Schade varkenssector bedraagt nu al zo'n twintig miljoen gulden Exportverbod is het vierde in vier jaar

Voor de vierde keer in vijf jaar wordt de varkenssector getroffen door een exportverbod, en in de branche zijn ze al ijverig aan het rekenen geslagen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De vaderlandse varkenshouderij was vorig jaar goed voor een export van zo'n 1,2 miljard gulden; circa zes miljoen varkens en biggen. 'Afhankelijk van hoe lang dit gaat duren, kan de schade mogelijk in de honderden miljoenen guldens gaan lopen', betoogt de woordvoerder van het productschap.

Een kleine tweehonderd miljoen gulden moet de sector, volgens ruwe schattingen, sinds 1990 zijn misgelopen omdat levende biggen, vleesvarkens en vlees niet naar de favoriete exportlanden Italië en Frankrijk konden worden uitgevoerd. In twee gevallen werd een exportverbod uitgevaardigd vanwege de uitbraak van blaasjesziekte (1993 en 1994), een relatief onschuldige virusziekte die verdacht veel lijkt op het gevaarlijke mond-en klauwzeer. Eén keer, in 1992, werd de export stilgelegd vanwege varkenspest.

De laatste keer dat de Nederlandse varkenshouders werden opgeschrikt was twee jaar geleden. Op 25 februari 1994 besloot het ministerie van Landbouw een landelijk export-en vervoersverbod in te stellen, nadat een week eerder bij twee bedrijven in Overijssel en Gelderland de besmettelijke blaasjesziekte was ontdekt. Het virus was aangetroffen in Italië, bij twee varkens die afkomstig waren uit Nederland.

Het verbod leidde tot felle protesten van veehandelaren. Na een grote schoonmaakactie, waarbij alle veewagens werden ontsmet, besloot staatssecretaris Gabor het exportverbod na een week op te heffen. Italië, dat ongeveer een kwart van de Nederlandse varkensexport afneemt, hield echter tot 5 juni de grenzen dicht voor Nederlandse varkens.

Nog funester voor de branche was de 'blaasjescrisis' van februari 1993. Ook toen besloot de Europese Commissie de Nederlandse export te verbieden. In een slachthuis in Napels zou het virus zijn aangetroffen bij geslachte varkens uit Nederland. Het exportverbod, dat duurde tot 1 april, leidde tot woedende reacties op het ministerie en in de sector omdat niet vast was komen te staan dat de kwaal uit Nederland kwam.

Met het verbod, aldus minister Bukman destijds, zou per maand 120 miljoen gulden zijn gemoeid. Volgens schattingen zou het nu gaan om zo'n zestig miljoen gulden. Het Veterinair Comité van de Europese Commissie besloot het verbod per 27 maart op te heffen, tegen de zin van Spanje en Portugal.

Wel stelde Brussel strenge voorwaarden. Met name de hygiëne moest sterk worden verbeterd. Zo moesten verzamelpunten twee keer per dag worden gereinigd. Verder moesten varkens tien dagen in quarantaine voor ze werden geëxporteerd. Spanje besloot pas op 6 mei het invoerverbod op te heffen.

Een vondst in Italië was overigens op 22 september 1992 aanleiding voor het ministerie van Landbouw om zelf met een exportverbod te komen. Een paar dagen later volgde de Europese Commissie. Op 15 oktober werd het verbod weer ongedaan gemaakt, behalve voor het gebied rond de Gelderse Vallei en de Veluwe, waar de blaasjesziekte nog niet was verdwenen.

Het exportverbod leidde tot een enorme daling van de prijs voor levende varkens. Vooral de biggenprijzen kelderden, van gemiddeld honderdveertig gulden naar nog geen vijftig gulden. Eerder dat jaar, in mei, was in Zuid-Holland varkenspest uitgebroken bij bedrijven in Pijnacker en Nieuwerbrug.

De laatste keer dat varkenshouders op grote schaal werden getroffen door een epidemie van mond-en klauwzeer bij hun dieren was in 1984, ook in februari. Italië en Frankrijk kondigden een invoerstop van van tien dagen af, nadat in het Noordhollandse Lambertschaag wederom een geval van mond-en klauwzeer was ontdekt. Het productschap becijferde het verlies toen op zeven miljoen gulden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden