Saoedi-Arabië ontbiedt Zweedse ambassadeur na ruzie

Saoedi-Arabië heeft zijn ambassadeur teruggetrokken uit Zweden. Dat maakte het Zweedse ministerie van Buitenlandse Zaken vanmiddag bekend. Het terugtrekken van de ambassadeur is het nieuwste hoofdstuk in een oplopende ruzie tussen het Scandinavische land en Saoedi-Arabië.

Gevel van de Saoedische ambassade in Stockholm. Beeld epa

Het besluit van Saoedië-Arabië is een direct gevolg van de botsing tussen de landen, gisteravond. Zweden besloot een doorlopende order van militaire systemen, trainingen en technologie met Saoedi-Arabië niet te verlengen. Dat kost Zweden naar schatting 40 miljoen dollar (ruim 37 miljoen euro) per jaar. Saoedi-Arabië is de grootste wapenimporteur ter wereld.

Het Zweedse besluit kwam na de politieke rel van maandag, toen Saoedi-Arabië de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Margot Wallström geen spreektijd gunde tijdens een bijeenkomst van de Arabische Liga. Wallström was door de Arabische Liga uitgenodigd als eregast bij een bijeenkomst in de Egyptische hoofdstad Caïro, nadat Zweden had aangekondigd het eerste land te worden uit de Europese Unie dat Palestina zou gaan erkennen. Ze stond daarom ook op de sprekerslijst.

Wallström reageerde verontwaardigd op het veto van Saoedi-Arabië. 'Het is een schande dat een land mijn inbreng blokkeert. Er werd mij gezegd dat het niet de bedoeling was mensenrechten en democratie op de agenda te zetten met de toespraak.' Wallström haar toespraak zou voornamelijk over vrouwenrechten gaan.

Bijeenkomst van de Arabische Liga. Beeld reuters

Mensenrechten

Het was niet toevallig dat Saoedi-Arabië de toespraak van Wallström blokkeerde. De twee landen kunnen al langer lastig met elkaar door een deur, omdat de nieuwe Zweedse regering mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan en het niet nalaat landen die mensenrechten schenden aan te spreken. Dat deed Wallström bijvoorbeeld in januari, toen de Saoedische blogger Raif Badawi zijn eerste vijftig van duizend stokslagen kreeg.

Naast de stokslagen kreeg Badawi een gevangenisstraf van tien jaar en een boete van 191 duizend euro opgelegd. De blogger schreef over individuele vrijheid en hij was kritisch op de mensenrechten in zijn land. De regering beschuldigde hem van het 'beledigen van de islam'.

Minister Wallström noemde de Saoedische regering 'een dictatuur' en veroordeelde verder de schendingen van vrouwenrechten in het land.

Margot Wallström. Beeld epa

Wapendeal

Nu Zweden en Saoedi-Arabië de diplomatieke en economische verbanden aan het verbreken zijn, dreigt vooral Zweden veel geld mis te lopen.

Sinds 2005 werkten Zweden en Saoedi-Arabië op militair gebied samen en tussen 2011 en 2014 verdiende het land ruim 567 miljoen dollar (ruim een half miljard euro) aan de samenwerking. Nu die samenwerking niet is verlengd, vrezen Zweedse bedrijven veel inkomsten mis te lopen. Ze zagen het einde van de deal al aankomen. Vrijdag publiceerden dertig CEO's van Zweedse bedrijven een open brief in de krant Dagens Nyheter.

'Handel is belangrijk voor het promoten van mensenrechten en democratie', betoogden ze. 'Wanneer de deal niet wordt verlengd, loopt de reputatie van Zweden als handelspartner gevaar.'

Die brief had niet het gewenste effect. Het alsnog niet verlengen van de deal werd meteen gekoppeld aan het spreekverbod van Wallström maandag bij de Arabische Liga. De Zweedse premier Löfven benadrukte meteen dat het daar niets mee te maken had.

Het besluit was volgens hem al eerder genomen. De wapendeal met Saoedi-Arabië stond in Zweden al jaren onder druk. Zo werd de deal in 2010 al een keer verlengd. Dat kwam de toenmalige regering op veel kritiek te staan.

De Zweedse premier Löfven. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden