Saoedi-Arabië wil met beursgang einde maken aan afhankelijkheid olie

Saoedi-Arabië wil snel af van de afhankelijkheid van olie. Dat moet onder meer gebeuren met het gedeeltelijk op de beurs brengen van het staatsoliebedrijf Saudi Aramco, in financiële termen de grootste onderneming ter wereld. Bijna 5 procent van Aramco gaat mogelijk volgend jaar al naar de beurs.

Beeld afp

'Ik denk dat we in 2020 zullen kunnen overleven zonder olie', zei de prins Mohammed bin Salman maandag bij de aankondiging van Vision 2030, de blauwdruk voor een grondige hervorming van de Saoedische economie. 'We hebben een olieverslaving ontwikkeld. Daaraan moet een eind komen.' Saoedi-Arabië is nu voor 90 procent afhankelijk van olie.

Prins Mohammed

De 30-jarige prins Mohammed is de voornaamste architect van het zogeheten 'transformation plan'. Saoedi-Arabië wil zich transformeren van een luie, vrijwel geheel van de export van ruwe olie afhankelijke economie tot een dynamisch land dat voor minstens 60 procent leeft van de particuliere sector. Een reeks andere inkomstenbronnen dan olie moet de komende vijftien jaar worden aangeboord.

Het belangrijkste onderdeel van het plan is de hervorming van het Public Investment Fund (PIF), een staatsfonds voor beleggingen. Dat wordt mede dankzij de verkoop van aandelen Aramco aanzienlijk vergroot, van de huidige 600 miljard rial (142 miljard euro) tot 7 biljoen rial (1,66 biljoen euro).

Daarmee zou het PIF het grootste staatsinvesteringsfonds ter wereld worden. Zelfs de verkoop van 1 procent van Aramco zou daarvoor al voldoende zijn, volgens de prins. 'We zullen straks de controle hebben over meer dan 10 procent van de mondiale investeringscapaciteit.'

Vision 2030 werd gisteren nog niet in zijn geheel gepubliceerd. Koning Salman bin Abdulaziz al Saud deelde in een korte televisiespraak mee dat de regering het plan heeft vastgesteld. Vervolgens werden details ervan bekendgemaakt door prins Mohammed, in een interview met de tv-zender Al Arabiya, die in handen is van de koninklijke familie.

De jonge prins, tweede in de lijn van troonsopvolging, heeft een pijlsnelle opkomst beleefd in de Saoedische hiërarchie. Na het overlijden van koning Abdullah, begin vorig jaar, schoof zijn broer Salman door naar de hoogste positie in de absolute monarchie. De 80-jarige Salman benoemde zijn zoon Mohammed op twee cruciale regeringsposten: minister van Defensie en voorzitter van de Raad voor Economische Ontwikkeling.

Beeld afp

Krachtiger koers

Op beide vlakken voerde Mohammed een beleidswijziging door. Saoedi-Arabië ging onder hem internationaal een krachtiger koers varen en op economisch gebied maakte hij serieus werk van voornemens die in Riyad al jaren werden besproken (zo werd in 2002 het plan Vision 2020 gepresenteerd), maar nooit echt in beleid omgezet. Dat is ook nu nog niet gebeurd, maar de mededelingen over Vision 2030 zijn voor waarnemers concreet genoeg om erop te vertrouwen dat ze daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Een katalysator voor Vision 2030 is de forse daling van de wereldolieprijs. Die kelderde in 2014 van 110 dollar tot, inmiddels, 40 dollar per vat. Saoedi-Arabië had de voorgaande tien jaar de staatskas vanzelf zien volstromen, maar wordt nu geconfronteerd met sterk verminderde inkomsten. Om de lopende uitgaven te bekostigen, moest dit begrotingsjaar zelfs voor het eerst een greep worden gedaan in de schatkist.

Op langere termijn komen, met een lage olieprijs en bij ongewijzigd beleid, ook de moderniseringsplannen in gevaar. Zo wil de regering op grote schaal investeren in infrastructuur. Midden in de woestijn worden vijf 'economische steden' gebouwd, er komen nieuwe vliegvelden en spoorlijnen (ook om het islamitisch toerisme uit te breiden) en de grote steden krijgen metro's, te beginnen met de hoofdstad Riyad.

Saoedi-Arabië en de andere staten in de Perzische Golf moeten zich voorbereiden op een lange periode van lage olieprijzen, zo deelde het Internationale Monetaire Fonds (IMF) maandag mee. De Golfstaten doen er daarom goed aan hun economieën te diversifiëren, aldus het IMF. Vorig jaar liepen de Golfstaten in totaal 346 miljard euro aan winst mis. Dit jaar kan dat volgens het fonds oplopen tot 444 miljard euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden