Schaamte, kwelling, vernedering

Zelden zal een land zich zo ongemakkelijk hebben gevoeld bij zo veel superioriteit. Duitsland worstelde woensdag met de 7-1-overwinning op Brazilië. En hoe komen de Brazilianen dit trauma ooit te boven?

RIO DE JANEIRO - Stadsreinigers richten hun hogedrukspuit op de overblijfselen van de nacht, vertrapte Braziliaanse vlaggetjes verdwijnen meedogenloos in hun afvalcontainers. Straatverkopers die de kanariegele voetbalshirtjes nog durven aan te bieden, hebben de prijs flink verlaagd. De kater op de dag na de 'ultieme vernedering' is hevig, en zal nog decennialang nadreunen.

De toon is bitter en verslagen in de Braziliaanse media. 'Schaamte, kwelling, vernedering', kopt de grootste Braziliaanse krant O Globo op de dag nadat Brazilië met 7-1 had verloren van Duitsland. 'De grootste nederlaag uit de geschiedenis', staat op de voorpagina van de Folha de São Paulo. 'Het Braziliaanse voetbal is tot stof vergaan', schrijft Juca Kfouri, een vooraanstaand sportcommentator.

De nederlaag maakt een abrupt eind aan de collectieve droom die het land de afgelopen weken in zijn greep hield. De 'goddelijke kanaries' zouden wereldkampioen worden in eigen huis, en voor eens en altijd afrekenen met het nationale trauma uit 1950, toen Brazilië in het Maracanã stadion in Rio de Janeiro de finale verloor van buurland Uruguay. Het mocht niet zo zijn.

De schuldvraag hangt als een zwaard in de lucht. 'Wat is er in godsnaam gebeurd?', vraagt Brazilië zich af. 'Waar ging het mis?'

'Eerlijk gezegd is het moeilijk te verklaren', zei keeper Julio Cesar na afloop van de wedstrijd. 'Je kunt het onverklaarbare niet verklaren.' Bondscoach Felipe 'Felipão' Scolari haastte zich om alle schuld op zich te nemen. 'Ik ben hier verantwoordelijk voor', zei de man die Brazilië in 2002 nog aan de wereldtitel hielp. 'Ik heb de keuzen gemaakt, de tactiek bepaald.'

Hoewel ze het niet met zoveel woorden zeiden, hielden de Brazilianen al een beetje rekening met een verlies. Nadat de Colombiaanse verdediger Juan Camilo Zúñiga in de kwartfinales een ruggewervel van de sterspeler brak, was er nog maar één vraag die het land bezighield: 'Kunnen we de titel binnenhalen zonder Neymar?' Tot overmaat van ramp mocht ook aanvoerder Thiago Silva niet ten strijde trekken tegen de Duitsers, vanwege twee gele kaarten in de vorige wedstrijd.

Op het strand van Copacabana hadden zich tienduizenden supporters verzameld om de wedstrijd te bekijken. De lucht was onheilspellend zwart, en na afloop van de wedstrijd kwam de regen nog urenlang met bakken uit de hemel. 'De voetbalgoden huilen', zegt Marcelo Casalini (26), die een half uur na de wedstrijd volkomen doorweekt op het strand staat. 'Nu rest ons nog één ding', aldus Casalini, een fles wodka in de hand. 'Dronken worden en alles vergeten.'

Als de verslagen voetballers rond middernacht op het vliegveld van Rio de Janeiro arriveren, worden ze door een groepje Brazilianen met gehoon ontvangen. Maar de gevreesde onlusten na het verpletterende verlies blijven grotendeels uit. In verschillende steden was dinsdagavond sprake van vandalisme en opstootjes, maar van volkswoede is geen sprake. De Brazilianen pakken het opvallend sportief op. 'Bij het eerste doelpunt had ik nog hoop', zegt Larissa Aquino (15) op het strand van Copacabana. 'Bij de tweede en derde goal heb ik gehuild', gaat ze verder. 'En bij de vierde besloot ik te lachen, het leven gaat door.'

Ook president Dilma Rousseff moedigt de bevolking aan niet bij de pakken neer te zitten. 'Brazilië, sta op, schudt het stof af en ga verder', twitterde ze. 'We hebben de beker verloren, maar het WK is nog steeds van ons', schreef ze op Facebook. Rousseff hoopt in oktober te worden herkozen en een positieve stemming draagt bij aan haar kansen.

Analisten verwachten niet dat deze nederlaag invloed zal hebben op de verkiezingsuitslag. Ook in 1998 leed Brazilië een pijnlijke nederlaag, vlak daarna werd zittend president Fernando Henrique Cardoso toch herkozen. Bovendien wordt het WK als succesvol beschouwd, ondanks de kritiek op de exorbitante kosten ervan. De verwachte stakingen, chaos en protesten zijn grotendeels uitgebleven.

Hoewel de Brazilianen nog generaties lang zullen praten over de vernedering door de Duitsers, zijn ze er het volk niet naar om eindeloos te gaan zitten treuren. 'Ik blijf het WK met plezier volgen', zegt Casalini. Net als de meeste andere Brazilianen, hoopt hij vurig dat Nederland het WK zal winnen. 'Argentinië is onze historische aartsvijand', zegt hij. 'En de Duitsers hebben onze ziel vertrapt, ze mogen er niet ook nog met onze beker vandoor gaan.'

Dit WK had de Brazilianen van een trauma moeten verlossen. Het liep uit op een catastrofe. Hoe gaat het land dit verwerken? Een rondgang door Rio.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden