treuzelgang en het is maar de vraag of alles nu anders wordt.

Vijf jaar na de zwaarste beving tot nu toe (Huizinge, augustus 2012) staat de teller op bijna 80 duizend schademeldingen. De meeste claims zijn afgehandeld, maar in veel gevallen moest daar eindeloos voor worden gestreden.

De schadeafhandeling wordt sinds 2015 uitgevoerd door het Centrum Veilig Wonen (CVW). Dat werkt in opdracht van de NAM, volgens een NAM-protocol en een NAM-handboek voor inspecteurs. NAM is immers wettelijk aansprakelijk en betaalt. Dat hield het gevoel in stand dat de veroorzaker van schade bepaalde wat hij wel en niet zou vergoeden.

Het resultaat was georganiseerde argwaan in een schadecircus van experts, contra-experts en arbiters. Het steggelen over het herstellen van een scheur van 500 euro kostte soms het twintigvoudige.

Wantrouwen en onzekerheid

Een heilloze weg, zo concludeerde Alders gisteren. De NAM trok zich uiteindelijk terug uit de schadeafhandeling na nu al het derde onderzoek, door ingenieursbureau Witteveen+Bos dit maal, naar 1.600 schademeldingen uit de rand van het aardbevingsgebied. Na een uitvoerige en peperdure studie werden de claims massaal afgewezen: geen bevingsschade.

Geconfronteerd met het diepgewortelde wantrouwen en de onzekerheid waarin mensen jarenlang verkeerden, wist Alders dat die boodschap onverkoopbaar was. Volkswoede zou zijn deel worden, terwijl hij met een ingrijpende versterkingsopgave voor duizenden huizen voor de boeg nog jaren verder moet in Groningen.

Alders gaat nu in plaats van de NAM het CVW aansturen. Schadebeoordeling komt in handen van een onafhankelijke commissie. Per 1 juli treedt een nieuw schadeprotocol in werking. Kleine schades worden dan zonder inspectie hersteld.

Voor achtduizend openstaande schademeldingen (ook afgewezen claims en die uit het buitengebied) komt een coulanceregeling: een voucher van 1500 euro te besteden bij een aannemer. Zo hoopt Alders de bevlekte lei die hij overgedragen krijgt schoon te vegen. Op het prijskaartje van nog meer gesteggel zit niemand te wachten.

In plaats van de NAM gaat Hans Alders nu het CVW aansturen, de organisatie die verantwoordelijk is voor de afhandeling van schadeclaims. Beeld anp

Ook de NAM niet. Directeur Gerald Schotman liet eerder dit jaar al weten bereid te zijn terug te treden uit de schadeafhandeling, die het bedrijf al ruim een miljard kostte. Maar een 'blanco cheque' wilde hij niet tekenen.

Hoe de nieuwe deal tussen NAM en Staat er precies uit ziet, is onbekend. Minister Kamp van Economische Zaken hintte gisteren op een fonds. 'Overeind blijft dat schade vergoed wordt en dat schade gedragen wordt door de NAM.'

Herstel van vertrouwen

Of dit 'een fundamentele stap op weg naar herstel van vertrouwen' is, zoals Alders zei, moet nog blijken. De Groningse boosheid richtte zich de afgelopen periode in toenemende mate op Den Haag. De gaswinning is weliswaar stapsgewijs teruggeschroefd, maar niet nadat er in 2013 nog een recordhoeveelheid gas uit de bodem was gepompt. De Raad van State moest de Staat een halt toeroepen.

Sinds het leeghalen van het Groningerveld in 1963 begon, is bijna 300 miljard euro aan aardgasbaten naar de schatkist gestroomd. Wel de lusten, niet lasten, leek het. Ergernis is er ook over de pettenverzameling op het ministerie van Economische Zaken. Hoe kan het departement dat de opbrengsten en de leveringszekerheid van het gas moet garanderen tegelijkertijd waken over de veiligheid van Groningers?

De Onderzoeksraad voor Veiligheid kraakte deze dubbelrol donderdag nog eens. Ook het 'gasgebouw', een 'gesloten bolwerk' van de Staat, de NAM, Shell, ExxonMobil, EBN en GasTerra, waarin de winning en verkoop van aardgas is georganiseerd, vertoont nog geen scheur.

De komende jaren mag de NAM 24 miljard kuub gas per jaar uit de Groningse bodem halen. Consensus over een veilig winningsniveau ontbreekt echter nog steeds, constateert de Onderzoeksraad. Terwijl veiligheid de kern van de zaak is. Daarvoor blijven Groningers aan de overheid overgeleverd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.