Schaal van Richter zegt niets over veerkracht

Eerst even een testje van uw parate kennis. Vraag 1: Hoe heet de president van Chili? Vraag 2: Hoe heet de president van Haïti?...

Mijn inschatting is dat de meesten van u het antwoord op de eerste vraag wel weten en het antwoord op de tweede niet, ondanks het feit dat er pas zes weken zijn verstreken sinds de aarde in Haïti zo verwoestend beefde en het land in totale ontreddering stortte.

De naam van de Chileense president wist u waarschijnlijk ook wel zonder hulp van de natuur, die afgelopen zaterdag nabij de stad Concepción een nog veel zwaardere schok dan in Haïti veroorzaakte, namelijk 8,8 op de schaal van Richter. De verkiezing van Michelle Bachelet in 2006 was een mijlpaal voor Chili: ze werd de eerste vrouwelijke president van het land. De medisch geschoolde socialist annex moeder van drie kinderen, die behalve Spaans goed Engels, Frans, Duits en Portugees spreekt, toonde zich vervolgens een koelbloedige bestuurder en toegewijde hoeder van de nog prille Chileense democratie. Op het Latijns-Amerikaanse toneel ontwikkelde ze zich tot een gezaghebbende stem in het gematigd-linkse kamp.

Iemand die zo optreedt, staat er natuurlijk wanneer het land wordt getroffen door een tragedie. Dat gebeurde dan ook na de aardbeving. Bachelet (wier ambtstermijn volgende week afloopt) verscheen onmiddellijk voor de camera’s; ze hield spoedoverleg met ministers en hulporganisaties, ze vertolkte de ontzetting van de natie, maar ook de vaste wil om niet bij de pakken neer te zitten en de weg terug naar boven te vinden. Kortom, ze was aanwezig. Een groot verschil met de president van Haïti, die dagenlang onzichtbaar was en een marginale figuur bleef in de reddingsoperatie.

Het is niet het enige markante verschil tussen Chili en Haïti the day after. Haïti was welhaast een willoze toeschouwer bij zijn eigen ramp. Het viel buitenlandse hulpverleners op dat veel Haïtianen geen enkele neiging toonden om behulpzaam te zijn bij het reddingswerk. Het buitenland had in alles de regie.

In Chili waren het plaatselijke media die als eerste verslag deden van de gebeurtenissen en de omvang van de ramp schetsten. Toen zich in sommige plaatsen plunderingen voordeden, waren het Chileense militairen die de orde gingen herstellen. De coördinatie van de hulpverlening was en is vast in handen van de Chileense regering. Er wordt vooralsnog niet gevraagd om grootscheepse buitenlandse bijstand. De nationale trots is duidelijk niet gebroken.

Nog een saillant detail: in Concepción zijn bewoners van een bepaalde flat van plan naar de rechter te stappen omdat het zwaar beschadigde gebouw kennelijk niet voldeed aan de eisen die met het oog op de bevingsgevoeligheid van het land zijn gesteld aan grote constructies. Het geeft aan dat deze Chilenen er voldoende vertrouwen in hebben dat hun rechtssysteem dubieuze bouwpraktijken niet ongestraft zal laten passeren.

De natuur laat zich door de mens nog altijd in zeer beperkte mate dwingen. Een aardbeving blijft een ‘geval van pech in de geologische loterij’, zoals een Amerikaanse columnist het onlangs noemde. Maar de wijze waarop een land de gevolgen van zo’n ramp opvangt en zich herpakt, is geen kwestie van toeval. Met bijna 800 doden en misschien wel 2 miljoen ontheemden is Chili zwaar aangeslagen. Maar alles wijst erop dat het sneller en beter zal recupereren dan Haïti. Niet alleen vanwege een steviger economische basis, maar ook door een veel grotere politieke, maatschappelijke en culturele veerkracht.

En o ja, de president van Haïti heet René Préval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.