analyse

Saoedische kroonprins verbreekt stilzwijgen over moord op Khashoggi: ‘Afschuwelijk misdrijf’

Mohammad Bin Salman spreekt tijdens de Future Investment Initiative Conference in Riyadh, Saoedi-Arabië, 24 oktober 2018. Beeld EPA

Voor het eerst heeft de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman zich uitgelaten over de moord op Jamal Khashoggi. Hij sprak onder meer over ‘een pijnlijk moment’.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (‘MbS’) heeft de stilte verbroken rond de dood van de journalist Jamal Khashoggi. De daders zullen worden bestraft, zegt hij. ‘Recht zal worden gedaan.’

Bin Salman (33) ging voor het eerst persoonlijk op de zaak in tijdens de opening van een handelsconferentie in de Saoedische hoofdstad Riyad. Tal van internationale investeerders en regeringsgezanten, onder wie de Nederlandse minister van Financiën Wopke Hoekstra, zijn daar weggebleven uit onvrede over de affaire-Khashogghi.

De uitlatingen van MbS komen vlak nadat de Amerikaanse president Trump, een bondgenoot van Saoedi-Arabië, over de moord op Khashoggi heeft gezegd: ‘Slecht uitgevoerd, en de cover-up was een van de slechtste in de geschiedenis van cover-ups.’

MbS spreekt over een ‘pijnlijk moment’ en een ‘afschuwelijk misdrijf dat niet kan worden gerechtvaardigd.’ Maar de Saoedische kroonprins, die veelal als alleenheerser wordt gezien, betrekt zichzelf niet in de schuldvraag. Hij stelt dat Saoedi-Arabië en Turkije zullen samenwerken ‘om resultaten te krijgen’.

Met de Turkse president Erdogan, die eerder deze week dreigde alle ‘naakte’ details openbaar te maken over de moord op Khashoggi, zijn volgens MbS geen spanningen. ‘Daar zullen nooit spanningen zijn. Wij zullen de hele wereld bewijzen dat beide landen samenwerken om alle daders te straffen en het recht zal boven alles gaan.’

De speech van MbS is het zoveelste hoofdstuk in een reeks Saoedische propagandatwisten sinds de dood van Jamal Khashoggi (59). De Saoedische journalist verbleef in vrijwillige ballingschap in de VS en Turkije na eerdere aanvaringen met het koningshuis vanwege zijn kritische artikelen over de koers van kroonprins MBS, onder meer in The Washington Post. Hij werd vermoord toen hij op 2 oktober huwelijkspapieren kwam ophalen in het Saoedische consulaat in Istanbul.

Aanvankelijk ontkenden MbS en zijn vader, formeel nog steeds koning van Saoedi-Arabië, tegenover Trump elke betrokkenheid. Khashoggi zou het consulaat na zijn afspraak levend verlaten hebben en pas daarna door onbekenden zijn vermoord.

Informatielekken

Dat verhaal werd onhoudbaar als gevolg van informatielekken vanuit de Turkse overheid: de moord op Khashoggi zou zijn vastgelegd op een geluidsband, een liquidatieteam van vijftien man onder wie een patholoog-anatoom gewapend met een botzaag, zou kort voor de moord per privévliegtuig het land binnen zijn gekomen. Uit videobeelden blijkt dat een dubbelganger van Khashoggi kort na de moord het consulaat verliet. Turkije doet nog steeds sporenonderzoek bij het consulaat, onder meer in een waterput.

Daarop begon het officiële Saoedische verhaal te draaien. Zaterdag stelde de Saoedische openbare aanklager in een verklaring dat Khashoggi, een vijftiger in matige fysieke conditie, inderdaad in het consulaat om het leven is gekomen na een ‘vuistgevecht’ met onbekenden. Zondag stelde de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken, Ali al Jubeir, dat de journalist is vermoord in een ‘geheime operatie’.

Terwijl de Turkse president Erdogan de druk opvoerde, werd de manier waarop Saoedi-Arabië probeert om de zaak te masseren duidelijk in een reeks tweets van Ali Shihabi, zelfverklaard vriend van Khasshogi en het invloedrijke hoofd van de Amerikaanse denktank Arabia Foundation. Hij stelt dat de journalist stierf bij een verkeerd afgelopen ‘rendition’, een ontvoering met als doel de journalist in de gevangenis te zetten.

‘God zegene Jamals ziel’, aldus Shibabi. ‘Ongetwijfeld kijkt hij nu vanuit de hemel op ons neer. Ik heb hem decennia gekend en hij zou niet hebben gewild dat de veiligheid en stabiliteit van zijn land door zoiets op het spel zouden worden gezet.’ En: ‘Zelfs in zijn dood heeft Jamal zijn land gediend, omdat deze vreselijke gebeurtenis een niveau van politieke rijpheid en voorzichtigheid naar Saoedi-Arabië zal brengen dat duidelijk nodig is.’

Kroonprins Bin Salman zei op de investeringsbijeenkomst in Riyad dat hij de Arabische wereld in zijn vroegere glorie wil herstellen. Hij ging daarbij niet in op de oorlog in Jemen, waarin Saoedi-Arabië een voortrekkersrol speelt.

Deze week waarschuwden de VN dat in Jemen een tekort aan betaalbaar voedsel dreigt. Spanje maakte woensdag bekend dat geplande wapenleveranties aan Saoedi-Arabië doorgaan ondanks de moord op Khashoggi. Duitsland heeft de wapenhandel stopgezet en wil dat andere Europese landen dit voorbeeld volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.