Scepsis en trucjes in Georgië

In Georgië worden zondag parlementsverkiezingen gehouden. Een schijnvoorstelling, zeggen sceptici, omdat president Sjevardnadze alle macht bezit...

Ooit van Sverdlogorsk gehoord? 'Ik ook niet', zegt Levan Ramisjvili, geboren en getogen in Rusland, maar nu wonend en werkend voor het Liberty Institute in de Georgische hoofdstad Tbilisi. 'Oké, Rusland is groot, heel groot, maar op geen enkele kaart, in geen enkele atlas, is deze stad te vinden.'

Toch bestaat Sverdlogorsk, bezweren Georgische regeringswoordvoerders. Waar? Ergens in Rusland. En, voegen ze er gretig aan toe, er wonen in en rond die stad honderdduizend Georgiërs die stemgerechtigd zijn bij de parlementsverkiezingen zondag in hun vaderland.

'Dat zijn honderdduizend stemmen voor de regering', zegt advocate Tinatin Chidasjeli, woordvoerster van de Georgian Young Lawyers Association.

'Wij proberen toezicht te houden op een eerlijke verkiezingsstrijd. Maar hoe kunnen we een waarnemer sturen naar een stad die niet bestaat?', zegt Ramisjvili.

'Het is een truc, een van de vele', zegt Chidasjeli.

Cynisme druipt van de verhalen waarmee internationale waarnemers zoals Chidasjeli het klimaat schetsen waarin Georgië naar de stembus gaat.

Vorige week konden Ramisjvili, Chidasjeli en andere belangenbehartigers hun bezorgdheid overbrengen aan Jaap de Hoop Scheffer, in diens hoedanigheid van voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Hij beloofde president Sjevardnadze op de vingers te tikken.

'Denken jullie echt dat Sjevardnadze daar naar luistert?, vraagt Nadia Zambachidze, journaliste van de commerciële tv-zender Rustavi 2.

Scepsis en angst voor wat komen gaat hangen als een dreigende wolk boven de parlementsverkiezingen. De oppositie heeft op voorhand aangekondigd een eventuele nederlaag te beschouwen als een bewijs van fraude en manipulatie en dreigt met een gewelddadig protest. President Sjevardnadze liet De Hoop Scheffer weten een volksoproer niet te zullen tolereren en zo nodig hardhandig te zullen terugslaan.

'De voortekenen dwingen tot waakzaamheid', zegt De Hoop Scheffer.

'Een probleem is dat de oppositiepartijen niet verenigd zijn. Er is altijd wel één partij die zich straks verliezer zal voelen en zal oproepen tot verzet', zegt Nana Devdariani, voorzitter van de nationale kiescommissie.

'Ondanks alles ben ik hoopvol gestemd. Georgië wil een betere relatie met Europa en ze beseffen dat eerlijke verkiezingen een primaire voorwaarde zijn', zegt De Hoop Scheffer.

Sinds de onafhankelijkheid in 1991 is Georgië, ooit een van de belangrijkste agrarische regio's van de Sovjet-Unie, vervallen tot een land dat politiek en economischin een isolement verkeert. Ruim de helft van de bevolking leeft op de armoedegrens en corruptie heeft alle overheidsdiensten aangetast. De buitenlandse investeringen (40 miljoen dollar uit de Verenigde Staten) komen louter ten goede aan de Georgische elite.

Sceptici vermoeden dat de parlementsverkiezingen niets aan die situatie zullen veranderen. In Georgië berust alle macht bij de president (hij stelt bijvoorbeeld zelf de ministers aan), waarbij het 236 zetels tellende parlement grotendeels opereert als een verzameling marionetten. Sjevardnadze tartte zijn critici onlangs door na een wetswijziging op te merken: 'Wie het er niet mee eens is, klaagt mij maar aan, na mijn dood.'

Aanhangers van de oppositie lachen om Sjevardnadze, in de jaren tachtig een van de architecten van de perestrojka. 'Hij is niet meer de man die jullie denken te kennen uit de Sovjet-tijd', zegt Ramisjvili.

Chidasjeli: 'Weet u wat Sjevardnadze laatst zei? Dat Georgië vroeger, in de tijd van de Sovjet-Unie, aan quota moest voldoen voor mensen die naar Siberië werden gestuurd. Helaas bestaat die mogelijkheid niet meer, zei hij, daardoor hebben we nu zoveel criminaliteit in Georgië. Deze man regeert dit land. Iedereen sprak er de volgende dag zijn afschuw over uit.'

Toch menen optimisten dat ook Sjevardnadze inmiddels beseft dat verdergaande democratisering onontkoombaar is. Toen De Hoop Scheffer hem eraan herinnerde dat de recente frauduleuze verkiezingen in het buurland Azerbeidzjan geen reclame waren geweest voor de Kaukasische regio, bezwoer de Georgische gastheer dat zijn land de internationale gemeenschap eerlijke verkiezingen zal presenteren, in de hoop daarmee de deur naar de EU te openen. Sjevardnadze mijmerde zelfs over een lidmaatschap van de NAVO, over pakweg tien jaar.

De Hoop Scheffer: 'Een lidmaatschap van de EU of NAVO is niet aan de orde. Ik spreek liever over ”goede buren” van elkaar worden. Met een verwijzing naar het voetbal heb ik tegen de president gezegd: als jullie in de premier league willen spelen, moet je wel de internationale spelregels respecteren.'

Vanuit die optiek zien de OVSE en belangengroepen de parlementsverkiezingen als een opmaat voor de presidentsverkiezingen van 2005. Omdat Sjevardnadze na twee termijnen niet herkiesbaar is, staat vast dat het land over anderhalf jaar een nieuwe president begroet.

'Wie straks in het parlement zit, kan zich profileren als mogelijke opvolger van Sjevardnadze', zegt Ramisjvili. Devdariani: 'Een oppositieleider moet eerst tonen dat hij zich niet laat inpalmen door de Sjevardnadze-clan. Pas dan kan er iets veranderen in Georgië.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden