Schaamte over het rijke Brazilië

Het filmfestival toont verschillende films over de verschuivingen in de Braziliaanse samenleving. In Casa Grande van Fellipe Barbosa (32) moet een elitaire familie het plots zonder personeel stellen.

ROTTERDAM - De kapitale villa uit Casa Grande, een van de twee Braziliaanse films die meedingen naar een Tiger Award op het IFFR, staat nog steeds te koop. 'Mijn vader is wanhopig, hij raakt het niet kwijt. Het is te groot, te duur.' Fellipe Barbosa (33), baardje, net uit het vliegtuig gerold, drinkt een glas bier aan het Rotterdamse Schouwburgplein, met uitzicht op de megabioscoop van Pathé. 'Gaan ze daar mijn film vertonen, echt?'


Eén verzoek van de regisseur: stel hem niet een op een met zijn hoofdpersonage: een rijkeluiszoontje van 17, wiens leven op z'n kop wordt gezet als blijkt dat zijn vader geruïneerd is.


Maar het gegeven voor zijn speelfilmdebuut viel hem wel in de schoot. 'Ik studeerde film in New York, levend op de creditcards van mijn familie. Tot ik ontdekte dat mijn vader iets verzweeg: dat hij al zijn geld kwijt was.'


Barbosa's vader was ooit een van de directeuren van de aandelenmarkt in São Paulo. 'Een goede baan, maar hij wilde écht rijk worden. Dus hij begon wat beleggingsfondsen. Dat ging eerst heel goed, toen waren we rijk. En toen gokte hij mis.'


In de openingsscène van het subtiel opgebouwde coming-of-agedrama Casa Grande zien we een man in bonis, die zich 's avonds ontspant in zijn weelderige tuin met zwembad en jacuzzi, in het hartje van Rio de Janeiro. 'Dat is het echte huis waar ik ben opgegroeid. Van mijn vader mochten we er draaien. Hij heeft de film nog niet gezien, nee. Ik ben bang dat het erg emotioneel voor hem wordt.'


Waar de favela lange tijd als populairste decor gold in de Braziliaanse cinema - de sloppenwijk die zo kleurrijk en rauw verbeeld werd in het baanbrekende misdaadepos Cidade de Deus (2002), lijkt de nieuwe generatie filmers meer geïnteresseerd in de zo sterk gegroeide middenklasse. Zo won Kleber Mendonça Filho twee jaar geleden in Rotterdam de persprijs met zijn doorsneebuurt-drama Neighbouring Sounds.


Ook bij de andere Braziliaanse Tiger-kandidaat van de huidige selectie staan de verschuivingen in de samenleving centraal. In Riocorrente bemint een jonge vrouw gelijktijdig (en sterk symbolisch) een man uit de onder- en bovenklasse, met explosief gevolg.


De onderhuidse spanning tussen de bevolkingsgroepen speelt een rol in beide films. Barbosa: 'De armen in Brazilië zijn merendeels zwart, maar de scheidslijnen zijn onduidelijk. Ik ken een tweeling waarvan de ene helft als kleurling voorrang kreeg bij een universiteit en de andere helft niet. Die werd namelijk, door weer een andere commissie, als blank beoordeeld.'


Omdat twee van zijn korte films al eens geselecteerd waren voor Sundance, mocht Barbosa zijn filmplan ontwikkelen in het fameuze talentklasje van het Amerikaanse filmfestival. De Braziliaan kreeg festivaloprichter Robert Redford toegewezen als mentor. 'De eerste keer dat ik hem ontmoette, was ik wel geïntimideerd: je staat tegenover filmgeschiedenis. Maar hij was nuchter, iemand met wie je een biertje drinkt en een sigaretje rookt. Hij gaf mij niet alleen regietips, maar sprak ook intensief met mijn acteurs over de details in hun spel.'


Toch was het, ondanks de hulp van zulke grote namen, nog niet makkelijk om financiering los te peuteren in eigen land. 'De doorbraak kwam pas toen ik bij een pitch voor een Braziliaans fonds op tafel wierp dat ik me diep schaamde over het feit dat we thuis ooit zo rijk waren. Dat vonden ze interessant.'


Casa Grande gaat dinsdag in première en wordt 5 keer vertoond op het IFFR.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.