Saoedische koning kiest voor harde lijn

Met een reeks verrassende benoemingen heeft koning Salman bin Abdul Aziz al-Saud de troonopvolging voor de komende decennia willen vastleggen. De 79-jarige monarch heeft een duidelijke voorkeur voor hardliners aan de dag gelegd in een periode waarin zijn land een sleutelrol speelt bij de vele militaire spanningen in het Midden-Oosten.

Rechts: Saoedische koning Salman bin Abdul Aziz Beeld null
Rechts: Saoedische koning Salman bin Abdul Aziz

Kroonprins wordt de 55-jarige Mohammed bin Nayef, de huidige minister van Binnenlandse Zaken en een neef van de koning. Ook voor de daaropvolgende generatie tekent zich al een winnaar af: Mohammed bin Salman, de 29-jarige zoon van de koning. Die zet voor Saoedische begrippen ongekend snelle carrièrestappen. Beide mannen staan bekend als voorstanders van de harde lijn.

Wat die inhoudt, bleek de afgelopen weken: de Saoedi's namen een uitzonderlijk militair initiatief met een aanval op buurland Jemen, omdat daar de fundamentalistische Houthi's een machtsgreep hadden gedaan. Volgens de hardliners is die revolte bovenal het werk van Iran, de grote tegenspeler in het Midden-Oosten - een bewering die volgens neutrale waarnemers twijfelachtig is. Niettemin worden de voorstanders van de harde lijn jegens Iran nu politiek royaal beloond.

Dat de conservatieve koers aan de winnende hand is, blijkt ook uit het vervangen van de man die bijna veertig jaar lang gezicht gaf aan de door voorzichtigheid gekenmerkte buitenlandse politiek: de 75-jarige prins Saud al-Faisal. Die was hartstochtelijk bereid de VS te steunen in de strijd tegen Islamitische Staat (IS), maar vond de recente aanval op Jemen naar verluidt een brug te ver gaan. Of dat de reden van zijn vervanging is, is onduidelijk - al-Faisal lijdt ook aan de ziekte van Parkinson. In ieder geval wordt hij vervangen door een niet-lid van het koninklijk huis, Adel al-Jubair, die zich bij uitstek sterk heeft gemaakt voor de strijd in Jemen.

Afgerekend

Die is aangegaan op een moment dat het land voor eigen begrippen toch al tumultueuze tijden doormaakt. Eerst was er de scherpe daling van de olieprijs, waardoor het land dit jaar met een begrotingstekort geconfronteerd dreigt te worden. Daarna volgde in januari de dood van koning Abdullah. Tegelijk namen de zorgen toe over de opmars van gewelddadig fundamentalisme in de eigen regio - niet alleen in Jemen, maar ook in Syrië en Irak, waar IS zich een tegenstander toont die de Saoedi's doet terugverlangen naar de tijd dat alleen met Al-Qaida moest worden afgerekend.

De opmars van IS heeft, net als voor Europese landen, ook een duidelijke binnenlandse component: honderden Saoedische fundamentalisten hebben zich bij IS aangesloten. Zij deinzen er niet voor terug ook in eigen land aanslagen te beramen. Dinsdag werden 93 terroristen gearresteerd, waaronder 61 Saoedi's die bij IS zouden zitten. Volgens de Saoedische autoriteiten waren zij onder meer van plan een zelfmoordaanslag op de Amerikaanse ambassade te plegen.

Mohammed bin Salman (29) geldt als de favoriete zoon van de huidige koning (die er twaalf heeft). De 79-jarige vorst zou ziek zijn en sterk onder invloed van zijn ambitieuze zoon. Die heeft nauwelijks ervaring buiten Saoedi-Arabië, anders dan de vele leden van het koningshuis die aan topuniversiteiten in Groot-Brittannië of de VS hebben gestudeerd. Bin Salman studeerde rechten aan de universiteit van de hoofdstad Riyad. Sinds januari vervult hij een van de zwaarste posten van het land: minister van Defensie. Ook heeft zijn vader hem tot hoofd van de hofhouding gemaakt. Aan die dubbelfunctie voegt hij nu de eretitel van onderkroonprins toe. In zijn eerste maanden liet hij er geen gras over groeien: hij geldt als de architect van de Saoedische aanval op Jemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden