Schaatssport heeft zijn ziel verkwanseld

NA TWEE weken wapperde op de top van de Olympus toch weer het rood-wit-blauw. Jochem Uytdehaage, wars van glitter en glamour, gaf in Salt Lake City het voorbeeld....

Wybren de Boer

Waar een Canadese en Duitse overheersing dreigde, kreeg de hemel boven de Utah Olympic Oval toch nog een oranje gloed. Met acht medailles werd Salt Lake City 2002 de op drie na succesvolste olympische campagne van de Nederlandse schaatsers. Alleen in 1968 in Grenoble en in 1972 in Sapporo, waar het beide keren negenmaal raak was, en in 1998 in Nagano, waar elf medailles opgeëist werden, was de oogst rijker. De erfenis van Nagano werd op het oog met verve verdedigd.

Wie echter concludeert dat Nederland collectief won, gaat voorbij aan de realiteit. Glashelder werd duidelijk hoe de nationale schaatsfamilie verdeeld is geraakt in kampen die elk contact met het gemeenschappelijk belang zijn verloren. Dat de schaatssport zijn ziel heeft verkocht aan de commercie tekende zich bij de 19de Winterspelen in ragfijne contouren af. Het lijkt de tol voor het succes dat vier jaar geleden in Nagano werd geboekt.

Het wederzijds respect waarmee de olympiërs van Nagano elkaar naar grote hoogten dreven, is omgeslagen in een klimaat waarin de onderlinge strijd vaak heviger is dan de strijd jegens de buitenlandse oppositie. Dat sponsors op de gouden golf van Nagano wilden meesurfen was begrijpelijk, maar het aplomb waarmee dat gebeurde heeft het voorheen hechte schaatsbolwerk volledig uit het evenwicht geslagen. Frappant is dat de winnaars van Nagano de verliezers van Salt Lake City zijn.

Gouden bergen vonden de sterren van Nagano bij twee commerciële ploegen: SpaarSelect en DSB. De ruim 30 miljoen gulden die beide firma's sinds 1998 samen spendeerden, werden in Salt Lake terugbetaald met twee zilveren medailles: Bos (DSB) op de 1000 meter, Romme (SpaarSelect) op de 10 kilometer. In de aanloop naar de Spelen lieten beiden meermalen weten dat slechts de hoogste eer hun honger zou kunnen stillen. Te vaak werd hun aandacht echter afgeleid door sponsorperikelen.

In een poging elkaar de loef af te steken, strooiden DSB-directeur Scheringa en SpaarSelect-directeur Van Dijk met topsalarissen en langlopende contracten. In die carrousel van luxe werden coaches even makkelijk afgedankt als aangesteld, groeide de onderlinge animositeit en raakte het zicht op olympisch goud stilaan vertroebeld. Dat mogen schaatsers in de eerste plaats zichzelf aanrekenen, maar de kern blijft dat de sfeer werd bepaald door twee zakenmannen die hun eigen ego belangrijker vinden dan de prestaties van hun werknemers.

In Salt Lake City werden de miljonairs bruut wakker geschud. Vijf van de in totaal acht medailles vielen in handen van de vervloekte kernploeg. Nadat de leden van de kernploeg drie jaar achtereen met name vanuit het kamp van SpaarSelect waren afgeschilderd als saaie, gefrustreerde overblijvertjes, werd de voorbije twee weken genadeloos de rekening vereffend. Nuyt en Groenewold waren beter dan Timmer en Uytdehaage troefde Romme af. Het kleurloze optreden van Postma bezorgde DSB een kater.

Namens de commerciële ploeg TVM toonde Gerard van Velde met goud op de 1000 meter aan dat in de luwte de fraaiste rozen worden gekweekt. Twee jaar geleden, toen de 'commerciëlen op Postma mochten bieden, liet directeur Bos weten zich niet te willen laten meezuigen in de draaikolk van emoties en miljoenen. Het is geen toeval dat de formatie van Kemkers onder de vlag van TVM met ingang van volgend seizoen de succesvolle route denkt te kunnen continueren.

Ook tijdens de voorbije winter blonk Kemkers uit in het maken van de juiste keuzes. Zonder grootspraak klommen zijn pupillen vanuit de anonimiteit naar de top van de Olympus waarbij Uytdehaage zich opwierp als de nieuwe machthebber van het mondiale schaatsen. De acht olympische optredens van Kemkers' formatie waren vijfmaal goed voor een topvijf-klassering; de SpaarSelect-vedetten van Mueller konden na negen starts op slechts drie top-vijfnoteringen wijzen. In het voorseizoen zongen Muellers volgelingen het hoogste lied.

Jonge, bevlogen en kundige trainers waren er trouwens meer. Met goud en zilver voor zijn protégé Parra bewees de 34-jarige Bart Schouten in Amerika de kneepjes van het vak te hebben geleerd, maar of hij die kennis weldra in dienst wil stellen van zijn vaderland waagde hij oprecht te betwijfelen. Als relatieve buitenstaander vielen hem vooral de fricties en rivaliteit binnen het Nederlandse kamp op. Als dat de oogst is van vier jaar commercie zijn de schaatsers wel erg verdwaald geraakt in hun eigen wereld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden