Scenario met heus Schuiftrompetmotief

Voor de derde en laatste maal verdiepen wij ons in de slotfase van de partij Heusdens - Meurs, NK 2008....

Zie diagram 2

Zo stond het na Meurs’ 58*48-37. Heusdens speelde 59.26-21!!. Voor zover ik zie is het werkelijk de enige zet waarmee wit winnend voordeel vasthoudt! Weliswaar lag 59.1-45 meer voor de hand, maar ik geloof dat hij dan niet meer had gewonnen.

Zwart beantwoordt 59.1-45? namelijk met 59*37-5!! (of -46!!). Daarmee verhindert hij zowel 60.17-11(?) als 60.26-21(?) door 60*35-40! 61.45x4 5-28 =. Er zou daarom zoiets kunnen volgen als 60.45-1 5-32!! (legt niet alleen 17 maar óók – niet minder belangrijk – schijf 26 aan banden) 61.1-7 9-13 62.7-45 32-5! 63.45-1 5-32! (de geschiedenis herhaalt zich) 64.1-7 (een vergeefse poging zwart in tempodwang te manoeuvreren) 64*32-38! 65.7-45 38-15!! (of -47!!) 66.45-1 15-38!! 67.1-7 38-32! enz. enz.

Met andere woorden: als zwart na 59.1-45? een verdere opmars van zowel 17 als 26 consequent tegengaat (waarbij hij overigens wél steeds bedacht moet blijven op een eventueel opkomen van schijf 44), zie ik niet hoe wit ooit nog vorderingen zou moeten maken. Remise lijkt dus de meest waarschijnlijke uitslag.

Die constatering is, hoewel in werkelijkheid 59.26-21 in plaats van 59.1-45 werd gespeeld, relevanter dan men in eerste instantie zou denken. Want twee zetten eerder (de stand was toen 9,35,D25 versus 7,17,26,39,44) had Meurs met 57*25x43! 58.7-1 43-38/32! wel degelijk op de zojuist beschreven situatie kunnen aansturen! Pas door met zijn dam ‘lang’ te slaan (57*25x48?), beging hij volgens mij de beslissende fout!

Ik zou overigens óók nog terugkomen op de stelling die na 57*25x48 58.7-1! 48-37 59.26-21!! 37-26 60.1-45 was ontstaan. Daarin werd vervolgd met 60*9-14, wat spoedig verloor na 61.45-50!! 26-48 62.17-11! 48-43 63.21-17!! 43-34 64.50-45! enz. Zoals ik vorige week schreef was 60*9-13!?, ‘ofschoon bij correct tegenspel evenmin toereikend’, beslist hardnekkiger geweest.

Een van de verschillen met 60*9-14 is dat 61.45-50? niet gaat wegens 61*35-40! 62.44x35 13-18! =. Nu hoeft wit de diagonaal 1/45 natuurlijk niet te verlaten. Maar hij dient een nog veel verraderlijker klip te omzeilen. Kijkt u maar: 61.45-29(!) 13-19 62.29-18(!) 19-24 en nu:

1) 63.18-45?

Hierop forceert zwart een prachtige remise door 63*24-30! 64.45-29 (anders dwingt hij met 64*26-42! 65.23/1-45 42-26! herhaling van zetten af) 64*26-31! (vlecht het dubbeloffer 65*35-40!! 66.44x24 31-13! = in de stand) 65.21-16 (pareert de genoemde dreiging met 17-12-8! +; maar:) 65*31-13! 66.29-45 13-24!! 67.17-11 24-20!!

Zie diagram 2

Het verbluffende aan de tweede diagramstand is dat zwart kansloos zou verliezen wanneer hij aan zet zou zijn. Maar met wit aan zet is de stelling remise!! Zo wordt 68.11-6/7 met 68*20-33! 69.45-50 35-40 = beantwoord. En 68.44-39, een zet die in liefst vijf van de zes gevallen (D15, D24, D38, D42 of D47) gewoon zou winnen, faalt in de gegeven situatie op 68*20-25! 69.39-33* 25-20! enz. enz. met – uiteindelijk – afruil van wits onderste schijf!

Overigens betreft het hier een zeer diep verborgen redding, getuige het feit dat de zwartspeler in de partij Scholma - Van Dusseldorp, NK 2002, mistastte terwijl hij de puntendeling voor het grijpen had (Van Dusseldorp deed 72*47-15? in plaats van 72*47-20! =). En het slot van de interlandpartij Gantwarg - Sijbrands 1990, waarin mijn gerenommeerde tegenstander dezelfde reddende mogelijkheid verzuimde, is in dit verband helemaal veelzeggend!

2) 63.18-23! 24-30 64.23-45! (nu heeft wit het goede tempo!) 64*26-42 65.17-11! (65.21-16? 42-24!! =) 65*42-24 (65*42-38?? 66.45-7! +).

Met 66.44-39(!!) 24-20 67.11-6! 20-25 68.39-33 enz. zou wit aan het laatste restje onzekerheid een eind kunnen maken: door de tijdige ontruiming van veld 11 is zijn onderste schijf niet langer in gevaar. Maar er is een veel spectaculairder scenario denkbaar: 66.11-6 24-8 (66*24-38 67.21-17! +) 67.21-16 8-17 68.45-50! 17-12 69.6-1! 12-45 70.1-6! 30-34 (ook 70*45-29/1 verliest) 71.6-1! 45-40, waarna hij zowaar kan kiezen uit enerzijds 72.1-7! 40x49 73.7x45 35-40* 74.45x18! 49-35 75.50-44 35x49 76.18-27 +, en anderzijds 72.50-45! 40x49 73.1x40!! 35x44 74.45-50! met een heus Schuiftrompetmotief!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden