Saoedi-Arabië: geen vluchten naar of handel met Iran

Saoedi-Arabië beëindigt al het vliegverkeer naar Iran, stopt elke commerciële relatie en verbiedt haar inwoners om naar Iran te reizen. Dat zei de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken, Adel al-Jubeir, maandag tegen persbureau Reuters. Zondag had het land al haar diplomatieke betrekkingen met Iran verbroken.

Screenshot van het Saoedische tv-station Al-Ikhbariya waarop leden van de Saoedische diplomatieke missie te zien zijn, die uit Iran zijn vertrokken en aankomen in Dubai. Beeld afp

Iraanse pelgims zijn nog wel welkom in de heilige steden Mekka en Medina, aldus Jubeir. Iran moet zich 'als een normaal land' gedragen en niet 'als een voortdurende revolutie'. Teheran moet 'internationale normen accepteren' als het de band weer wil herstellen.

Zondag verbrak Saoedi-Arabië haar betrekkingen met Iran al, omdat de Saoedische ambassade in Teheran was aangevallen. Iraniërs waren woedend omdat Saoedi-Arabië een belangrijke sjiietische geestelijke had geëxecuteerd.

Ook Bahrein en Soedan hebben maandag alle diplomatieke betrekkingen met Iran verbroken. De Verenigde Arabische Emiraten zetten de relatie op een laag pitje.

Bahrein, dat een merendeels sjiietische bevolking heeft maar wordt bestuurd door een soennitische elite, dreigt te worden verscheurd door de opgelopen spanningen tussen de sjiietische grootmacht Iran en zijn soennitische aartsrivaal Saoedi-Arabië.

Ook elders in de regio lopen de spanningen tussen de twee islamitische stromingen hoog op. Zeker twee soennitische moskeeën in Irak zijn in de nacht van zondag op maandag aangevallen met bommen en voor een groot deel vernietigd. Het Irakese ministerie van Binnenlandse Zaken waarschuwt voor oplaaiend geweld tussen soennieten en sjiieten en roept op tot kalmte.

'Misbruik'

'Saoedi-Arabië misbruikt de aanvallen om de spanning in de regio verder op te voeren', zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken maandag in een reactie op het besluit van Riyad om de diplomatieke betrekkingen te verbreken.

'Iran onderschrijft de internationale conventie om met diplomatie de veiligheid vergroten', aldus een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. 'Saoedi-Arabië, dat opbloeit bij spanningen, gebruikt een incident om het vuur verder op te stoken.'

Zaterdag werd bekend dat Sheikh Nimr al-Nimr samen met 47 andere terdoodveroordeelden in Saoedi-Arabië was geëxecuteerd. De man speelde een centrale rol in de protesten van Saoedische sjiieten tegen hun ondergeschikte rol in de samenleving. Hij werd in 2012 gearresteerd. Irans opperste leider ayatollah Ali Khamenei zei zaterdag dat het Saoedische koningshuis met deze executie 'goddelijke wraak' over zichzelf heeft afgeroepen.

Rusland is bereid om als bemiddelaar tussen de twee landen op te treden. Dat zegt een anonieme bron binnen het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken tegen het Russische persbureau RIA. 'Als vrienden zijn we klaar om op te treden.'

Onder de nieuwe koning Salman is de politiek van Saoedi-Arabië agressiever geworden. Slecht nieuws voor een toch al ontvlambare regio.

Een demonstrant bij de Saoedische ambassade in Teheran houdt een portret van een van de Saoedische leiders omhoog. Beeld photo_news

Bittere rivaliteit

Tussen Iran en Saoedi-Arabië heerst een bittere rivaliteit. De landen steunen tegenovergestelde partijen in de oorlogen in Syrië en Jemen.
Iran beschuldigt Saoedi-Arabië van steun aan 'terrorisme' omdat het achter jihadistische rebellengroepen in Syrië staat, terwijl Riyad weer wijst op de steun van Iran aan de Libanese Hezbollah en andere militante sjiitische groepen.

Naast de hete oorlogen is er ook de koude oorlog tussen de twee regionale grootmachten. Een op het oog eeuwenoude religieuze vete is in werkelijkheid vooral een geopolitieke strijd om de suprematie in de Golfregio.

Duitse wapens

Duitsland gaat kijken of het in de toekomst ook de verkoop van defensieve wapens aan Saoed-Arabië aan banden moet leggen. Dit zei de Duitse minister van Economie, Sigmar Gabriel, maandag in reactie op de executies. Duitsland weigerde eerder sommige offensieve wapens, zoals tanks, aan de Saoedi's te leveren.

'We zien nu dat dit terecht was', zei Gabriel in een verklaring. 'Nu moeten we kijken of we ook de leverantie van defensieve wapens meer kritisch tegen het licht moeten houden in de toekomst.' Duitsland leverde in de eerste helft van 2015 voor 178 miljoen euro aan wapens aan het land. De VS zijn echter de grootste wapenleverancier van de Soedi's.

Een islamitische geestelijke tijdens een demonstratie in Teheran bij de Saoedische ambassade. Op de poster op de achtergrond is een portret van de geëxecuteerde Nimr al-Nimr te zien. Beeld ap

De sjiitische geestelijke Nimr al-Nimr was een van de belangrijkste critici van het Saoedische koningshuis en kreeg vooral aanhang onder radicale jongeren. Lees hier zijn profiel.

Mensen rouwen samen om de dood van Sheikh Nimr al-Nimr in Al-Awamiya, een regio in Saoedi-Arabië waar veel sjiieten wonen. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden