Commentaar

Satire onmisbaar element bij vrijheid van meningsuiting

Niets en niemand ontziende satire is de broodnodige zuurstof van de vrijheid van meningsuiting.

Beeld epa

Gisteren, op de zeventigste verjaardag van onze bevrijding, ontving het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo op een galadiner in New York City de Toni and James C. Goodale Freedom of Expression Courage Award van de Amerikaanse PEN-club.

PEN is een internationale vereniging die door schrijvers werd opgericht om de vrijheid van meningsuiting te verdedigen tegen censuur en intimidatie. De toekenning van de prijs aan Charlie Hebdo ligt dan ook voor de hand.

Allereerst omdat op 7 januari van dit jaar twaalf medewerkers van het blad werden vermoord door de gebroeders Kouachi, nadat zij aanstoot hadden genomen aan spotprenten van de profeet Mohammed. Maar de redactie van het weekblad was al vier jaar lang doelwit van aanslagen en bedreigingen. Toch lieten de onverschrokken redacteuren en tekenaars zich daar niets aan gelegen liggen. Anders dan vele collega's legden zij zichzelf geen enkele beperking op in de uitoefening van hun vrijheid van meningsuiting.

Het eerbetoon dat Charlie Hebdo gisteren ten deel viel, was evenwel aan 145 leden van PEN niet besteed. In een protestbrief schrijven zij dat de cartoons van Charlie Hebdo over de profeet 'moeten worden gezien als bedoeld om verdere vernedering en leed toe te brengen aan een deel van de Franse bevolking dat al wordt gemarginaliseerd (...) en een groot percentage vrome moslims omvat'.

Dat die cartoons helemaal niet moeten worden gezien als opzettelijke vernedering van moslims werd onmiddellijk onderstreept door zowel Charlie Hebdo zelf als door PEN. Het weekblad neemt immers elke religieuze of wereldlijke autoriteit op de korrel. Tekenaar Jean-Baptiste Thoret van Charlie Hebdo verklaart niet op één lijn gezet te willen worden met de anti-islamitische beweging die in Texas werd aangevallen.

Belangrijker is de constatering van PEN dat het 'recht op respectloosheid' een wezenlijke karaktertrek is van vrije samenlevingen. De organisatie onderstreept terecht dat de betekenis van de respectloze cartoons van Charlie Hebdo ligt in het verzet dat zij bieden tegen de pogingen van religieuze extremisten om door middel van geweld de grenzen van de vrijheid van meningsuiting in te perken. Woorden en tekeningen kunnen nooit zo beledigend zijn dat ze een gewelddadige afstraffing rechtvaardigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden