Santorum wint verrassend in drie staten

VAN ONZE CORRESPONDENT ARIE ELSHOUT

NEW YORK - De Republikeinse presidentskandidaat Rick Santorum heeft verrassend de voorverkiezingen in de Amerikaanse staten Colorado, Minnesota en Missouri gewonnen. De grote verliezer is Mitt Romney, die er maar niet in slaagt zijn rivalen in de strijd om de Republikeinse presidentskandidatuur definitief van zich af te schudden.

Eigenlijk is het basispatroon in de Republikeinse voorverkiezingen al ruim een half jaar hetzelfde: de gematigde Romney is de belangrijkste kanshebber, terwijl de andere, conservatievere kandidaten proberen hem uit die positie te stoten. Het is de grote constante. Dat de verkiezingen niettemin zo grillig verlopen, is omdat die tegenkandidaten elkaar onderling steeds afwisselen.

Die wisselvalligheid heeft te maken met de Republikeinse kiezer. Die weet niet waarvoor hij moet kiezen: of een gematigd-pragmatische politiek, of een ideologisch-conservatieve koers. Ook kan hij maar geen keus maken uit de conservatieve voormannen.

Dinsdag was het de sociaal conservatief Rick Santorum die onverwacht zijn comeback maakte met een mooie drieslag. Hij haalde daarmee een streep door allerlei recente electorale rekensommetjes. De speculatie dat de Republikeinse voorverkiezingen een tweestrijd zullen worden tussen Romney en Newt Gingrich kan weer voor even de kast in. Dat geldt ook voor het idee dat Romney vorderingen begon te maken onder conservatieve kiezers, aangezien hij het in Florida en Nevada onverwacht goed had gedaan onder aanhangers van de rechts-populistische Tea Party en evangelische christenen.

Zo keert de verkiezingsstrijd elke keer weer terug bij het punt waar ze vorig jaar zomer begon: Romney is de koploper, maar de twijfel aan zijn kandidatuur blijft bestaan, terwijl onder zijn opponenten maar geen duidelijke anti-Mitt wil opstaan.

Het verrassendst was Santorums overwinning in Colorado. Want Romney had in de peilingen een voorsprong van tien punten gehad en won daar in 2008 nog ruim van zijn toenmalige rivaal John McCain. Santorum kreeg 40 procent en Romney 35 procent. Gingrich werd derde met 13 procent, op slecht 1 procent gevolgd door Ron Paul die 12 procent kreeg.

De uitslag in Colorado is een zware klap voor Romney, omdat hij fel campagne had gevoerd in de staat, terwijl Santorum actiever was in Minnesota en Missouri. Colorado telt bovendien veel inwoners die net als Romney mormoon zijn. Maar kennelijk kon hij anders dan in Florida en Nevada de meeste conservatieve kiezers niet overtuigen, hoezeer hij zich ook probeerde te profileren als een kandidaat die tegen abortus is, voor godsdienstvrijheid en tegen het homohuwelijk. In Minnesota eindigde hij zelfs als derde na Santorum en Paul.

Romney, die de afgelopen week nog twee overtuigende overwinningen boekte in Florida en Nevada, probeerde de domper te bagatelliseren. 'Dit was een goede avond voor Rick Santorum. We blijven campagne voeren, maar ik verwacht de Republikeinse presidentskandidaat te worden met jullie steun.'

Gingrich voerde nauwelijks campagne in de drie staten waar dinsdag werd gestemd, maar na afloop was hij er snel bij om de nederlaag van Romney in zijn voordeel uit te leggen. 'Het verhaal van deze verkiezingsavond is dat het zeer moeilijk wordt voor de elitemedia om gouverneur Romney af te schilderen als de onvermijdelijke Republikeinse presidentskandidaat.'

Maar hoewel de nederlaag van Romney een onverwacht cadeautje was voor Gingrich, was de uitkomst niet onverdeeld gunstig voor hem. Hij kan niet langer volhouden dat de Republikeinse voorverkiezingen een tweestrijd zijn tussen 'de conservatieve leider Newt Gingrich en de gematigde Massachusetts-gouverneur'.

Santorum is vast plan van om Gingrich' aanspraak op het leiderschap van de conservatieve beweging te betwisten. 'Ik sta hier niet als het conservatieve alternatief voor Mitt Romney. Ik sta hier als het conservatieve alternatief voor Barack Obama', zei hij in zijn overwinningsspeech.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden