'Savoir-faire van wijnmakerij gaat naar China'

Steeds meer Franse wijnvelden worden overgekocht door Chinezen. De aankopen wekken irritatie in Frankrijk.

Geel, groen en rood zijn de bladeren aan de wijnranken inmiddels. Een krachtige herfstzon verjaagt de laatste mistflarden, waardoor de velden, glooiend tot aan de horizon, zich nog scherper aftekenen tegen een haast zomers blauwe lucht. Een landschap met eeuwigheidswaarde ligt er nonchalant fraai bij in Lalande de Pomerol, even ten oosten van Bordeaux. De vogels fluiten uitgelaten vanwege deze mooie novemberdag, zoals dat vier eeuwen geleden het geval moet zijn geweest, toen Chateau de Viaud ook al bestond. Het verschil met destijds schuilt in de eigendom van de wijnvelden. Die zijn niet langer Frans, maar Chinees bezit.


De opmars van China beroert de Bordeaux-streek hevig. Wijn drinken mag dan niet tot de tradities van de bierdrinkende Chinezen behoren, de nieuwe rijkdom heeft het een krachtige impuls gegeven. Voor Franse grands cru's zijn in de afgelopen jaren op veilingen ongekende prijzen betaald (zie kader). De Chinese wijnliefhebber gaat voor de beste merken, die als statussymbolen worden uitgeschonken. Bij de bekendste wijnboeren in Saint-Emilion, Pomerol en Margaux knallen de champagnekurken.


Maar onder die toplaag van circa 5 procent dreigt een heel ander lot voor veel van de overige 95 procent aan wijnboeren. Volgens schattingen maakt één op de vier van hen verlies. De meeste inkomens van de circa zevenduizend boeren zijn minimaal.


De kredietcrisis van 2008 deelde een klap uit die ze nog nauwelijks te boven zijn gekomen - de verkopen daalden met 20 procent. 'Mensen kunnen nu eenmaal ook leven zonder wijn', merkt journalist César Compadre op. Hij volgt de branche voor de regionale krant Sud-Ouest. Dat de malaise nog niet tot rellen heeft geleid, is volgens hem te danken aan de coulante opstelling van banken en rechters. 'Zij beseffen dat faillissementen het hart van de streek raken.'


Niettemin is de malaise zo groot dat veel boeren geneigd zijn de handdoek in de ring te gooien. Wanneer dan een Chinese miljardair een chateautje in de Bordeaux wil kopen, zoals al een paar keer is voorgekomen, is een deal gauw gemaakt. Wat de buren er ook verder van vinden.


Bij het Chateau de Viaud kwam het bod van een groot Chinees staatsbedrijf, Cofco. Tot de activiteiten van dit conglomeraat behoort een wijngaard van tienduizend hectares - een omvang waarbij het Franse chateau (21 hectares) in het niet verdwijnt. Na twee jaar onderhandelen boden de Chinezen de hoofdprijs: tien miljoen euro.


'Dat krijgen ze er nooit uit', bromt de 64-jarige Christian Courty, die burgemeester van Viaud is en boer van het naburige Chateau Castel Viaud. Met zijn wantrouwige blik onder een bruine pet bekijkt hij de wereld met enig cynisme. Hij verhaalt hoe hij deze zomer twee Chinese handelaren plots voor zijn deur had staan, die zeiden dat ze wel al zijn zestigduizend flessen van dat jaar wilden kopen. 'Daar hoefde ik niet over na te denken. Want wat zeg ik dan tegen al mijn vaste klanten die ik in de loop van tientallen jaren heb gekregen en waarvan sommigen vrienden zijn geworden? Dat hun wijn dit jaar in China wordt opgedronken?'


Staand in zijn wijnkelder moppert hij over de koopprijs voor Chateau de Viaud van bijna een half miljoen euro per hectare, terwijl 220 duizend euro normaal is. 'Jammer voor jonge Fransen, want die komen er zo nooit meer tussen', zegt hij.


Boos is hij niet, bovenal gelaten. De wijngaarden rond Bordeaux mogen dan volgens de Unesco beschermd gebied zijn, tegen buitenlandse overheersing wordt niets gedaan. 'Als we in Frankrijk niet willen dat dit met ons erfgoed gebeurt, moeten we zelf iets doen. Maar Fransen hebben geen geld meer.'


Bij de komst van Chinezen speelt voor hem nog iets mee - de savoir-faire van het wijn maken gaat naar China. 'Dat is onze specialiteit', merkt hij zuur op. China ziet hij als een serieuze concurrent: 'Ze hebben daar hele goede terreinen. En ze hebben Michel Rolland in de arm genomen, de duurste adviseur die je kunt hebben.'


Geen verandering

Even verderop, in de cave van Chateau de Viaud, ziet de 38-jarige Sophie Lafargue dat anders. Als vinologe runt zij hier al negen jaar de wijnproductie. De komst van de Chinezen heeft daarin geen verandering gebracht. Zij vindt het een voorrecht om samen te mogen werken met Rolland, ook al kreeg diens reputatie een knauw door de documentaire Mondovino uit 2004. Daar kwam hij naar voren als een harde zakenman die een uniformering van wijn zou propageren. Tegenover hem schitterden oude wijnboeren die over het wijn maken als kunst spraken. Ondanks Mondovino doet hij nog altijd uitstekend zaken.


Bij Chateau de Viaud was hij al in de arm genomen door de vorige eigenaar, vertelt Lafargue. Dat de Chinese koper met Rolland verder wil, verbaast kenners niet. 'Hij geldt als een van de allerbesten', aldus journalist Compadre. Maar waarom dan geen echt grand-cru-chateau gekocht? De Chinezen houden zich desgevraagd op de vlakte - een vertegenwoordiger van Cofco benadrukt dat het er hen primair om gaat dit chateau goed te runnen.


De Chinese aankopen, tot dusver beperkt tot zes chateaus, wekken geen grote woede, maar wel irritatie in Frankrijk. Aanschaf van een grand cru zou ongetwijfeld negatieve publiciteit tot gevolg hebben. Daar zit Cofco niet op te wachten.


Geloofwaardigheid

Bovendien is zo'n topmerk uit een oogpunt van marketing ook niet nodig, meent Compadre: 'Hun Chinese klanten weten echt niet het verschil tussen een grand cru als Pomerol en de Lalande de Pomerol die ze nu hebben gekocht. Nu kunnen ze voor veel minder geld toch met een chateau in de Bordeaux pronken. Het verschaft ze geloofwaardigheid, zoals een adres op Wall Street goed staat voor geldzaken of een adres in Antwerpen voor diamanten.'


Anders dan wijnboer Courty, gelooft hij niet in het verlies van savoir-faire aan China. 'Onze kennis wordt al decennialang over de hele wereld verspreid. Dit maakt echt geen verschil.' Ook Sophie Lafargue van Chateau de Viaud weerspreekt de suggestie. 'Mijn indruk is dat ze al heel veel van wijn maken weten. Hooguit is er een uitwisseling van ideeën over details.' Volgens haar is het motief van Cofco heel simpel: Bordeaux-wijn verkoopt uitstekend in China. Dus gaat circa 90 procent van de flessen naar het moederland.


Haar omgeving reageerde 'verrast', toen ze vertelde dat ze voor Chinezen ging werken. 'China staat niet als wijnland bekend. Maar hun komst is goed. Met hun vraag naar wijn houden ze de hele wijnmarkt overeind.'


Een collega-vinoloog uit Bordeaux, Jean-Baptiste Soula, vindt dat Cofco 'een beetje goedkoop' te werk is gegaan door met een onbekend chateau genoegen te nemen.'Ze kunnen zich een Ferrari veroorloven, maar kopen een BMW', meent hij.


Ook Soula, een jonge veertiger die eerder voor Heineken in Egypte werkte, heeft tegenwoordig een Chinese baas. Bij het pittoreske Chateau Latour-Laguens, in de kwalitatief wat mindere Entre-deux-Mers-regio, wordt de scepter gezwaaid door de 31-jarige Hayan Cheng. Haar vader maakte fortuin in het vastgoed en kocht voor ruim een miljoen euro een wijnkasteel voor zijn dochter. De Franse pers wist wel raad met dat verhaal - een verwende miljonairsdochter die een chateau als speeltje krijgt. Haar zakenpartner Soula benadrukt dat Cheng, in China tot agent opgeleid, investeert voor de lange termijn. Dat lijkt er wel op, want ze kreeg haar chateau in 2008 en drie jaar later is er nog maar weinig verdiend. 'Het zijn zware jaren voor haar geweest', zegt Soula, die recent is aangetrokken om met Latour-Laguens weer winst te gaan maken.


Voorlopig gaan alle wijnflessen van het kasteel naar China, waar de eigenares winkels heeft. Het onbekende merk profiteert van onkunde van Chinese consumenten die denken dat het hier wel eens om de beroemde grand cru Chateau Latour zou kunnen gaan. Het onbetekenende Chateau Lafitte-Chenu kwam om die reden in Chinese handen - de naam lijkt op het wereldberoemde Chateau Lafite, dat met één t wordt geschreven.


Volgens Soula was het niet de naam, maar het chateau waar Hayan Cheng voor viel. Van enig cultuurverschil met haar heeft hij niets gemerkt. 'Ze weet wat ze wil: het chateau zo mooi mogelijk herstellen en kwalitatief hoogwaardige wijn maken. En dat ze bereid is daar zoveel in te investeren is toch prachtig?'


Dat er van een uitverkoop van de streek sprake is, relativeert hij krachtig. 'Zes chateaus op een totaal van ruim elfduizend, dat noem ik geen uitverkoop.' Ook wijnjournalist Compadre relativeert het verschijnsel: 'Ik ben er al door vijftien buitenlandse journalisten over gebeld. Kennelijk spreekt het erg tot de verbeelding. Maar hier zijn we buitenlanders al decennialang gewend: Britten, Amerikanen, Hollanders, Japanners en dan nu een paar Chinezen. Ze hebben een paar honderd hectares op een totaal van 117 duizend. Daar ligt hier echt niemand wakker van.'


Astronomische bedragen voor Franse topwijnen

Aangelengd met Cola of Sprite of niet, feit is dat de Chinese elite bereid is astronomische bedragen voor Franse topwijnen neer te tellen. Een fles Chateau Lafite uit 1869 die op een veiling in Hong Kong voor 143 duizend pond (165 duizend euro) wordt aangeschaft - of wat minder oud: een Petrus uit 1982, goed voor 52 duizend euro. De laatste veilingen geven aan dat de gekte enigszins over zijn hoogtepunt heen raakt. Ook lijken rijke Chinezen een voorkeur voor Bourgogne te ontwikkelen boven Bordeaux. De laatste wordt als gewoontjes beschouwd, in tegenstelling tot rode Bourgogne van de beste chateaus, Domaine de la Romanée Conti voorop. Die modegril leidt tot bezorgdheid onder wijnkenners. Want de Bourgogne produceert veel minder flessen. Dus luidt de bange vraag: drinken de Chinezen straks niet álles op?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden