SCÈNES UIT EEN CAMPAGNE

OP TOURNEE MET PETER R. DE VRIES Komende vrijdag moet 41 procent van de Nederlanders Peter R. de Vries een aanwinst voor de politiek vinden, anders gaat de misdaadverslaggever niet naar Den Haag....

Wytze de Back, voormalig woordvoerder van ministers en communicatiedeskundige in ruste, was half oktober net lekker zijn huis aan het verven, toen Peter Schouten belde. Of hij de communicatie voor de nieuwe partij van Peter Rudolf de Vries op zich wilde nemen.

`Ik ben net met de VUT en ik sta te verven`, zei De Back.

`Een echte kerel verft niet zijn eigen huis, maar lapt het huis van de democratie op`, zei Schouten streng.

`Oké`, zei Wytze de Back tegen de stafchef van De Vries` campagneteam, toen hij de slappe lach eindelijk onder de knie had. `Ik doe het.`

Hij wist dat het bijna een mission impossible was, waaraan hij ging meewerken: 41 procent van de Nederlanders die Peter R. de Vries binnen zes weken een aanwinst voor de politiek moesten gaan vinden. Maar leuk was het wel. `En het verdiende lekker`, zei Wytze de Back met een grijns. Net als Schouten en de andere campagnemedewerkers bedroeg zijn salaris 1 euro voor de periode tot 15 december, de laatste peildatum. Bruto.

`Maar wel een bonus van 8 procent bij succes`, zei Peter R. de Vries.

`Dat wordt brassen`, zei Wytze de Back, die over een onverwoestbaar goed humeur beschikte.

Op 21 april 2005 richtten Klaas Wilting, Jan Nagel en Peter R. de Vries de PRDV op. Ze kwamen bij elkaar in restaurant Jan Tabak in Bussum, daarna gingen ze met z`n allen naar de notaris, voor de oprichtingsacte. Yvonne Nagel ging ook mee. Die moest de foto maken van de drie musketiers, nadat de handtekeningen waren gezet. Klaas Wilting, voormalig voorlichter van de politie in Amsterdam, was voorzitter. Jan Nagel, voormalig PvdA-coryfee, radiomaker en mede-oprichter van Leefbaar Nederland, was penningmeester. En Peter R. de Vries was de partijleider.

Voor de campagne haalde Peter R. de Vries een paar maanden later zijn oude vriend Peter Schouten erbij, als stafchef. Schouten, die hij nog kende van zijn tijd bij het weekblad Accent, had een multimedia-bedrijf in Maleisië. Na zijn huwelijk met een islamitische vrouw was hij moslim geworden. `Kan een paar zetels extra opleveren`, zei Peter R. de Vries.

Een jaar of vijf geleden was Peter R. de Vries zich pas echt hevig aan de politiek gaan storen. Hij zag stuntelende ministers, parlementariërs die de verkeerde vragen stelden of die niet doorbeten. Een jaar of drie later begon hij serieus na te denken over een politieke carrière. En toen hij eenmaal had besloten dat het er maar van moest komen, een gang naar Den Haag, moest het ook góed.

`Ik voel niks voor 4, 5 zetels`, zei Peter R. de Vries. `Het moet wel impact hebben. Voor mij is politiek geen levensvervulling of bittere noodzaak.` Hij zei dat hij echt niet in zijn kussen zou liggen bijten, als het draagvlak voor de politicus De Vries er niet bleek te zijn. Dan bleef hij lekker televisieprogramma`s maken.

Van alle kiezers moest 41 procent hem als aanwinst voor de politiek zien. Daar ging het nu eerst om. Volgens opiniepeiler Maurice de Hond betekende dat percentage gauw een zetel of twintig. Daar kon je wat mee, als politieke hemelbestormer. Maar nu moesten ze wel in zes weken op 41 procent zien te komen. `Ik sta op met 41 procent en ga naar bed met 41`, schreef Peter Schouten op zijn website.

Maar Peter R. de Vries wilde vóór 16 december weten hoe het zat, met zijn draagvlak. Want De Vries was dan wel politicus in spe, voorlopig was hij nog vooral de Peter R. de Vries van het televisieprogramma Peter R. de Vries, misdaadverslaggever, van SBS6. En op de hoogste verdieping van een gebouw op het Hilversumse Mediapark had hij wél achttien mensen in dienst. Die moesten op tijd weten of hun baas doorging op tv, of dat ze moesten uitkijken naar nieuw werk. En als dat betekende dat er voor de campagne dan maar zes weken de tijd was, dan was dat niet anders. Dan moest het gebeuren in zes weken. Zo zat Peter R. de Vries in elkaar. Niet lullen, poetsen.

En geen flauwekul. Eind november kwam er een verzoek binnen van het blad Privé voor een interview. Wytze de Back was enthousiast. Privé, hoop lezers. Leerden die de andere kant van de misdaadverslaggever ook eens kennen. Maar Peter R. de Vries vond het niks. `Daar kan geen sprake van zijn`, zei hij. Hij verklaarde dat hij als programmamaker en journalist nooit aan de bladen had meegewerkt, en dat hij dat als politicus ook niet van plan was.

`Als hij op dit soort kansen nee zegt, kunnen wij moeilijk campagne voeren`, zei Wytze de Back teleurgesteld tegen Peter Schouten. Maar Peter R. de Vries zei dat ze veel over hem mochten zeggen, maar niet dat hij hypocriet was of met een natte vinger te lijmen.

Daar moest Wytze hem weer gelijk in geven.

Maar jammer bleef het, want een paar dagen eerder was een optreden in NOVA Politiek ook al de mist ingegaan. Door de hevige sneeuwval konden De Back en De Vries Café Dudok in Den Haag niet bereiken en toen moest De Vries vanuit een geïmproviseerd studiootje in Hilversum zijn bijdrage aan de discussie leveren.

`Het leek wel of hij in de bezemkast zat`, zei Peter Schouten.

Jan Nagel had nog een plan bedacht om aan het eind van de campagne vier dagen het land in te gaan. Drie provincies per dag. Regionale pers erbij, landelijke uitstraling, enórme publiciteit. Maar helaas had Peter geen tijd voor zulke fratsen. Hij had ook geen zin om de wijken in te gaan of een ziekenhuis te bezoeken en met een baby op de foto te gaan. Dat doe ik normaal niet, dus nu ook niet, zei Peter R. de Vries. En daarmee was de discussie gesloten.

Het was maandag 30 oktober, de dag van de Proclamatie van de PRDV en de dag van de eerste grote persconferentie, in Nieuwspoort, Den Haag. Peter Schouten had weinig aan het toeval overgelaten. Op zondag had hij in het Tulip Inn in Hilversum een zaaltje geregeld om te oefenen. Met z`n vieren onderwierpen ze De Vries aan een scherpe ondervraging. De kandidaat bleef knap overeind. Tot Jan Nagel hem te pakken wist te nemen met een gemeen vraagje over de energiebelasting.

Toen PRDV-voorzitter Klaas Wilting zo eens om zich heen keek, in Nieuwspoort, bekroop hem een apart gevoel. Hij kon het later nauwelijks omschrijven. Hij had in Amsterdam toch heel wat grote persconferenties meegemaakt, maar dit was anders. De hele sfeer, dat zaaltje, die vragen. `Dit is niet mijn wereld`, zei Klaas Wilting. Het vond het een `inteeltgroepje`, daar voor zijn neus. Hij meende te zien wat de journalisten dachten: die komen hier het kringetje verstoren.

Peter Schouten was opgetogen over de grote opkomst. Het was de moeder aller persconferenties, schreef hij later op zijn log. Er was nog maar zelden zo`n grote politieke persconferentie geweest, beweerde hij.

De eerste die een vraag stelde was Joost Niemöller van HP/De Tijd.

`Waarom geen zeven uur gymnastiekles per week?`, vroeg Niemöller.

Daarna kwam het NOS Journaal. `Waarom heeft u de afgelopen twintig jaar niet gestemd? Heeft dat iets te maken met desinteresse?`

Volgende vraag van het NOS Journaal: `De kiezers hebben slechte ervaringen met politieke nieuwkomers. Ze voelen zich door hen in de steek gelaten. Gaat u dat ook doen?`

`Wat stelt u een typische vraag`, zei De Vries.

Klaas Wilting ging down naar huis, naar Almere. Zijn vrouw had het direct in de gaten.

`Het was een afzeiksfeertje`, zei hij. Als het aan hem lag, hielden ze nooit meer een persconferentie in Den Haag.

Na afloop vroeg Peter Schouten aan een journalist wat die ervan had gevonden.

`Heel professioneel`, zei de journalist. Dat was precies wat Peter Schouten wilde horen.

Op maandag 21 november moest Peter R. de Vries naar het politieke café in Bodega de Posthoorn aan het Lange Voorhout in Den Haag. De zaak zat vol. De tegenstanders van De Vries waren een lokale VVD-wethouder en een boekenschrijver - maar daar ging het de bezoekers natuurlijk niet om. Het ging om de beroemde misdaadverslaggever die de politiek in wilde.

Peter Schouten zei dat De Vries er weinig trek in had. `Ik ga toch niet voor veertig mensen staan, zei ie.` Toen het debat ging over de verhoging van de ontwikkelingshulp, sloop er voor het eerst emotie in zijn stem. De VVD-wethouder zei dat hij in ontwikkelingslanden was geweest en dat hij dat een leerzame ervaring had gevonden.

`Is dat leerzaam, om mensen te zien creperen?`, beet De Vries hem toe. Je zag dat hij het hartgrondig meende. En hij had het over rentmeesterschap, een prachtig woord waarin zijn hele gereformeerde jeugd lag besloten.

De VVD-jongeren in Bodega De Posthoorn vonden dat Peter R. de Vries eigenlijk een linkse politicus was, hoewel De Vries zelf van links en rechts niets moest hebben. Maar die De Vries wilde nota bene de softdrugs legaliseren en het Openbaar Vervoer gratis maken. `Boe`, riep er eentje van achter uit het café.

Peter R. de Vries was tevreden over het debat. En dat hij soms wat cynisch uit de hoek kon komen, als mensen het niet met hem eens waren, dat was nu eenmaal zo.

Peter Schouten had een heilig vertrouwen in zijn vriend de partijleider. Peter R. deugde van alle kanten, daar kwam het volgens Peter Schouten in het kort op neer. Niet dat het daarmee nou direct ontzettend gemakkelijk werd, voor de campagneleider.

Want Peter R. de Vries was, om het zomaar eens uit te drukken, geen man waarop je onmiddellijk verliefd werd. Beetje afstandelijk kwam hij over, altijd koel. Maar Peter Schouten wist dat er in zijn binnenste een passie woedde. Wie dacht dat Peter R. de Vries diep in zijn hart misschien helemaal niet zo veel zin had in Den Haag, vergiste zich deerlijk.

Dat léék soms alleen maar zo. Van binnen brandde de passie. Peter R., zei Peter Schouten, was dan misschien geen man om ogenblikkelijk verliefd op te worden, maar je had er wel een heel beste en betrouwbare echtgenoot aan.

Eind november hadden ze vijfduizend euro uitgegeven aan de campagne. Dat geld kwam van de paar Wegbereiders die Schouten had binnengehaald. Een fatsoenlijk campagnebudget kon je het niet noemen. De PRDV moest het hebben van free publicity, van creativiteit en van hard werken.

Vervolg op pagina 22

Wat denk je? Waar staan we?

Vervolg van pagina 21

De gratis publiciteit kwam uit de talloze studio`s van radio en televisie waar Peter R. de Vries zijn opwachting maakte en uit de stukken in kranten en tijdschriften. Hard werken deden ze ook. Peter Schouten werkte twintig uur per etmaal. De Vries combineerde de werkzaamheden voor zijn programma zo goed als mogelijk met het campagnevoeren. Wytze de Back had zich de VUT heel anders voorgesteld. Elke ochtend pikte Peter Schouten hem op in zijn Suzuki Alto en reden ze samen naar Hilversum. Toen ze op 30 november samen naar Den Haag karden, verklaarde Wytze dat de campagne nu echt zijn tol begon te eisen. Hij had, in de haast, de stress en de vermoeidheid, zijn oksels met de hairspray van zijn dochter behandeld in plaats van met deodorant.

`Het schrijnt enorm`, klaagde Wytze de Back. Maar toen hij even later de verslaggevers en cameraploegen in Nieuwspoort welkom heette bij de grote persconferentie van de PRDV over de terreurbestrijding, merkte je er niks van.

De creativiteit moest vooral van Schouten komen. Hij had zichzelf de opdracht gegeven elke dag met één goed campagne-idee te komen. Zo bedacht hij de internet-kettingbrief. En ook het internetspel, waarbij de kop van Power Peter als een soort Pacman door een doolhof rende, op jacht naar de koppen van Jozias van Aartsen, Geert Wilders, Jan-Peter Balkenende en Wouter Bos. Je kon honderd punten extra verdienen als je het spel, met de eraan gekoppelde politieke boodschap van Peter R. de Vries, doorstuurde naar vrienden.

Dit heette virale marketing, zei Peter Schouten, en hij wist zeker dat er een Peter R. de Vries-buzz zou ontstaan op internet. Schouten rekende voor dat je met tienduizend mails, als die allemaal werden doorgestuurd naar tien anderen, al op honderdduizend ontvangers zat. En dat je met een beetje doorsturen gauw op twee miljoen ontvangers van de boodschap kon komen.

Voor de deelnemers met de hoogste score waren er drie gesigneerde boeken én een gesigneerde proclamatie. Na een paar uur hadden de beste spelers al veertien miljard punten. Dat kon helemaal niet. Het spel was gehackt.

Wekenlang wilden de peilingen niet écht omhoog. Ze gingen van 23 naar 24 naar 25. Peter Schouten rekende uit dat, als het zo zou doorgaan, tot maart zou duren voor Peter R. de Vries de benodigde 41 procent had bereikt. En toen ging, in de eerste week van december, het percentage zelfs naar beneden: terug op 23 procent.

Peter R. de Vries en Peter Schouten hadden het al weken over het vliegwiel dat moest gaan draaien. Ze wilden de moed niet laten zakken, maar zelfs Peter Schouten zei dat er nu een wonder nodig was om toch nog op 41 procent te komen.

Klaas Wilting had bewondering voor Peter Schouten, die zijn campagnegenoten maar blééf oppeppen. Maar Wilting kon het ook niet helpen dat hij dacht: 23 procent, dat schiet niet op.

Dat werkt demotiverend, zei Jan Nagel, als je maar blijft hangen op zulke percentages. Als je richting 41 kruipt, blijft de spanning erin. Dat houdt de belangstelling vast en brengt vitaliteit. Peter R. de Vries zei dat hij geen zin had om, net als sommige politici, maar te blijven roepen dat het goed ging, terwijl het helemáál niet goed ging.

Het was de voorlaatste week van de campagne. Peter Schouten moest naar de dokter. Hij had een geweldige pijn aan zijn nek. Hij dacht dat het misschien kwam van al dat getelefoneer. Klaas Wilting werkte aan een notitie over criminaliteitsbestrijding. Hij hoopte dat hij alle gegevens tijdig bij elkaar zou krijgen, zodat ze er in de laatste dagen voor de beslissende peiling nog een persconferentie konden uitgooien.

Toen Peter Schouten op donderdag 8 december de voorlaatste peiling van het NIPO doorkreeg, holde hij naar het kantoor van Peter R. de Vries, aan de andere kant van de gang. De Vries zat te telefoneren. `Het NIPO!`, riep Schouten. `Wat denk je? Waar staan we? Wat denk je?`

`28 Procent`, zei Peter R. de Vries rustig. Vijf procentpunten omhoog. `De mensen beginnen te begrijpen wat Peter wil`, zei Peter Schouten. Hij zei dat ze die avond zouden beginnen met het huis-aan-huis verspreiden van de miljoen kaarten met de oproep Peter R, de Vries naar Den Haag te sturen. Er waren al 385 vrijwilligers.

`Verdomme, 28 procent. Dat is een flinke stijging`, zei Klaas Wilting.

En dan had Peter R. de Vries ook nog twee diskettes van de AIVD in handen, die heel Den Haag op stelten zetten. Dat was gouden publiciteit, ook al zei De Vries dat die diskettes volkomen losstonden van zijn politieke ambities.

Maar het kwam natuurlijk ook weer niet slecht uit.

Er groeide opeens nieuwe hoop in de PRDV. Misschien, dachten Klaas, Jan, Wytze en Peter, was dit, de verloren diskettes van een AIVD`er, wel het wonder waarop ze hadden gehoopt.

Zaterdag zit-ie op de radio in TROS Kamerbreed, zei Wytze de Back, en zondagavond bij Woestijnridders, van Pauw en Witteman.

Zondag gaat hij naar Kruisridders van Pauw en Witteman, zei Jan Nagel. `Wie weet wat er nu nog kan gebeuren.`

`Leuk dat het er toch nog om gaat spannen`, zei Peter R. de Vries.

`Nog zes dagen`, zei Peter Schouten. `Zes dagen en niet meer dan 24 uur slaap.`

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.