reportage

‘Satanische pedoterreur’ door ‘corrupte elite’: kan rechter complotdenkers stoppen?

Op de begraafplaats Vredehof in Bodegraven hebben actievoerders bloemen en actiebordjes op graven gelegd waarvan zij denken dat de overledenen zijn 'vermoord door een satanistisch pedonetwerk'. Beeld Robin Utrecht / Hollandse Hoogte
Op de begraafplaats Vredehof in Bodegraven hebben actievoerders bloemen en actiebordjes op graven gelegd waarvan zij denken dat de overledenen zijn 'vermoord door een satanistisch pedonetwerk'.Beeld Robin Utrecht / Hollandse Hoogte

De gemeente Bodegraven-Reeuwijk heeft drie mannen die complottheorieën over satanistische pedonetwerken verspreiden voor de rechter gedaagd. ‘Hoe diep kunnen we met elkaar zinken?’

Gaat het op deze manier dan lukken? Krijgt de gemeente Bodegraven-Reeuwijk drie complotdenkers via de juridische route op de knieën?

Dat moet op deze warme donderdagmiddag blijken tijdens een kort geding dat dient bij de rechtbank in Den Haag. Daarin eist de gemeente dat drie mannen stoppen met het verspreiden van ongefundeerde verhalen over een satanistisch pedofielennetwerk, dat aan het begin van de jaren tachtig kinderen verkracht en vermoord zou hebben. Voor het bestaan van zo’n netwerk is geen enkel bewijs.

Noodverordening

Sinds de verhalen op internet de ronde doen, is het onrustig in Bodegraven. Tientallen mensen kwamen begin dit jaar vanuit het hele land om bloemen te leggen op begraafplaats Vredehof, omdat daar een slachtoffer van het netwerk zou liggen. Ook werden mensen bedreigd, onder wie de burgemeester.

De bezoekers lieten op de begraafplaats bordjes met onheilspellende teksten achter, waarin onder meer gerept werd over ‘satanische pedoterreur’ en een ‘corrupte elite’. Nabestaanden voelden zich geïntimideerd, waarop de gemeente besloot een noodverordening uit te vaardigen. Die bepaalt dat alleen familieleden van overleden personen de begraafplaats mogen bezoeken.

Daarmee verdween de commotie niet. De complotdenkers bleven in hun Red Pill Journal op internet geruchten verspreiden, waarbij ze Bodegravers en oud-Bodegravers zonder nadere onderbouwing aanwijzen als daders en slachtoffers van het netwerk. Daarbij valt ook steeds de naam van RIVM-baas Jaap van Dissel, die helemaal niet uit Bodegraven komt. Hij zou volgens de mannen in de jaren tachtig een van de leiders van het netwerk zijn geweest.

Gedrogeerd en verkracht

De verhalen vinden hun oorsprong bij een nu 45-jarige man die sinds zes jaar in Spanje woont, naar eigen zeggen omdat hij in Nederland niet meer veilig is. In filmpjes op internet vertelt deze Joost K. dat hij zich eind 2019 plotseling herinnerde wat hij bijna veertig jaar eerder, aan het begin van de jaren tachtig, als jonge knul allemaal had meegemaakt.

Hij zegt onder meer te zijn gedrogeerd, verkracht en gehersenspoeld. Ook moest hij naar eigen zeggen samen met andere kinderen toekijken hoe er kinderen werden gedood. ‘Ze hebben haar nek gedraaid’, vertelt hij in een van de filmpjes. ‘Naar links.’

Volgens K. zijn de andere getuigen van de kindermoorden inmiddels allemaal onder verdachte omstandigheden overleden. Een van hen zou zijn ‘gezelfmoord’, zegt K. in een filmpje. Waarop hij dat baseert, blijft onduidelijk.

Valse bommeldingen

Halverwege 2020 krijgt zijn verhaal meer bekendheid, als twee andere mannen zich met de kwestie gaan bemoeien. De 58-jarige Micha K., die in Noord-Ierland woont, staat bekend als verspreider van extreme theorieën, die vaak met pedofilie te maken hebben. Hij werd meermaals veroordeeld, onder andere vanwege valse bommeldingen, belediging en opruiing. Omdat hij nog een gevangenisstraf moet uitzitten, heeft Nederland om zijn uitlevering gevraagd.

De ander is Wouter R., die deze maand werd aangehouden in het Groningse Siddeburen. Hij zit sindsdien vast. R. is een van de makers van een ronkende vierdelige documentaire over de zaak. Daarin bezoekt hij diverse locaties in Bodegraven, waar het genoemde misbruik zou hebben plaatsgevonden.

De hervonden herinneringen van Joost K.zijn daarbij leidend. Nergens wordt de hypothese onderzocht dat het misbruik mogelijk niet heeft plaatsgevonden. In de documentaire komt geen enkel overtuigend bewijs naar voren dat er een pedonetwerk bestaat, al schermen de makers wel met ‘andere getuigen’.

Juridische kermis

Via hun eigen journaal en berichten via de sociale media weten de mannen desondanks honderden volgelingen te verzamelen, die de verhalen geloven en bereid blijken bloemen te leggen op de begraafplaats in Bodegraven. Ook komen ze protesteren bij rechtszaken en steunen ze de drie mannen met donaties.

Uiteindelijk grijpt de gemeente Bodegraven-Reeuwijk in. Eind mei worden de drie mannen gesommeerd hun uitingen van sociale media te verwijderen. Als ze dat weigeren, volgt een dagvaarding voor ‘de verstoring van de openbare orde middels het doen van onrechtmatige uitlatingen op het internet’.

En daarmee begint de juridische kermis. Tijdens het kort geding op 7 juni eist Micha K. dat de rechter hem als ‘journalist’ erkent. Als zij dat weigert, wraakt K. de rechtbank en vervolgens de wrakingskamer die zich over het verzoek buigt. Het levert K. een wrakingsverbod op, wegens ‘misbruik van recht’.

Nekschot

Donderdag, tien dagen later, gaat het kort geding verder – met dezelfde rechter. Wouter R. zit in de zaal, waar hij af en toe ansichtkaarten leest die hij van volgelingen kreeg. De andere twee gedaagden zijn aanwezig via een geluidsverbinding.

Rechtbanktekening met rechts burgemeester Christiaan van der Kamp van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk en op het videoscherm Wouter R. Beeld Nicole van den Hout / ANP
Rechtbanktekening met rechts burgemeester Christiaan van der Kamp van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk en op het videoscherm Wouter R.Beeld Nicole van den Hout / ANP

De mannen krijgen ruim de tijd om hun verhaal te doen. Ze fulmineren tegen de rechter, die ook deel zou uitmaken van het pedonetwerk. En ze vertellen dat die opmerking van Joost K. in een van hun internetuitzendingen – ‘Wie geeft Jaap van Dissel zijn welverdiende nekschot?’ – toch echt ‘symbolisch’ bedoeld was.

Aan het einde van de zitting toont Cees van de Sanden, de advocaat van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk met enige gêne de overlijdensakte van een van de mannen die volgens de complotdenkers zelfmoord zou hebben gepleegd, maar in werkelijkheid werd getroffen door een hersenbloeding. ‘Hoe diep kunnen we met elkaar zinken’, zegt de advocaat, ‘dat zulke bewijsstukken moeten worden opgevoerd? U moet zich schamen.’

Het slotwoord komt van burgemeester Christiaan van de Kamp, die de afgelopen tijd sprak met mensen die door de drie mannen genoemd zijn als dader en met nabestaanden van mensen die ten onrechte werden aangemerkt als slachtoffer. Er klopt niets van de verhalen, zegt hij. ‘Die mensen vragen zich af: hoe het kan dat deze heren aan de haal gaan met wat ons is overkomen? Ze willen met rust gelaten worden. En ze hebben gelijk. Het moet stoppen.’

De kortgedingrechter doet uiterlijk op 8 juli uitspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden