Vijf vragen Facebook

Scepsis blijft na bekering Zuckerberg tot privacyvoorvechter

In een blogpost van ruim 3.200 woorden verkondigt Zuckerberg meer dan ooit het evangelie van de privacy. Een opvallende koerswijziging of een doekje voor het bloeden? 

Beeld AFP

Wat gaat er veranderen?

In het stuk genaamd ‘Een privacy-centrale visie voor sociale netwerken’ beschrijft Mark Zuckerberg de toekomst van Facebook, Instagram en WhatsApp. De hoofdboodschap van de topman: privécommunicatie heeft de toekomst, meer dan het openbaar delen van berichten binnen grote groepen. Meer WhatsApp dan Facebook dus. ‘Veel mensen geven de voorkeur aan de intimiteit van een-op-een communicatie of met slechts een paar vrienden. Mensen zijn voorzichtiger met een permanente registratie van wat ze hebben gedeeld’, aldus Zuckerberg. Concreet betekent dit dat de versleuteling van berichten die nu al standaard in WhatsApp zit ook gaat worden toegepast op Facebooks andere chatplatformen, zoals Messenger. Minstens zo belangrijk is het besluit van Facebook om al zijn platformen – Messenger, WhatsApp, Instagram – op één gemeenschappelijke ondergrond te bouwen. Dit moet ervoor zorgen dat de data van die platformen gedeeld kunnen worden. Fijn voor de gebruikers, zegt Facebook, maar ook heel erg fijn voor Facebook zelf omdat zijn diensten zo aantrekkelijker worden voor adverteerders. Verder kondigt Zuckerberg ook de komst van ‘veilige betalingen’ op de chatplatforms aan. Eerder deze maand gingen al geruchten over de introductie van een eigen bitcoin-achtige munt op WhatsApp.

Eén platform? Daar was toch juist gedoe over?

Exact. In januari lekte dit plan al uit via The New York Times. De plannen hebben een lange aanloop. Bij de overname van WhatsApp in 2014  (19 miljard dollar) en Instagram in 2012 (ongeveer 1 miljard dollar), beloofde Facebook nog plechtig dat de twee bedrijven verregaand onafhankelijk zouden blijven. Maar Zuckerberg wil alles toch  samenvoegen en botste hierover al hevig met de oprichters beide bedrijven. Nu zowel de oprichters van WhatsApp als Instagram eieren voor hun geld hebben gekozen en hun geesteskindjes hebben verlaten, is de invloed van Zuckerberg groter geworden en staat niets meer een totaalintegratie in de weg. Met, volgens Zuckerberg, privacy als grote gemene deler. Critici vinden de komst van encryptie vooral een maatregel waarmee Facebook de pijn van het gemeenschappelijke platform probeert te verzachten.

Is er sprake van een koerswijziging?

Niet echt. Schandalen of niet, Zuckerberg hamert al een tijdje op het belang van privacy. Vorige maand noemde hij Facebook zelfs een ‘innovator in privacy’. Zijn nieuwe blogpost past hier naadloos in. Dit is ieder geval het verhaal naar buiten. Het staat in contrast met wat er nog altijd gebeurt. Nog deze week kwam Facebook in opspraak toen bleek dat het netwerk telefoonnummers van zijn gebruikers doorzoekbaar maakt voor anderen. Diezelfde nummers hebben gebruikers afgegeven om hun account beter te beveiligen. Tot woede van veel Facebook-gebruikers is het onmogelijk om deze nummers achteraf te verwijderen. Vorig jaar bleek al dat Facebook telefoonnummers gebruikt om adverteerders gerichter te laten adverteren. Beveiligingsexpert Zeynep Tufekci verwoordde het onbehagen op Twitter als volgt: ‘Het gebruik van beveiliging om privacy verder af te zwakken, is een slechte zet.’

Ondergraaft Facebook zijn eigen advertentiemodel niet als al het verkeer wordt versleuteld?

Slechts gedeeltelijk. Facebook kan inderdaad niet meelezen in de persoonlijke berichten die zijn gebruikers naar elkaar sturen, maar zit nog altijd op een gigantische databerg. Om adverteerders gericht te kunnen laten adverteren zijn zogenoemde metadata essentieel: met wie corresponderen mensen, waar bevinden ze zich, et cetera. In de woorden van privacyonderzoeker Matt Blaze in een stuk op Wired uit alweer 2013: metadata is the message. En daarnaast heeft Facebook natuurlijk ook nog een schat aan informatie op basis van de voorkeuren van al zijn gebruikers. Als één-op-één-communicatie belangrijker wordt, zal Facebook wel een verdienmodel moeten bedenken voor bijvoorbeeld WhatsApp.

Wat vinden de privacyvoorvechters ervan?

Die blijven sceptisch. ‘Eerlijk is eerlijk’, zegt Rejo Zenger van privacyorganisatie Bits of Freedom, ‘er staan wijze woorden in de tekst van Zuckerberg.’ Zenger heeft het over de keuzevrijheid van consumenten om diensten te gebruiken om hun vrienden te bereiken. ‘Dat is wel iets waar Bits of Freedom en Facebook elkaar kunnen vinden. Wij vinden het belangrijk dat je kunt kiezen voor een platform waar jij de mate van controle over je eigen gegevens hebt en dat je zelf kunt bepalen wat je te zien krijgt en wat niet.’ Maar, voegt Zenger toe: ‘Wat heel jammer is, is dat Facebook die belofte van interoperabiliteit op z’n aller-aller-smalst uitlegt. Want wat Zuckerberg zegt, is: je mag elke dienst gebruiken die je maar wilt, zolang het maar de onze is.’ Zenger is kortom niet echt onder de indruk: ‘Je kunt gerust je adem inhouden en wachten op het volgende privacyschandaal. Als het Facebook ernst, dan heft ze zichzelf op en schept het de ruimte voor alternatieven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.