Nieuws Turkije

Satirisch Turks tijdschrift LeMan krimpt - door de val van de lira moet er op papier worden bezuinigd

De val van de lira in Turkije heeft onverwachte gevolgen. Terwijl veel producten duurder worden, houdt het satirische tijdschrift LeMan vast aan de oude prijs per nummer. Daarvoor heeft het blad echter iets anders moeten inleveren: papier. Vorige week verscheen LeMan op een bijzonder klein formaat: een kwart van de oorspronkelijke omvang.

Drukkers controleren de kwaliteit van het recentste nummer van LeMan. Foto Reuters

Het blad presenteert de papierschaarste als een ‘humoristische uitdaging die typerend is voor LeMan’, laat hoofdredacteur Tuncay Akgun per email weten, maar de gedaanteverandering heeft een serieuze achtergrond. De economische omstandigheden waarin LeMan moet worden uitgegeven zijn ‘ondraaglijk’, nog afgezien van het politieke klimaat. Het voortbestaan van het blad staat op het spel.

De financiële crisis ettert door in Turkije. De lira, de nationale munt, daalde dit jaar al ruim 40 procent in waarde en de inflatie stond in augustus op bijna 18 procent, het hoogste niveau in vijftien jaar. Dat heeft vooral gevolgen voor goederen die geïmporteerd moeten worden. Papier is er daar één van. De laatste papierfabriek in Turkije sloot dertien jaar geleden haar deuren. De papierindustrie had privatisering niet overleefd.

De productiekosten in de uitgeverij zijn al met 80 procent gestegen, volgens de Turkse uitgeversbond. Voor kranten en tijdschriften zou dat moeten leiden tot een prijsverhoging van 25 tot 40 procent.

Bij LeMan werd dat anders opgelost. Het blad werd in de kookwas gestopt en kwam sterk gekrompen uit de machine. De stunt sloeg zo aan bij de lezers dat er exemplaren bijgedrukt moesten worden. Dat leverde zoveel geld op dat er extra papier kon worden ingekocht.

Het nummer van deze week was daarom weer iets groter, de helft van het oorspronkelijke formaat. ‘We hebben meer papier gevonden’, staat op de voorpagina, naast een opgetogen emoji. ‘Dankzij uw steun hebben we kunnen uitbreiden.’ Lezers namen selfies met de kleine LeMan en stuurden steunboodschappen. Maar lang zal het publicitaire effect van de krimpstunt niet duren, vreest Akgun.

Tuncay Akgun, hoofdredacteur van LeMan. Foto Reuters

Het in 1985 opgerichte LeMan is het populairste satirische tijdschrift van Turkije. Het heeft een betaalde oplage van tienduizend. Spotprenten vormen het belangrijkste bestanddeel. Veel van Turkijes bekende cartoonisten werken mee aan het blad. Na de aanslag in Parijs op Charlie Hebdo in 2015 zei de geschokte redactie van LeMan zich te  beschouwen als bondgenoot en zusterblad van het Franse tijdschrift.

De dreiging van terreur, maar vooral het onvrije klimaat in Turkije onder president Recep Tayyip Erdogan, maakt het uitgeven van een satirisch tijdschrift in Turkije tot een act voor evenwichtskunstenaars. Tot nu toe is LeMan niet van het koord gevallen, zonder de kritische geest geheel op te geven. Het blad ligt nog steeds overal in de kiosk.

Toch is het volgens Akgun ‘onmogelijk voor ons geen last te hebben van de persbreidel in Turkije’, het land met de meeste gevangen journalisten ter wereld. ‘We hebben vanaf het allereerste begin radicale oppositie gevoerd.’ Het redactiekantoor in Istanbul werd al eens aangevallen door aanhangers van Erdogan en af en toe moeten uitgever of redactie voor de rechter verschijnen.

Enige tijd geleden kwam LeMan uit met een speciale ‘Paleiseditie’ (president Erdogan houdt kantoor in het duizend kamers tellende Witte Paleis in Ankara), uit protest tegen de censuur. De pagina’s waren geheel blanco.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.